Homepage E-Paper 19/11/2017
Ngày này cho ai: thầy thuốc hay bệnh nhân?
Thứ Năm,  2/3/2017, 07:26 (GMT+7)

Ngày này cho ai: thầy thuốc hay bệnh nhân?

BS. Lê Đình Phương

(TBKTSG) - Đọc cuốn tiểu thuyết sống động Lời chẩn đoán cuối cùng - The Final Diagnosis của Arthur Hailey, không hiểu vì sao tôi cứ nhớ mãi nhân vật mang tên “Mr. Bones” (Bố già xương xẩu). Là một bác sĩ chỉnh hình chuyên về xương khớp trẻ em, tính nóng như lửa, Mr. Bones là hung thần của các nhân viên phòng mổ. Ông la hét, quát tháo, thậm chí ném cả dụng cụ không vừa ý vào người phụ mổ. Ngược lại, ông tận tụy, giỏi nghề và cực kỳ yêu trẻ. Đám tang của ông, gần như đủ mặt cư dân nơi thành phố ông hành nghề suốt cả cuộc đời.

Nhân vật Mr. Bones của Arthur Hailey có lẽ là một khắc họa trung thực về một người thầy thuốc với đầy đủ hỉ nộ ái ố như trăm ngàn người khác. Những người thầy thuốc theo kiểu này hoàn toàn không giống với những kiểu mẫu thẳng thớm, tinh tươm, đạo mạo mà ta thường thấy trên phim ảnh hay báo chí. Và tôi đoan chắc những người thầy thuốc đó sẽ từ chối mọi lễ lạt cờ đèn kèn trống trong ngày vinh danh nghề mình, để tiếp tục càu nhàu, hì hục trong một phòng khám nào đó với đám bệnh nhân nheo nhóc.

Con người chuyên môn thì bao giờ cũng có khuynh hướng xa lánh những tiệc tùng lễ lạt, chỉ để tìm vui trong công việc của mình. Tôi tin là thế khi nghĩ đến nhân vật Mr. Bones trong Ngày Thầy thuốc Việt Nam năm nay.
Sẽ có người kêu lên: “Cái món Ngày Thầy thuốc thì chỉ xứ mình mới có thôi mà, so với Mỹ làm gì?”. Không phải thế, nước Mỹ cũng có Ngày Thầy thuốc quốc gia (National Doctor Day) của họ. Ngày 30-10-1990, Tổng thống Bush đã ký sắc lệnh 101-473 để chọn ngày 30-3-1991 làm Ngày Thầy thuốc quốc gia. Ngày này được chọn vì nó là ngày đầu tiên trong lịch sử nhân loại, một thầy thuốc ở Georgia, Crawford W. Long, đã tiến hành chụp thuốc tê bằng ether cho một bệnh nhân mổ cắt một khối u ở cổ. Và đó cũng là ngày đầu tiên trong lịch sử y học, nhân loại đã chứng kiến một cuộc phẫu thuật không hề đau đớn.

Đó quả là một ngày ý nghĩa đối với nhiều bệnh nhân. Và nhiệm vụ của đương kim tổng thống thời đó chỉ là thiết đặt về mặt hành chính cho ngày Thầy thuốc của quốc gia mình. Ông Bush, với tư cách lãnh tụ hay chính trị gia, hoàn toàn không làm tăng thêm ý nghĩa gì (dù nhỏ nhất) cho người thầy thuốc Mỹ.

Tôn vinh thầy thuốc và nghề nghiệp của họ, là do những đóng góp cho nhân loại từ y thuật của họ. Chẳng thế mà tại Iran, Ấn độ, người ta chọn ngày sinh của một thầy thuốc tận tụy, giỏi giang, hay ngày khai giảng của một trường đại học Y hiện đại (Thổ Nhĩ Kỳ) để làm ngày Thầy thuốc quốc gia.

Ở Việt Nam, ngày sinh của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác hay Tuệ Tĩnh, những bậc đại sư nhân từ, tao nhã, uyên bác, khí khái... dường ấy, lại không xứng đáng là ngày để các thầy thuốc Việt Nam trông vào đó để cúi đầu ngưỡng mộ và tự răn mình?

Nhưng dù có một ngày được xã hội tung hô, tri ân... bằng đủ thứ quà cáp, sự kiện rình rang, ngày 27-2 chưa bao giờ đủ để người thầy thuốc Việt Nam quên được những bất cập trong thực tế nghề nghiệp của mình: đồng lương thảm hại, nạn bạo hành y tế, thói vô lễ của không ít người bệnh...

Đó là chưa kể, không hiểu do đâu, xã hội dần hình thành một quan điểm lạ kỳ: phàm là thầy thuốc Việt Nam, người ấy phải nghèo, phải thanh bạch, và phải... rất giỏi giang (?); giàu có, sung túc bằng chính tay nghề của mình là điều tổn đức (?). Không phải tự nhiên mà tất cả các báo khi ca ngợi một danh sư Âu Mỹ nào đó, đều phớt lờ thu nhập rất cao và cuộc sống ở mức thượng lưu của họ. Vì giỏi giang nên giàu có, hay vì đủ sống sung túc nên mới giỏi giang, cả hai vế đều hữu lý!

Tuy nhiên, người bệnh Việt Nam đã biến ngày 27-2 theo một cách cực kỳ dễ thương. Dù chẳng ưa thói hào nhoáng lễ lạt nhưng những món quà, tấm thiệp của người bệnh từ khắp các vùng miền luôn làm tôi cảm động đến tận đáy lòng. Đó là chưa kể các tin nhắn, e-mail chúc mừng mà riêng việc trả lời chúng cũng là một công việc khó khăn, nếu không muốn biến chúng thành điều sáo rỗng. Tần ngần nhìn đống quà đủ loại ấy để thấy mình còn diễm phúc khi chọn một nghề cực nhọc. Những món quà ấy, trừ bánh trái, đều được cất giữ cẩn thận. Để một ngày tôi sẽ mang theo chúng, trong ngày về với các bệnh nhân đã khuất núi của mình.

Làm một thầy thuốc được yêu mến thì quý giá, an ủi hơn rất nhiều so với những học vị hào nhoáng nhưng vô cùng hư ảo. Hiểu vậy mà cũng để răn mình: làm thầy thuốc thì như một đứa con cưng. Ngoan thì được yêu chiều rất mực. Nhưng một chút hư hỏng thì sẽ phụ lòng kỳ vọng của rất nhiều người. Vì bởi được thương nên mới bị trách mắng nặng lời, như công luận đã từng ném đá tơi tả một vài trường hợp.

Rõ ràng, xã hội nào cũng cần có một ngày để tôn vinh các giá trị nhân đạo và sự thấu cảm của nghề y. Các giá trị đó, chắc chắn không phải là giá trị độc tôn của người thầy thuốc, mà thuộc về chủ thể trung tâm và mục tiêu cao cả nhất của mọi nền y học: người bệnh. Một ngày bệnh nhân Việt Nam, để cả xã hội cùng cúi xuống trên những người đang bệnh tật, đau khổ. Một ngày để tất cả những người còn khỏe mạnh cùng cảm tạ ơn trên và thương xót, chia sẻ với những đồng loại kém may mắn hơn mình. Và một ngày để các thầy thuốc từ già đến trẻ, cùng nhìn nhận lại về giá trị trung tâm của y học là chính từ người bệnh.

Và ít nhất phải có một ngày trong năm, như ngày lễ Tro của người Công giáo, để nhắc nhở mọi người về thân phận tro bụi, lại sẽ trở về với bụi tro! Nhớ vậy không phải để bi quan, nhưng để bình thản thấy đời người là hữu hạn mà sống tử tế hơn với đồng loại, và với chính mình (tại sao không?)

Ngày nào tốt hơn ngày đó, nếu không phải là ngày bệnh nhân? 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.