Homepage E-Paper 24/09/2017
Những rào cản doanh nghiệp không dễ vượt qua
Thứ Ba,  16/5/2017, 15:33 (GMT+7)

Những rào cản doanh nghiệp không dễ vượt qua

Tư Giang

Bộ Công Thương đã bãi bỏ, sửa đổi một số quy định về kiểm tra formaldehyte và amin thơm đối với hàng dệt may, là một trong những nỗ lực của Chính phủ nhằm cải thiện môi trường kinh doanh. Ảnh: TL

(TBKTSG Online) - Dự kiến Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ gặp lại cộng đồng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam ngày 17-5-2017 với ba nghị quyết liên quan trực tiếp đến họ được thông qua tuần trước ở Hội nghị Trung ương 5. Tuy nhiên, những chướng ngại vật trong môi trường kinh doanh vẫn còn nhiều.

Vẫn là niềm tin ứng trước

“Chúng ta cần ứng trước niềm tin”, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc từng nói như vậy khi được hỏi cách đây một năm nhân cuộc đối thoại lần thứ nhất của Thủ tướng với giới doanh nghiệp tư nhân trong nước. Câu hỏi đó liên quan đến những nỗ lực của Chính phủ nhằm khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong dân chúng bằng những cam kết “kiến tạo”, “liêm chính”. Một năm sau, cho đến trước cuộc gặp lần thứ hai, ngày 17-5, ông cho rằng nhận xét của ông vẫn còn giá trị.

Tuy nhiên, với Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, năm qua, Chính phủ đã rất nỗ lực nhằm cải thiện môi trường kinh doanh. Chính phủ đã ban hành 50 nghị định về điều kiện đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp, trong đó tập trung cắt giảm nhiều thủ tục, giấy phép, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Bộ Công Thương đã bãi bỏ, sửa đổi một số quy định về kiểm tra formaldehyte và amin thơm đối với hàng dệt may tại cửa khẩu; sửa đổi danh mục sản phẩm, hàng hóa có nguy cơ gây mất an toàn; sửa đổi quy định về dán nhãn năng lượng; đơn giản hóa thủ tục khai báo hóa chất.

Bộ Xây dựng đã rà soát, hoàn thành đơn giản hóa đạt tỷ lệ 95%, 85%; sửa đổi về cấp phép xây dựng, phân cấp mạnh cho các địa phương, giảm tải lượng dự án đưa về bộ xử lý.

Đáng kể nhất là Bộ Tài chính, với việc hệ thống khai thuế qua mạng, nộp thuế điện tử đã được triển khai tại 63 cục thuế và 100% chi cục thuế trực thuộc. Doanh nghiệp kê khai điện tử đạt tỷ lệ 99,64% và được hỗ trợ nộp thuế xuất - nhập khẩu bằng phương thức điện tử. Số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực thuế năm 2016 đã giảm 85 thủ tục so với năm 2015. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cam kết, ngành thuế sẽ tiến tới ứng dụng hóa đơn điện tử cho tất cả doanh nghiệp nhằm giảm nhũng nhiễu.

Trong năm 2016, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới đạt mức kỷ lục với 110.000 doanh nghiệp; tuy nhiên cũng có tới hơn 73.000 đã ngừng hoạt động hoặc giải thể. “Đó là những xu thế cho thấy, doanh nghiệp tư nhân vẫn còn rất khó khăn”, Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc nói.

Ông Dũng, trong một báo cáo phục vụ hội nghị của Thủ tướng gặp doanh nghiệp khẳng định rằng môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Nam thời gian qua đã được cải thiện đáng kể, được các tổ chức quốc tế đánh giá cao.

Theo Ngân hàng Thế giới, năm 2016, Việt Nam đứng thứ 82/190 quốc gia, tăng chín bậc về chỉ số môi trường kinh doanh. Theo khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (Jetro), Việt Nam tiếp tục là địa điểm đầu tư quan trọng của doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, với trên 66% doanh nghiệp có xu hướng “mở rộng hoạt động kinh doanh” tại Việt Nam. AmCham đánh giá Việt Nam nổi bật với việc cải thiện lớn về môi trường kinh doanh, có 36% doanh nghiệp Mỹ được khảo sát dự định mở rộng kinh doanh tại Việt Nam so với 48% ở Indonesia, 21% ở Thái Lan, 19% của Malaysia.

Theo ông Lộc, kể từ Hội nghị Thủ tướng Chính phủ gặp doanh nghiệp tháng 4-2016 đến nay, đã có trên 1.098 kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp được tiếp nhận và chuyển tới các cơ quan nhà nước và đã có 850 kiến nghị được xử lý, giải quyết, trả lời, đạt tỷ lệ 77,4%. Ông cho biết, 63 tỉnh, thành phố trong cả nước đăng ký phát triển đạt số lượng gần 1.470.000 doanh nghiệp đến năm 2020.

Nhưng, đó là hầu như là toàn bộ những gì đáng kể nhất trong một năm qua.

Khó khăn muôn hình vạn trạng

Các câu chuyện doanh nghiệp gặp khó khăn là muôn hình vạn trạng. Một tuần trước cuộc gặp của Thủ tướng, ông Vũ Tiến Lộc nhận được đơn kêu cứu của một doanh nghiệp đang vận hành một bến xe. Doanh nghiệp này đầu tư bến xe đó sau khi chính quyền tỉnh cam kết sẽ bỏ bến xe hiện tại vì đã quá tải, và gây tắc nghẽn. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp làm xong bến xe mới, chính quyền tỉnh vẫn duy trì bến xe cũ, làm doanh nghiệp lao đao vì không thể có khách hàng. Ông Lộc đã mấy lần thúc giục lãnh đạo địa phương thực hiện cam kết, và “dọa” sẽ báo cáo ra hội nghị. “Họ đã hứa sẽ bỏ, nhưng chắc chắn cần theo dõi thêm”, ông kể với TBKTSG Online.

Trong trường hợp khác thì ông bất lực. Nhiều người cấp cao hơn ông cũng vậy. Một doanh nghiệp xin đầu tư vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao ở Hòa Bình nhưng bất thành. Trong suốt một năm, có tới gần 100 văn bản từ cấp địa phương tới trung ương nhưng không giúp doanh nghiệp này tiếp cận đất được. “Thủ tướng không thể làm xuể việc, khi cấp dưới không chuyển động”, ông nói.

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chi phí đầu vào của doanh nghiệp như điện, logistic, chi phí hạ tầng, phí BOT còn cao. VCCI chỉ cụ thể hơn, chẳng hạn, chi phí vận chuyển cho một container hàng từ cảng Hải Phòng về Hà Nội, hay ở chiều ngược lại (khoảng 100 ki lô mét), đắt gấp ba lần so với chi phí vận chuyển một container hàng từ Trung Quốc và Hàn Quốc về Việt Nam. Ngoài ra còn có những chi phí phát sinh liên quan đến thủ tục hành chính, nộp phí, thời gian chậm trễ, giá xăng dầu tăng, phụ phí vận tải biển…

Trong báo cáo gửi Thủ tướng, VCCI cho biết, chi phí không chính thức đang có xu thế tăng cao. Có tới 66% trong số 11.000 doanh nghiệp được hỏi xác nhận trả loại phí này. “Nhìn chung, tình hình không có mấy cải thiện qua các năm”, ông Lộc viết trong báo cáo. Có 9-11% doanh nghiệp tham gia điều tra từ năm 2014-2016 cho biết các khoản chi phí cho riêng mục này chiếm tới hơn 10% tổng doanh thu của họ, cao hơn hẳn mức 6-8% giai đoạn năm năm trước. Tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp vẫn phổ biến, chỉ tiêu này dù được cải thiện trong hai năm qua (giảm từ 65% năm 2013-2014 xuống còn 58% năm 2016) nhưng vẫn cao so với kết quả điều tra các năm trước đó. Các doanh nghiệp thường phải trả các chi phí không chính thức khi làm thủ tục cấp mặt bằng sản xuất, kinh doanh; thủ tục cấp giấy phép kinh doanh có điều kiện; tiếp đón thanh tra, kiểm tra.

Chi phí về lao động tăng cao, theo VCCI, cũng gây quan ngại đặc biệt. VCCI trích dẫn nghiên cứu của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (Jetro) công bố tháng 2-2017 tại Hà Nội cho thấy gần 60% doanh nghiệp lo ngại chi phí nhân công tăng cao tại Việt Nam. So với nhiều nước và ngay trong khối ASEAN, Việt Nam đang có mức đóng bảo hiểm cao nhất (32,5% mức lương tháng, trong đó doanh nghiệp đóng 22%, người lao động đóng 10,5%). Trong khi đó, Malaysia chỉ đóng bảo hiểm xã hội 13%, Phillippines 10%, Indonesia 8%. Điều đáng nói là với chi phí như vậy đòi hỏi người lao động phải tạo ra một giá trị nhất định, tức là năng suất lao động phải đạt ở mức đủ cao, thì doanh nghiệp mới có thể tồn tại được. Tuy nhiên, theo Tổ chức Lao động thế giới (ILO), năng suất lao động của Việt Nam thấp hơn của Singapore tới gần 16 lần, thấp hơn Nhật Bản 11 lần và Hàn Quốc 10 lần. Những con số rất tương phản!

Trong năm 2016, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới đạt mức kỷ lục với 110.000 doanh nghiệp; tuy nhiên cũng có tới hơn 73.000 đã ngừng hoạt động hoặc giải thể. “Đó là những xu thế cho thấy, doanh nghiệp tư nhân vẫn còn rất khó khăn”, ông Lộc nói.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.