Homepage E-Paper 17/10/2017
Bảo vệ môi trường bằng nền kinh tế vòng tròn
Thứ Tư,  15/3/2017, 15:18 (GMT+7)

Bảo vệ môi trường bằng nền kinh tế vòng tròn

Hồng Nguyễn

(TBKTSG) - “Kinh tế vòng tròn” (Circular Economy - CE) và những ứng dụng của nó trong việc bảo vệ môi trường thực ra là những điều rất quen thuộc. Nếu như nền kinh tế sản xuất thường bao gồm các giai đoạn chung nhất như “khai thác - sản xuất - vứt bỏ” thì nền kinh tế vòng tròn nhấn mạnh đến việc tái sử dụng rác thải để sản xuất sản phẩm khác.

Hoạt động này giúp tận dụng nguồn nguyên liệu rẻ tiền (rác thải) để tạo ra giá trị mới cho nó thay vì vứt bỏ hay tốn thêm chi phí xử lý, bên cạnh đó là việc giảm đáng kể lượng rác thải ra môi trường. Giá thành của sản phẩm mới tạo ra từ sử dụng rác thải tùy thuộc nhiều vào công nghệ lẫn chủng loại sản phẩm mà doanh nghiệp đầu tư thực hiện.

Nổi bật trong cách vận hành của kinh tế vòng tròn có thể kể đến các phụ phẩm trong ngành nông nghiệp lúa gạo như vỏ trấu, rơm... làm nguyên liệu đầu vào cho các lò hơi đốt củi viên ép từ vỏ trấu. Vỏ xơ dừa cũng được tái sử dụng làm chỉ dệt thảm lau chân. Quần áo cũ giờ đây cũng được tái chế ra nhiều sản phẩm khác.

Điều quan trọng trong kinh tế vòng tròn nhằm giảm tối đa rác thải đòi hỏi khâu thiết kế đóng vai trò quan trọng, xuyên suốt quá trình sản xuất, tuy nhiên, điều này lại ít được chú trọng. Tài nguyên đầu vào không chỉ cần được sử dụng hiệu quả về mặt kinh tế mà cả về hiệu quả môi trường, nhất là những ngành sản xuất sử dụng tài nguyên thiên nhiên như khai thác quặng mỏ, nhiên liệu hóa thạch, nước ngầm, khai thác gỗ rừng tự nhiên... Đặc biệt rác thải từ ngành điện - điện tử đang ngày càng gia tăng nhưng khả năng thu hồi xem chừng vẫn còn rất nhỏ so với lượng bỏ đi hàng năm và đã có nhiều báo cáo liên quan đến loại rác thải vốn rất khó xử lý này. Đây chính là nguyên nhân để ngành thiết kế đẩy mạnh sự có mặt của mình trong quá trình tạo ra sản phẩm, không chỉ ở tính thẩm mỹ hay ứng dụng cao mà bao gồm cả loại nguyên vật liệu được sử dụng sao cho sản phẩm không chỉ đẹp mà còn có độ bền tương xứng. Điều này đồng nghĩa với thời gian sống của sản phẩm sẽ kéo dài thêm, dễ sửa chữa hay thay thế khi sản phẩm gặp sự cố.

Nếu trước đây, khái niệm 3R (Reduce, Reuse, Recycle - tiết giảm, tái sử dụng, tái chế) thường được xem như một khẩu hiệu kêu gọi bảo vệ môi trường sống, thì giờ đây, khái niệm 4R đang dần được thay thế, trong đó một chữ R - Repair (sửa chữa) - được thêm vào để nhắc nhở khâu thiết kế cần quan tâm yếu tố kéo dài vòng đời của sản phẩm. Ai đó có thể đặt vấn đề: sản phẩm quá bền sẽ ảnh hưởng đến doanh thu, nhưng hãy nhìn vào những ấn tượng tốt đối với độ bền của sản phẩm cộng với việc dễ sửa chữa. Chính điều này có thể là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tăng trưởng. Ưu điểm này dễ nhận thấy trong các sản phẩm ngành điện - điện tử thường có thời hạn bảo hành từ một năm trở lên.

Kinh tế vòng tròn (CE) và đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assesment - LCA) đều hướng đến việc giảm tác động đến môi trường thông qua giảm rác thải. Nếu LCA tập trung vào việc kéo dài vòng đời sản phẩm bằng giảm thiểu các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường của quá trình sản xuất thì CE nhấn mạnh việc tăng tính hữu dụng của sản phẩm bằng tạo thêm giá trị gia tăng cho sản phẩm qua thiết kế. Điều này tạo thêm cơ hội để phát triển ngành thiết kế sản phẩm bên cạnh việc đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển vật liệu thay thế nguyên vật liệu khai thác từ thiên nhiên, đẩy mạnh việc sử dụng các nguyên liệu có thể tái tạo hay nguồn năng lượng vô tận từ tự nhiên như ánh nắng, gió, sóng thủy triều, địa nhiệt...

Nguồn tham khảo:

- Ellen MacArthur Foundation (2013), Hướng đến kinh tế vòng tròn

- Waddilove B.J và Charney F.J (2015), Phát triển công cụ thiết kế cho những mô hình kinh doanh đột phá về hướng kinh tế vòng tròn

- Hệ thống quản lý môi trường ISO 14040/14044:2006

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.