Homepage E-Paper 24/05/2017
Góc nhìn khác từ “thiết bị ngụy trang”
Thứ Sáu,  21/4/2017, 08:43 (GMT+7)

Góc nhìn khác từ “thiết bị ngụy trang”

Anh Thái

(TBKTSG) - Dự thảo nghị định của Bộ Công an liên quan đến việc kinh doanh, cấp phép, sử dụng thiết bị ghi âm ghi hình nhận được nhiều góp ý của các giới trong xã hội ngay khi vừa được công bố, với nhiều tranh cãi mà phần lớn tỏ ra không mấy đồng tình.

Trong bao nhiêu điều quy định thì nội dung cụ thể được quan tâm hơn cả là: “Chỉ cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội mới được sử dụng thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng ghi âm, ghi hình, định vị phục vụ hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, phòng chống tội phạm và nhiệm vụ quốc phòng”.

Đã có quá nhiều ý kiến ngược chiều với cơ quan soạn thảo từ giới luật sư cho rằng điều này trái với quy định của nhiều bộ luật đã được ban hành, vượt phạm vi và thẩm quyền của Chính phủ, thậm chí vi phạm Hiến pháp. Giới báo chí thì cho rằng dự thảo nghị định hạn chế quyền tác nghiệp. Ngay cả Ủy viên Bộ Chính trị Nguyễn Thiện Nhân, Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cũng tỏ ra không đồng tình khi nói rằng sẽ nêu vấn đề này trong một phiên họp của Chính phủ.

Một dự thảo văn bản quy phạm pháp luật được công bố rộng rãi để người dân góp ý thì quan điểm khác biệt cũng là chuyện bình thường, càng tranh cãi càng sáng tỏ vấn đề. Thế nhưng, các tranh cãi đến mức gay gắt như hiện nay cho thấy dường như sự xuất hiện của nó vào thời điểm này, trong chừng mực nào đó, nhằm đối phó với tình hình nhiều thông tin phản ánh tiêu cực xã hội vượt tầm kiểm soát của các cơ quan chức năng.

Tuy vậy cũng có vài vấn đề cần được làm rõ. Trước hết, thế nào là thiết bị phần mềm “ngụy trang” và các thiết bị phần mềm như máy điện thoại đang được người dân sử dụng ngày càng phổ biến có thuộc loại này không? Không phải! Vì nhà sản xuất có ngụy trang đâu, người ta ghi rõ trên thiết bị, người ta quảng cáo công khai trên thị trường, các hãng cạnh tranh nhau về tính năng ghi âm, thu hình thì sao gọi là... ngụy trang? Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, thiết bị này đã trở thành dụng cụ thu âm, thu hình thông thường. Trả lời báo chí, đại diện Bộ Công an nói “người dân và nhà báo sử dụng thiết bị thông thường để ghi âm, thu hình thì được, thiết bị ngụy trang thì cấm”. Câu hỏi đặt ra là nơi soạn thảo văn bản có xác định điện thoại thông minh đang được các hãng sản xuất và bày bán thuộc loại “thiết bị ngụy trang” không.

Vấn đề thứ hai là cần phân biệt công cụ và hành vi sử dụng công cụ. Con dao trong tay người làm bếp khác trong tay kẻ sát nhân. Ai dùng dao giết người thì bị pháp luật xử, chứ tại sao lại cấm bán con dao? Cũng như hình ảnh, âm thanh nào gây nguy hại an ninh quốc gia, xâm phạm đời tư và an toàn cá nhân thì cũng bị xử lý theo quy định pháp luật bất kể dùng thiết bị thông thường hay “ngụy trang” theo cách hiểu trong dự thảo.

Từ một quy định chưa rõ ràng trong một dự thảo nghị định, nhiều nhà báo và cả quan chức báo chí dường như đã vội vàng kết hợp với một hoạt động nghề nghiệp lâu nay vẫn đang còn tranh cãi. Đó là: việc bí mật thu âm, thu hình, nghe lén là một biện pháp... nghiệp vụ của phóng viên hay là một vi phạm đạo đức nghề báo. Có trường báo chí nào trên thế giới dạy điều này không? Có nền báo chí nước nào khuyến khích làm điều này không?

Không có đâu. Bởi đạo đức hàng đầu của người làm báo là sự trung thực. Trung thực với chính mình (không làm điều sai trái, không viết điều mình không nghĩ), trung thực với xã hội (mục đích cuối cùng của bài viết là làm sao để xã hội hôm nay tốt hơn hôm qua), trung thực với người khác (tôn trọng đối tượng tiếp xúc, không lừa gạt bằng cách thu âm, thu hình khi chưa được đồng ý), trung thực với nguồn tin (bảo vệ nguồn tin và không bóp méo sự thật)...

Một số phóng viên làm phóng sự điều tra thường đem các lập luận lỗi thời “cứu cánh biện minh cho phương tiện” để bào chữa cho những hành vi sai trái, điều này khiến nền báo chí chúng ta không được tôn trọng. Báo chí nước ngoài có nhiều phóng sự điều tra đến nơi đến chốn, phát hiện những câu chuyện không ai ngờ,  nhưng nghiệp vụ là khai thác tư liệu và đi tìm sự thật qua những nhân vật liên quan. Việc thu âm, thu hình lén là nghiệp vụ công an, còn với báo chí - với tinh thần công khai, minh bạch - thì hành vi này không phải là nghiệp vụ báo chí. Có vẻ như dự thảo nghị định này đang đặt ra một thử thách về điều kiện tác nghiệp của nhà báo.

Nói dài dòng như vậy để thấy rằng sử dụng các thiết bị dù thông thường hay có tính năng được ngụy trang cũng không đồng nghĩa với việc thu âm hay thu hình lén nếu hành vi này được thực hiện công khai.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.