Homepage E-Paper 24/09/2017
Sách giáo khoa sử làm học sinh thờ ơ
Thứ Ba,  2/5/2017, 16:48 (GMT+7)

Sách giáo khoa sử làm học sinh thờ ơ

Nguyễn Minh Thanh (*)

Ảnh minh hoạ: internet

(TBKTSG) - Khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, môn lịch sử gộp chung với môn địa lý thành môn lịch sử và địa lý ở cấp THCS. Còn ở bậc THPT thì môn lịch sử được tách ra và đứng độc lập, tuy nhiên, chỉ bắt buộc học ở lớp 10; lên lớp 11 và 12, môn học này nằm ở phần môn học tự chọn bắt buộc. Nghĩa là, học sinh chỉ bắt buộc học lịch sử tới năm lớp 10, và với cách viết sách giáo khoa mới không thay đổi so với hiện tại, e rằng môn lịch sử sẽ không được nhiều học sinh đón học.

Tôi cho rằng một trong những vấn đề cốt lõi của sự thờ ơ nơi học sinh đối với môn lịch sử nằm ở nội dung của sách giáo khoa và khung chương trình giảng dạy hiện nay. Cái cần của sách sử là ghi lại đầy đủ diễn tiến của từng giai đoạn, không thiên vị, không đề cao hay hạ thấp bên thắng cuộc hay bên thua cuộc, mà điều này lại đang thiếu trong chương trình trung học.

Có thể thấy nội dung sách giáo khoa lịch sử hiện nay chưa thể hiện đầy đủ những mảng tối của chiến thắng, trong khi lại đầy ắp những chiến công hiển hách và quá chi tiết về thành tích của bên thắng cũng như những dữ liệu thiệt hại của bên thua. Các nhà soạn sách đưa quá nhiều nguyên nhân (sâu xa và trực tiếp), mô tả quá tỉ mỉ diễn biến các sự vụ, trình bày quá nhiều ý nghĩa, bài học kinh nghiệm... chưa thực sự cần thiết đối với trình độ trung học. Mỗi cuộc chiến, mỗi phong trào đấu tranh đều lặp đi lặp lại nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa, bài học... Tất cả điều đó chỉ làm cho học sinh nhớ đến môn lịch sử với nỗi ám ảnh về một mớ lộn xộn những thông số về thời gian, địa điểm, khí tài quân sự, số người thương vong, tử vong... Học sinh nhầm lẫn là điều dễ hiểu.

Chúng ta có thể than phiền giáo viên không sáng tạo trong phương pháp dạy, nhưng công tâm mà nói, giáo viên không dám vượt qua những gì sách giáo khoa “dạy”. Những chi tiết ngoài sách giáo khoa vẫn còn là “vùng cấm nguy hiểm” khi họ đưa thêm cho học sinh thảo luận.

Tôi thấy thời gian vừa qua có vài sự kiện cho thấy xã hội có nhu cầu tìm đến những lối tiếp cận khác về lịch sử. Như việc vừa có thêm hai đơn vị in cuốn Việt Nam sử lược của sử gia Trần Trọng Kim, đó là Công ty Nhã Nam và NXB Kim Đồng. Và như vậy, đã có đến sáu, bảy đơn vị in cuốn này. Đây là cuốn sách được giới nghiên cứu cho là có cách viết sử khác so với lối viết đương thời, là bước khai mở một lối tiếp cận lịch sử khác. Bởi lẽ trước khi xuất hiện quyển Việt Nam sử lược, các sử gia chỉ ghi chép lịch sử liên quan chủ yếu tới hoạt động của vua quan, vương triều... mà ít nhắc đến những hoạt động và biến chuyển trong cuộc sống thường dân. Thiết nghĩ, việc viết sách giáo khoa lịch sử cũng cần phải thay đổi để thôi thúc sự quan tâm của học sinh tới môn lịch sử, như cuốn sách trên đã mang tới luồng khí mới cho những người nghiên cứu.

Một thông tin đáng chú ý nữa vừa xuất hiện trên báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần ngày 2-4-2017. Trong nội dung bài báo tựa đề Hiểu lịch sử để kiến tạo tương lai, bà Hiệu trưởng Đại học Drew Gilpin Faust (là sử gia viết nhiều sách về đề tài lịch sử tập trung nhiều vào thân phận con người trong cuộc chiến cũng như có cái nhìn khác về cuộc nội chiến Mỹ) cho biết ở Mỹ, khoảng 100 năm sau cuộc nội chiến, các tác phẩm lịch sử tập trung chủ yếu vào những viên tướng anh hùng, những trận đánh vinh quang... Chỉ khoảng 20-30 năm gần đây mới xuất hiện quan điểm phê phán về cuộc chiến, rằng nó thật sự tàn bạo và gây ra sự hủy diệt lớn với xã hội và cộng đồng. Bà nói: “Một sự thật tối quan trọng về cuộc nội chiến là quá nhiều người đã chết và chẳng ai viết về điều đó cả, vì họ tập trung quá nhiều vào những gì anh hùng, chiến thắng, những sứ mệnh tốt đẹp của cuộc chiến. Nên cuốn sách của tôi có lẽ là sự nhìn nhận lại chiến tranh thực sự có ý nghĩa gì”.
Theo tôi, đã đến lúc “cởi trói” cho môn lịch sử, để giáo viên có cơ hội tiếp xúc nhiều tư liệu hơn; các thầy cô giáo được nói, được trao đổi những gì còn khuất ở phía sau sách giáo khoa hiện nay.

(*) Giáo viên trường THCS Hưng Long, Bình Chánh, TPHCM
 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.