Homepage E-Paper 22/08/2017
Dự thảo điều kiện nhập ô tô: Luật sư lo thoáng, chuyên gia băn khoăn
Thứ Tư,  14/6/2017, 09:44 (GMT+7)

Dự thảo điều kiện nhập ô tô: Luật sư lo thoáng, chuyên gia băn khoăn

Hùng Lê

Từ trái sang, chuyên gia Nguyễn Minh Đồng (thứ 2), luật sư Nguyễn Văn Hậu (thứ 3) đang trao đổi tại buổi tọa đàm -Ảnh: Hùng Lê

(TBKTSG Online) - Dự thảo nghị định mới về kinh doanh, sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô, trong đó đáng chú ý là nới lỏng điều kiện nhập khẩu ô tô đang có hai luồng ý kiến trái chiều với một bên là luật sư, nhà nhập khẩu chính hãng và một bên là chuyên gia trong ngành ô tô, sống nhiều năm ở nước ngoài.

Các luồng ý kiến khác nhau đã được các bên bày tỏ tại tọa đàm góp ý dự thảo Nghị định về quản lý ô tô do Công ty cổ phần Báo Thanh Niên tổ chức vào chiều ngày 13-6.

Lo ngại về quy định thoáng

Một trong những điểm đáng chú ý và được thảo luận nhiều nhất tại dự thảo nghị định mới là việc bỏ quy định về Giấy chỉ định (Giấy ủy quyền) đối với nhà nhập khẩu, nhà phân phối của nhà sản xuất chính hãng được quy định ở Thông tư 20/2011/TT-BCT vốn gây tranh cãi và làm hạn chế quyền nhập khẩu ô tô đối với nhiều thương nhân trong nhiều năm nay. Dự thảo này đang tạo niềm phấn khởi cho các nhà nhập khẩu ô tô không chính thức, nhưng nó lại là nỗi lo của những nhà nhập khẩu chính hãng vì họ nắm lợi thế từ quy định buộc phải có giấy ủy quyền trong lĩnh vực này.

Tại buổi tọa đàm, dưới góc độ pháp luật, hầu hết các luật gia, luật sư đều cho rằng dự thảo về nghị định trên gây nhiều quan ngại về tính hợp lý. Luật sư Nguyễn Văn Hậu dẫn dự thảo quy định rằng muốn nhập khẩu ô tô chỉ cần đáp ứng 2 điều kiện là có ít nhất 1 cơ sở bảo hành, bảo dưỡng phù hợp với loại ô tô nhập khẩu; và có cam kết bằng văn bản với Bộ Công Thương về việc thực hiện trách nhiệm bảo hành, bảo dưỡng, triệu hồi, thu hồi ô tô khi bị lỗi kỹ thuật, là khá dễ dãi cho các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô.

Cũng theo luật sư Hậu, Khoản 1, Điều 21 dự thảo nghị định (lần 2), quy định khá bất hợp lý. Bởi, nhà nhập khẩu ô tô chỉ là một bên trung gian đưa sản phẩm ô tô sản xuất từ nước ngoài về Việt Nam, họ không đủ tư cách thẩm quyền và khả năng để tự thực hiện việc bảo hành, bảo dưỡng và triệu hồi, thu hồi sản phẩm ô tô của các nhà sản xuất nước ngoài nếu không được nhà sản xuất nước ngoài ủy quyền hợp pháp bằng văn bản.

Do đó, ông Hậu kiến nghị cần quy định chặt chẽ hơn về điều kiện nhập khẩu ô tô như có văn bản chứng nhận các điều kiện chính sách bảo trì, bảo dưỡng, triệu hồi xe một cách nghiêm ngặt của nhà sản xuất, các chính sách này phải đảm bảo thực hiện đồng bộ tại nước nhập khẩu. Vị luật sư này còn đề xuất quy định nhập khẩu là doanh nghiệp phải có văn bản ủy quyền của nhà sản xuất nước ngoài trong việc cung cấp dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng, triệu hồi, thu hồi sản phẩm,...

Điều 4 dự thảo có quy định, các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô phải chịu trách nhiệm bảo hành, bảo dưỡng cho sản phẩm ô tô được bán ra. Tuy nhiên, dự thảo lại chưa có quy định cụ thể để ràng buộc quyền và nghĩa vụ giữa nhà sản xuất và doanh nghiệp nhập khẩu. Theo ông Hậu, cần có quy định rõ về các loại giấy tờ mà doanh nghiệp kinh doanh ô tô cần phải có như giấy ủy quyền cấp dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô; hợp đồng hỗ trợ kỹ thuật và cả hợp đồng cung cấp phụ tùng chính hãng...

Với vai trò đại diện nhà nhập khẩu ủy quyền chính hãng xe Audi tại thị trường Việt Nam, ông Laurent Genet rất ngạc nhiên với quy định của dự thảo nghị định là không có yêu cầu cam kết cụ thể của nhà sản xuất và nhà phân phối về sản phẩm của mình sản xuất và phân phối với người tiêu dùng. Theo ông Genet, chỉ những nhà sản xuất mới có đủ chức năng, có thể giám định và xác nhận rằng nhà nhập khẩu phân phối đó có đủ hạ tầng, trang thiết bị kỹ thuật để thực hiện việc bảo hành bảo dưỡng ô tô của mình và vấn đề cung cấp phụ tùng chính hãng...

Dự thảo Nghị định nới lỏng điều kiện nhập khẩu ô tô, nhiều ý kiến lo ngại thị trường ô tô sẽ khủng hoảng thừa - Ảnh minh họa: Hùng Lê

Nếu thả nổi thị trường...

Đồng quan điểm trên, luật gia Trần Đình Thu cho rằng ô tô không phải là một loại hàng hóa thông thường, nếu thả nổi thị trường sẽ đưa đến nhiều hệ lụy. Do đó, những điều kiện nhập khẩu ô tô và quy định cơ sở bảo hành, bảo dưỡng cũng như triệu hồi như dự thảo nghị định đưa ra chỉ cần tầm doanh nghiệp ở quy mô vừa là có thể trở thành nhà nhập khẩu ô tô được.

Nếu điều này được áp dụng, theo ông Thu, thị trường ô tô Việt Nam mở cửa rất lớn, lượng ô tô nhập vào sẽ tăng nhiều lần so với hiện nay. Ông Thu cho rằng việc nới lỏng điều kiện nhập khẩu ô tô như dự thảo nghị định sẽ dẫn đến nguy cơ làm ăn kiểu "ăn xổi ở thì" ở một số doanh nghiệp nhỏ lẻ.

Dự thảo nghị định mới quy định doanh nghiệp nhập khẩu chỉ cần có 1 cơ sở bảo hành theo ông Thu là quá ít. Vì một doanh nghiệp nhập khẩu xe có thể bán xe trên toàn quốc nhưng nếu chỉ có 1 cơ sở bảo hành thì có thể phát sinh tình trạng người tiêu dùng phải đưa xe đi xa hàng ngàn cây số để bảo hành nếu như cơ sở đó ở TPHCM mà người mua ở Hà Nội.

Có ý kiến cho rằng không nhất thiết phải bảo hành, bảo dưỡng ở mạng lưới nhà nhập khẩu mà bảo hành ở mạng lưới các hãng khác. Tuy nhiên, ông Thu cho rằng điều này không đúng, vì công nghệ trong chiếc ô tô ngày càng tinh vi, không thể xe của hãng này đưa cho cơ sở bảo dưỡng của hãng xe khác bảo hành được.

Đối với quy định về việc cam kết bằng văn bản với Bộ Công thương “thực hiện trách nhiệm bảo hành, bảo dưỡng, triệu hồi, thu hồi ô tô nhập khẩu” của Điều 21, theo ông Thu khó áp dụng vào thực tế, và tính khả thi sẽ không cao.

Liên quan đến vấn đề triệu hồi xe bị lỗi, ông Thu cho rằng doanh nghiệp nhập khẩu xe cam kết với Bộ Công Thương mà không có nhà sản xuất cam kết thì cũng không thể khả thi. Vì nếu xảy ra sự cố, nhà sản xuất từ chối thì người tiêu dùng cũng không biết bấu víu vào đâu.

Trong khi đó, cả ông Thu và ông Hậu cho rằng dự thảo lại chưa đưa ra các chế tài xử lý khi có doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô vi phạm. Trong trường hợp có vi phạm xảy ra thì doanh nghiệp sẽ bồi thường cho người tiêu dùng như thế nào, và lấy căn cứ gì để đảm bảo các doanh nghiệp này sẽ triệu hồi xe khi có lỗi kỹ thuật?

Ông Thu còn cho rằng, đối với nhà sản xuất ô tô họ có thể giữ uy tín nhưng đối với một doanh nghiệp nhập khẩu xe nhỏ lẻ, họ có thể dùng kế “ve sầu thoát xác” bằng cách bỏ lại cái tên của doanh nghiệp cũ và lập doanh nghiệp mới để tiếp tục nhập khẩu.

Ông Thu cho rằng Thông tư 20 thời gian qua đã điều tiết nhập khẩu ô tô ồ ạt. Và thông tư này sắp hết hiệu lực (ngày 1-7-2017 hết hiệu lực) nếu quy định như dự thảo nghị định đưa ra thay thế, thì thị trường ô tô nhập khẩu sẽ quay trở lại thời kỳ đầu với nhiều doanh nghiệp nhập khẩu nhỏ mới, dẫn đến rất nhiều ô tô giá rẻ như ở Ấn Độ ồ ạt vào Việt Nam, và khủng hoảng thừa ô tô, gây xáo trộn thị trường.

Ông Thu kiến nghị Ban soạn thảo dự thảo nghị định cần cân nhắc và siết chặt hơn, sau đó mới mở dần dần, để thị trường không bị "sốc".

Luật sư và nhà nhập khẩu chính hãng cũng kiến nghị dự thảo nghị định cần có những quy định về quyền sử dụng thương hiệu, hình ảnh, logo của sản phẩm đối với doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và phân phối để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.

Chuyên gia ô tô không đồng tình

Chuyên gia cho rằng việc triệu hồi ô tô bị lỗi kỹ thuật là trách nhiệm của nhà sản xuất, không phải của nhà bán hàng - Ảnh minh họa: Hùng Lê

Tại buổi tọa đàm, ông Nguyễn Minh Đồng, chuyên gia trong ngành công nghệ ô tô và có thời gian dài sống và làm việc ở Đức và Mỹ, cho rằng nếu bảo hành, bảo trì ô tô tại cơ sở bảo hành bảo dưỡng của chính hãng xe đó là tốt, nhưng theo ông, khách hàng cũng có thể bảo hành bảo dưỡng xe ở những cơ sở không chính hãng để giảm chi phí.

Ông dẫn chứng ở một nước hiện đại như Đức, một cơ sở sửa chữa ô tô có thể sửa cả xe Mercedes-Benz, BMW... mà không cần phải xin phép những hãng xe này khi đặt logo có sửa xe của các hãng xe này. Do đó, theo ông Đồng, người dùng không cần thiết phải mang xe đến cơ sở bảo hành, bảo dưỡng chính hãng.

Cũng theo ông Đồng, ở Đức và Mỹ thì việc bảo hành ô tô được áp dụng trên toàn thế giới, khách hàng có thể mua một chiếc xe ở Hà Lan và khi mang qua Đức sử dụng cũng được sử dụng dịch vụ bảo hành chính hãng sản phẩm thương hiệu đó ở Đức. Ông nói rằng ông không hiểu vì sao ở Việt Nam người mua xe sang nhập khẩu không chính hãng của nhà nhập khẩu ở Việt Nam phải đóng một khoản tiền lên đến vài ngàn đô la Mỹ mới được sử dụng dịch vụ bảo hành chính hãng ở Việt Nam. Ông cho rằng: "Người tiêu dùng Việt Nam có thể khởi kiện việc này ở châu Âu vì sai luật".

Việc đại diện Audi tại Việt Nam cho rằng các sản phẩm của hãng phân phối được nhà sản xuất thiết kế dành riêng cho thị trường Việt Nam phù hợp về khí hậu, hạ tầng,... mà chỉ có nhà nhập khẩu này mới có phụ tùng chính hãng thay thế. Từng làm việc tại Trung tâm nghiên cứu và thiết kế của Tập đoàn ô tô Volkswagen, ông Đồng đáp rằng: ở bên Đức không ai bỏ công sức thiết kế riêng sản phẩm cho thị trường còn nhỏ như ở Việt Nam.

Còn liên quan đến các ý kiến cho rằng những nhà nhập khẩu nhỏ lẻ không chính thức sẽ không có phụ tùng chính hãng của nhà sản xuất, chuyên gia này cho rằng khái niệm về phụ tùng chính hãng đưa ra chưa chính xác. Là chuyên gia từng thiết kế máy xe hơi ở Đức, ông Đồng đặt câu hỏi thế nào là linh kiện chính hãng? Bởi theo ông, chiều sâu sản xuất của một nhà sản xuất xe hơi chỉ chiếm khoảng 35-40%, số còn lại (60-65%) là của các nhà sản xuất linh phụ kiện bán cho nhà sản xuất.

Theo ông Đồng chỉ có thể nói linh kiện, phụ tùng đó được nhà sản xuất công nhận, chứ không thể gọi là linh kiện phụ tùng chính hãng.

Vấn đề các luật sư lo ngại nhiều và cũng là cái cớ lớn mà lâu nay nhà nhập khẩu ủy quyền chính hãng thường nêu ra khi kiến nghị với nhà làm chính sách không "cởi trói" cho nhà nhập khẩu nhỏ lẻ là việc triệu hồi xe khi nhà sản xuất phát hiện bị lỗi kỹ thuật. Tuy nhiên ông Đồng cho rằng, quy trình triệu hồi xe khi phát hiện một lỗi kỹ thuật là trách nhiệm hoàn toàn ở nhà sản xuất chứ không phải của người bán hàng. Thực tế là trên thế giới, nhà sản xuất ô tô bị lỗi luôn có trách nhiệm phải liên lạc với cơ quan đăng kiểm để tìm ra khách hàng nào đang sử dụng chiếc xe bị lỗi đó. Từ đó, nhà sản xuất viết thư gửi đến người dùng sản phẩm đó để mang xe đến sửa chữa hoặc thay thế linh kiện bị lỗi miễn phí hoàn toàn.

Trao đổi với phóng viên sau khi kết thúc cuộc họp, ông Đồng cho rằng cần mở cửa để có nhiều nhà nhập khẩu phân phối một thương hiệu ô tô nhằm không tạo ra thế độc quyền kinh doanh mà người tiêu dùng không có nhiều lựa chọn.

Rõ ràng ở thời điểm hiện tại, khi Thông tư Thông tư 20/2011/TT-BCT sắp hết hiệu lực và Bộ Công Thương đang soạn thảo nghị định để thay thế và vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều trong việc có nới lỏng quy định nhập khẩu xe ô tô để tránh tình trạng độc quyền hay vẫn tiếp tục áp dụng các rào cản kỹ thuật để hạn chế nhà nhập khẩu như lâu nay.

Mời đọc thêm:

>>> Sắp "cởi trói" cho nhà nhập khẩu ô tô không chính hãng?

>>> Dự thảo điều kiện kinh doanh ngành ô tô: Nhiều điểm không rõ ràng và bất hợp lý

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.