Homepage E-Paper 17/08/2017
Phép thử đầu tiên của ECB
Thứ Tư,  7/6/2017, 11:36 (GMT+7)

Phép thử đầu tiên của ECB

Trúc Diễm

Cổng chính vào trụ sở của Ngân hàng Monte dei Paschi ở Siena, Ý. Ảnh: Reuters

(TBKTSG Online) - Lần đầu tiên Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho phép và giám sát việc chính phủ bơm tiền để giải cứu một ngân hàng, theo những quy định mới được ban hành sau cuộc khủng hoảng tài chính ở châu Âu. Trường hợp này xảy ra với ngân hàng Monte dei Paschi của Ý, một ngân hàng lâu đời nhất thế giới.

Chính phủ Ý bơm tiền để giải cứu ngân hàng Monte dei Paschi

Monte dei Paschi buộc phải cầu viện chính quyền Ý sau khi thất bại trong lần huy động vốn vào tháng 12 năm ngoái. Theo đó, ngân hàng này cần 8,8 tỉ euro (tương đương 9,9 tỉ đô la Mỹ) để hỗ trợ bảng cân đối kế toán.
Kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008, nhằm ngăn chặn các ngân hàng trở nên quá lớn và rủi ro, có thể khiến nền kinh tế thế giới chao đảo nếu đổ vỡ, nhiều cải cách đã được thực hiện tại châu Âu.

Theo các quy định mới, chính phủ các quốc gia không được bơm tiền đóng thuế của người dân vào một ngân hàng nếu ngân hàng đó mất khả năng thanh toán. Thay vào đó, khi một ngân hàng gặp rắc rối về tài chính, các cổ đông nắm giữ cổ phiếu và trái phiếu của ngân hàng, được coi là những nhà đầu tư thông minh. Họ nhận thức được rủi ro và điều ngày cũng có nghĩa họ sẽ phải chịu thua lỗ nếu ngân hàng gặp rắc rối.
ECB cho biết cuối tháng 12 năm ngoái, Monte dei Paschi cần 8,8 tỉ euro để chặn đà suy giảm nguồn vốn của ngân hàng. Ngân hàng này đã phải trích lập dự phòng 3,4 tỉ euro trong năm ngoái và tiếp tục phải tăng mức dự phòng trong quí đầu tiên năm nay do các khoản nợ xấu.

Sau nhiều phiên họp căng thẳng, ECB đã bật “đèn xanh” để giải cứu Monte dei Paschi nhằm tránh một cuộc đổ vỡ hệ thống ngân hàng tại Ý. Tháng trước, hai định chế tài chính của Ý là Banca Popolare di Vicenza và Veneto Banca đều yêu cầu chính phủ Ý trợ giúp nhưng vẫn chưa có kết quả.

Theo thỏa thuận, để được giải cứu, Monte dei Paschi sẽ phải thực hiện một loạt các biện pháp như cắt giảm mạnh chi phí hoạt động; các nhà đầu tư phải chấp nhận một phần thua lỗ; giảm lương lãnh đạo xuống mức trần bằng 10 tháng lương trung bình của nhân viên...

“Ngân hàng Monte dei Paschi sẽ trải qua quá trình tái cấu trúc toàn diện để đảm bảo khả năng tồn tại, bao gồm cả việc làm sạch bảng cân đối kế toán khỏi các khoản nợ xấu”, Ủy viên Cạnh tranh Margrethe Vestager của EU nói trong một thông báo.

Mặc dù chi tiết phương thức giải cứu Monte dei Paschi vẫn đang được hoàn tất, người nộp thuế ở Ý dự kiến sẽ phải chịu chi phí không nhỏ. Chính phủ Ý dự kiến ​​sẽ rót khoảng 6,6 tỉ euro để cứu trợ; 2,2 tỉ euro còn lại đến từ các cổ đông nắm giữ số lượng lớn trái phiếu ngân hàng. Đối với nhà đầu tư nhỏ mua trái phiếu ngân hàng sẽ được đền bù theo một cách nào đó.

Monte dei Paschi là trường hợp đầu tiên ECB thực hiện vai trò giám sát của mình theo các quy định giải cứu ngân hàng mới và ECB cũng đồng thời có trách nhiệm xác định liệu Monte dei Paschi có thể được cứu và số tiền cần thiết cho việc giải cứu là bao nhiêu.

“Đây là bài kiểm tra đầu tiên đối với Liên minh ngân hàng châu Âu”, Clemens Fuest, chủ tịch Viện Ifo, một viện nghiên cứu kinh tế ở Munich, nói.

Dù là ngân hàng khu vực, chỉ có quy mô tầm trung, các nhà lãnh đạo ở Rome lo ngại rằng việc buộc các nhà đầu tư phải chịu thua lỗ sẽ khiến họ tức giận và lo ngại trong bầu cử sắp tới, người dân sẽ nghiêng về các đảng dân túy.

Ngân hàng tầm trung cũng khiến EU lo lắng

Ngân hàng Monte dei Paschi được thành lập vào năm 1472 và vẫn còn trụ sở tại một Tòa nhà pháo đài trung cổ tại Siena, Ý. Trong nhiều thế kỷ, ngân hàng này được định vị là ngân hàng địa phương có quy mô tầm trung. Ngân hàng đã dùng lợi nhuận của mình để tài trợ cho nhiều hoạt động của thành phố, bao gồm cả đội bóng đá chuyên nghiệp địa phương và cuộc đua ngựa Palio nổi tiếng.

Những rắc rối của ngân hàng Monte dei Paschi bắt đầu vào năm 2008 khi ngân hàng này thâu tóm Antonveneta, một ngân hàng nhỏ trong khu vực với mức giá 9 tỉ euro, tất cả đều bằng tiền mặt. Đây được coi là thương vụ có mức giá cao ở mức đáng báo động.

Để có tiền, ngân hàng đã sử dụng một loạt các giao dịch không minh bạch, trong đó có việc bán 2 tỉ euro trái phiếu ngân hàng cho khách hàng, nhân viên và những khách hàng tiết kiệm trung lưu khác.

Bị suy yếu bởi thương vụ trên, Monte dei Paschi dễ bị tổn thương với những cú sốc tài chính toàn cầu, đặc biệt là sau sự sụp đổ của ngân hàng Lehman Brothers cuối năm 2008 và cuộc khủng hoảng nợ ở châu Âu năm 2010. Giá trái phiếu chính phủ Ý mà ngân hàng nắm giữ cũng giảm mạnh. Các khoản nợ xấu tăng cao khi nền kinh tế của Ý gặp khó khăn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ ở Ý không có khả năng trả nợ ngân hàng...

Các nhà quản lý của Monte dei Paschi đã làm cho vấn đề trở nên trầm trọng hơn khi cố tình che giấu cổ đông và cơ quan quản lý những khoản thua lỗ phát sinh. Sau khi những khoản thua lỗ bị phơi bày vào năm 2013, ngân hàng đã nhận một gói cứu trợ trị giá 3,9 tỉ euro từ Ngân hàng Ý để vượt qua khó khăn.

Khi đó, lãnh đạo mới của Monte dei Paschi đã áp dụng một loạt biện pháp nhằm cứu vãn hoạt động của ngân hàng như ép nhân viên ngân hàng nghỉ hưu sớm, bán các khoản nợ khó đòi và yêu cầu các cổ đông tăng vốn. Nhưng, các biện pháp này dường như là không đủ.

Tháng 7 năm ngoái, sau các cuộc kiểm tra, ECB xác định vốn của ngân hàng Monte dei Paschi sẽ bị xóa sổ trong trường hợp có một khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng xảy ra. Không có ngân hàng nào khác có kết quả kiểm tra kém như vậy.

Dù là ngân hàng khu vực, có quy mô tầm trung nhưng cuộc khủng hoảng tài chính của ngân hàng này diễn ra ở một thời điểm đặc biệt nhạy cảm. Các cuộc bầu cử dự kiến sẽ diễn ra vào cuối năm nay hoặc vào đầu năm tới tại EU.

Các nhà lãnh đạo ở Rome lo ngại rằng việc buộc các nhà đầu tư phải chịu thua lỗ sẽ khiến họ tức giận và sẽ ảnh hưởng tới kết quả bầu cử sắp tới. Theo đó, người dân sẽ nghiêng về các đảng dân túy khác như Five Star hay Northern League.

Ban đầu, Đức đã từ chối giải cứu ngân hàng này của Ý và cho rằng, cần phải tuân thủ chặt chẽ pháp luật. Nhưng rồi quyết định giải cứu cũng được thông qua do Đức cũng không muốn tăng áp lực tại thời điểm này.

Chính phủ của Thủ tướng Đức Angela Merkel sẽ đứng trước cuộc bầu cử diễn ra vào tháng 9 tới và Đức có thể cũng cần phải giải cứu ngân hàng đang gặp rắc rối của mình- ngân hàng quốc doanh HSH Nordbank.

Dù vậy, một số nhà phân tích cho rằng, Ý không vi phạm các quy định của châu Âu khi trợ giúp Monte dei Paschi. Theo đó, châu Âu cho phép các nước thành viên cứu trợ tạm thời cho các ngân hàng để tránh một cuộc khủng hoảng tài chính, miễn là ngân hàng được giải cứu đã không bị sụp đổ.

Nguồn: NYT và Bloomberg

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.