Homepage E-Paper 29/04/2017
Chọn đá than hay môi trường?
Thứ Ba,  11/4/2017, 08:26 (GMT+7)

Chọn đá than hay môi trường?

Huỳnh Hoa

(TBKTSG) - Chỉ chưa đầy ba tháng, nhiệm kỳ tổng thống của ông Donald Trump đã chứng tỏ đây có thể là giai đoạn tai họa về chính sách môi trường và khí hậu, tác động không chỉ tới nước Mỹ mà cả thế giới.

Bộ máy hành pháp cấp cao của ông đầy những người hoài nghi các kết luận khoa học về biến đổi khí hậu, ông dự tính cắt giảm thẳng tay ngân sách của Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA) và mới thứ Ba tuần trước ông đã ký ban hành một sắc lệnh quan trọng nhằm xóa bỏ những quy định của chính phủ tiền nhiệm về hạn chế phát thải gây hiệu ứng nhà kính.

Sắc lệnh có tên “Độc lập năng lượng” yêu cầu các cơ quan liên bang Mỹ trong vòng sáu tháng tới phải xác định những quy định nào hiện đang cản trở sự phát triển các nguồn năng lượng để bãi bỏ, đình chỉ kế hoạch của EPA hạn chế hoạt động của các nhà máy nhiệt điện chạy bằng than đá; yêu cầu các bộ ngành liên bang phải loại bỏ các khoản dự chi cho phòng chống biến đổi khí hậu - nước biển dâng, hạn hán, lũ lụt, nóng lạnh cực đoan, a-xít hóa đại dương và các thảm họa môi trường khác - ra khỏi các kế hoạch ngân sách. Sắc lệnh cũng xóa bỏ một lệnh cấm cho thuê đất thuộc sở hữu liên bang để khai thác than đá ở các bang miền Tây nước Mỹ.

Mục tiêu của sự thay đổi này, như tuyên bố của ông Trump tại bang Kentucky tuần trước, nhằm “biến EPA từ một kẻ tiêu diệt việc làm (job-killer) thành kẻ tạo ra việc làm (job-creator)” và đưa hàng ngàn thợ mỏ trở lại làm việc ở các mỏ than đá miền đông bắc nước Mỹ - nơi cử tri đã bỏ những lá phiếu quyết định đưa ông lên làm tổng thống Mỹ.

Tuy nhiên vấn đề đã không đơn giản. Các nhà khoa học đã nhiều lần chứng minh rằng, bầu không khí của trái đất đang nóng lên do loài người đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch như dầu mỏ, than đá để phát điện và vận hành các loại xe cộ. Mỗi năm thế giới đưa vào khí quyển 40 tỉ tấn khí CO2, là loại khí gây hiệu ứng nhà kính. Mỹ xếp thứ hai, sau Trung Quốc, về lượng khí thải CO2 và các nhà khoa học Mỹ tính ra rằng, mỗi tấn CO2 phát ra làm cho nền kinh tế phải tốn 36 đô la Mỹ để khắc phục.

Để đối phó, chính quyền của cựu Tổng thống Barack Obama đã đề ra Kế hoạch Năng lượng sạch (Clean Power Plan - CPP), mà nội dung quan trọng là giảm dần các nhà máy nhiệt điện than gây ô nhiễm, thay bằng các trại điện gió, điện mặt trời và các dạng năng lượng tái tạo khác. CPP dự tính, phần đóng góp của nhiệt điện (than, dầu) vào tổng sản lượng điện của Mỹ sẽ giảm từ mức 39% hiện nay xuống còn 27% vào năm 2030, bù lại bằng năng lượng gió, điện mặt trời và khí đốt. Mỹ cũng đã đi đầu trong việc xây dựng Hiệp định Khí hậu Paris 2015, cam kết cắt giảm 26% lượng khí thải CO2 vào năm 2025 so với năm 2005, trong đó khí thải từ các nhà máy nhiệt điện sẽ giảm 32%. Cam kết mạnh mẽ của Mỹ đã thôi thúc các nước gây ô nhiễm như Trung Quốc và Ấn Độ đưa ra những cam kết tương tự.

Kế hoạch CPP tất nhiên sẽ khiến các doanh nghiệp phải tăng đầu tư để “sạch hơn”, nhưng cân đối giữa chi phí và lợi ích, CPP được cho là sẽ giúp nước Mỹ tiết kiệm mỗi năm 12 tỉ đô la Mỹ chi phí điều trị các bệnh liên quan tới ô nhiễm không khí, còn tính cả chi phí môi trường thì con số này có thể lên tới 33 tỉ đô la.

Về phương diện xã hội, việc cắt giảm các nhà máy nhiệt điện, thay bằng năng lượng sạch có thể tạo ra từ 60.000-80.000 việc làm mới trong ngành điện mặt trời và điện gió. Đổi lại, công nhân các mỏ than đá ở Đông Bắc nước Mỹ sẽ tiếp tục mất việc hàng loạt, và đây là thành phần mà ông Donald Trump cam kết hỗ trợ. Hiện nước Mỹ chỉ còn chưa tới 100.000 thợ mỏ than và con số này đang giảm nhanh.

Tuy nhiên, ông Trump có đem việc làm trở lại cho người lao động khai thác than này hay không là câu hỏi gây nhiều hoài nghi. Nhiệt điện than đang thoái trào trên toàn cầu chứ không chỉ ở Mỹ và do đó theo nhiều chuyên gia, đẩy mạnh khai thác than, thúc đẩy nhiệt điện than không phải là giải pháp tốt.

Tom Sanzillo, Giám đốc tài chính Viện Phân tích kinh tế và tài chính năng lượng ở Cleveland, nhận định công nghiệp khai thác than đang chết dần vì năng lượng điện than có giá thành cao hơn điện gió, điện mặt trời và khí đốt. “Điều đó sẽ không thay đổi và không thể tránh được. Không ai trong ngành than có dự định nghiêm túc về thay đổi tình thế”, ông nói với trang tin BuzzFeed.

Còn ông Robert Murray, lãnh đạo công ty than đá tư nhân lớn nhất nước Mỹ, Murray Coal, nói với báo The Guardian hôm Chủ nhật rằng, ông Trump nên từ bỏ tham vọng phục hồi công việc làm trong ngành khai thác than đá, vì “không thể làm được”.

Bằng việc chọn than đá thay cho môi trường, ông Trump sẽ “không tạo thêm được việc làm nào trong ngành than mà ngược lại ông sẽ gây tổn hại cho vị thế lãnh đạo của nước Mỹ trong công cuộc bảo vệ hành tinh chúng ta”, ông Sanzillo khẳng định. 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.