Homepage E-Paper 26/06/2017
Qatar và cú sốc khủng hoảng
Thứ Sáu,  16/6/2017, 14:36 (GMT+7)

Qatar và cú sốc khủng hoảng

Minh Đức

Siêu thị ở Doha không bị lâm vào cảnh thiếu thốn thực phẩm. Ảnh: Getty Image

(TBKTSG) - Bộ trưởng Tài chính Qatar Ali Shareef Al Emadi hôm 12-6 cảnh báo nước này không phải là đối tượng bị thiệt hại duy nhất trong cuộc khủng hoảng chính trị - ngoại giao mới đây, sau khi Ảrập Saudi, Bahrain, các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất và Ai Cập cắt đứt quan hệ với chính quyền Doha.

Mâu thuẫn tiềm ẩn

Chị Hanan, bác sĩ người Ai Cập, đã sống và làm việc ở Qatar suốt bốn năm qua. Cuối tuần trước, chị đi mua va li để đóng đồ, rồi sau đó tới ngân hàng và chuyển hết tiền về Ai Cập. Không những thế, chị còn tới trường học của các con để rút học bạ.
Gia đình của Hanan chuẩn bị bay về Cairo để... thăm người thân. Nhưng dường như chị đã lường trước việc mình có thể sẽ không trở lại Qatar nữa.

“Tất cả những người Ai Cập ở đây đều cảm thấy bất ổn”, vị bác sĩ này nói với tờ The Washington Post. “Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Có thể Qatar sẽ trục xuất chúng tôi hoặc Ai Cập yêu cầu rút công dân về nước”.

Đã hơn một tuần trôi qua kể từ khi một số quốc gia Ảrập, do Ảrập Saudi dẫn đầu, tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, người dân Qatar và những người khác sinh sống ở đây vẫn chưa hết lo lắng trước cuộc khủng hoảng chính trị và ngoại giao bất ngờ này.

Với cáo buộc chính quyền Doha “hỗ trợ các nhóm khủng bố và can thiệp vào công việc nội bộ các nước trong khu vực”, các quốc gia gồm Ảrập Saudi, các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất, Bahrain và Ai Cập không chỉ cắt đứt quan hệ ngoại giao mà còn áp đặt lệnh phong tỏa kinh tế với Qatar. Bốn nước này tuyên bố đóng đường hàng không và đường biển với Doha, và quốc gia láng giềng Ảrập Saudi thậm chí còn đóng cửa biên giới trên đất liền.

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson đã kêu gọi các nước trên giảm bớt sự phong tỏa, nhấn mạnh rằng hành động đó sẽ gây ra những hậu quả không mong đợi, bao gồm thiếu lương thực, gia đình ly tán, trẻ em bị nghỉ học... Ông Tillerson nhấn mạnh, tình trạng này cũng gây tổn hại cho các doanh nghiệp Mỹ và quốc tế, đồng thời “cản trở các hoạt động quân sự của Mỹ trong khu vực, cũng như chiến dịch chống lại lực lượng Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS”.

Tuy nhiên, chưa đầy một giờ sau đó, Tổng thống Mỹ D.Trump đã làm cho những phát ngôn của Ngoại trưởng Tillerson trở nên suy yếu, khi ông với các phóng viên tại Washington rằng, Qatar từng là “nhà tài trợ cho khủng bố ở mức độ rất cao”.

Việc Qatar bị các quốc gia Ảrập cắt đứt quan hệ là khá bất ngờ, song nó xuất phát từ những hiềm khích có từ lâu giữa các bên, đặc biệt là việc Qatar một mình quan hệ mật thiết với Iran, trong khi năm nước Ảrập trên tẩy chay quan hệ này. Qatar cũng đơn phương ủng hộ tổ chức Anh em Hồi giáo, nhóm bị các nước trên liệt vào danh sách khủng bố.

Căng thẳng âm ỉ được đẩy lên cao trào vào tháng 5 vừa qua, khi Tổng thống Mỹ D.Trump thăm chính thức Ảrập Saudi trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên và gặp gỡ các nhà lãnh đạo Ảrập. Tại đây Quốc vương Qatar Tamim Bin Hamad Al-Thani đã thẳng thừng bác bỏ đề xuất của Mỹ lập một liên minh Ảrập - Hồi giáo để chống Iran. Quan điểm của Quốc vương Tamim lúc ấy đã khiến nước chủ nhà Ảrập Saudi rất không hài lòng.

Tổ chức Ân xá Quốc tế (AI) cuối tuần trước ra tuyên bố chỉ trích các nước vùng Vịnh mang cư dân ra làm trò đùa khi cắt đứt quan hệ với Qatar. Bà James Lynch, quan chức của AI, cho biết những biện pháp phong tỏa mạnh mẽ đã có những tác động tàn bạo, khiến các gia đình ly tán, nhiều người có nguy cơ mất việc làm và việc học tập của học sinh bị gián đoạn.

Bà Walaa El-Kadi, một phụ nữ Lebanon, đã sống phần lớn cuộc đời tại Qatar, nói: “Chúng tôi lo lắng về khả năng gặp gỡ người thân ở các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Ảrập Saudi và các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất)”.

Không gây sốc kinh tế

Ngay sau khi lệnh cắt đứng quan hệ và phong tỏa kinh tế giữa các nước vùng Vịnh và Qatar được ban bố, không khí lo lắng đã bao trùm Doha. Qatar hiện phụ thuộc phần lớn vào các nước láng giềng để nhập khẩu thực phẩm nuôi 2,5 triệu dân, vì vậy tình trạng mua sắm hoảng loạn đã xảy ra tại các siêu thị do người dân lo sợ thiếu lương thực trong tháng Hồi giáo Ramadan.

Tuy nhiên, đất nước dầu mỏ giàu có này đã nhanh chóng ổn định tình hình. Ghi nhận của phóng viên tờ The Washington Post cuối tuần trước cho thấy, tình trạng xếp hàng dài mua sắm, tích trữ đồ đã không còn. Tại các siêu thị, thực phẩm nhập khẩu từ Ảrập Saudi, các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất như sữa và sữa chua đã vắng bóng trên kệ. Nhưng ngay lập tức sữa và nước trái cây nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ, một đồng minh quan trọng của Qatar, đã có mặt thay thế.

Anh Mustafa, từ Lebanon, hiện đang quản lý một công ty xây dựng ở Doha, cho hay trong tuần đầu tiên, các dự án của công ty anh đã bị trì hoãn. Công ty thường phải vận chuyển nguyên liệu thô và hàng hóa qua biên giới Ảrập Saudi và các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất. Giờ đây, khi biên giới và các tuyến vận chuyển hàng hải bị đóng cửa, công ty buộc phải chuyển sang lấy nguyên liệu từ Đức, Ấn Độ và các quốc gia khác.
“Chúng tôi bị chậm trễ ít nhất từ hai đến ba tuần”, Mustafa cho biết.

Bộ trưởng Tài chính Ali Shareef Al Emadi hôm 12-6 đã bác bỏ những lo ngại về cuộc khủng hoảng kinh tế ở Qatar. Bộ trưởng khẳng định Doha không phải là đối tượng thất bại duy nhất trong cuộc tranh cãi đang diễn ra. “Nếu chúng tôi mất một đô la, họ cũng sẽ mất một đô la”, ông nói và nhấn mạnh về khả năng phục hồi của nền kinh tế đối với bất kỳ cú sốc kinh tế tiềm ẩn nào.

Bộ trưởng cho hay, trước đây Doha đã từng nhập khẩu thực phẩm và hàng hóa khác từ các nơi như Brazil và Úc vì vậy chính phủ sẽ tiếp tục nhập khẩu từ các nước này. “Cho dù là nhập hàng từ Thổ Nhĩ Kỳ, Viễn Đông hay châu Âu, Doha sẽ đảm bảo có đủ đối tác để đáp ứng nhu cầu, thậm chí còn đa dạng hơn trước”, ông nói.

Theo Reuters, sau khi lệnh phong tỏa kinh tế được ban hành, chỉ số Doha đã mất 7,1% vào tuần trước, và tỷ giá đồng riyal của Qatar cũng giảm mạnh so với đô la Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Al Emadi cho rằng phản ứng trên là “dễ hiểu”, nhưng không cần phải lo lắng vì Doha có tất cả công cụ cần thiết để bảo vệ nền kinh tế và tiền tệ của mình.

“Dự trữ và quỹ đầu tư của chúng tôi chiếm hơn 250% tổng sản phẩm quốc nội, vì vậy tôi không nghĩ rằng có bất kỳ lý do nào khiến mọi người phải lo ngại”, ông nhấn mạnh.

Theo báo cáo của tập đoàn Dầu khí Quốc gia Qatar (Qatar Petroleum), tình hình kinh doanh của họ vẫn bình thường. “Tập đoàn vẫn luôn thực hiện cam kết của mình là một nhà sản xuất và cung cấp năng lượng ổn định và tin cậy trên toàn cầu”, tuyên bố của QP cho biết.

Qatar cũng thông báo chưa có kế hoạch đóng cửa tuyến đường ống Dolphin, vận chuyển khí đốt tự nhiên tới các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất.

Qatar hiện là nhà sản xuất và xuất khẩu khí hóa lỏng lớn nhất thế giới, cung cấp hơn 30% nguồn khí hóa lỏng buôn bán trên toàn cầu. Nhiều quốc gia trên thế giới đều đang dựa vào nguồn cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar để sản xuất điện năng và các nhu cầu về năng lượng khác.

Theo nhận định của Bloomberg, lệnh cấm của các nước láng giềng có thể gây ra những thiệt hại nhất định trong việc vận chuyển và cung cấp dầu thô, còn đối với khí đốt, khí hóa lỏng thì gần như không bị ảnh hưởng.

Sau một tuần căng thẳng và lo lắng, giờ đây, nhiều người dân Qatar có vẻ như đã bình tâm trở lại. Họ treo cờ trước cửa nhà để bày tỏ lòng yêu nước và xác định vụ khủng hoảng ngoại giao lần này có thể sẽ tạo ra những thái độ thù địch trong dài hạn.

Một người đàn ông Qatar rời khỏi siêu thị Al Meera và tuyên bố: “Tôi sẽ không bao giờ mua lại các sản phẩm của Saudi Arabian và các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất nữa”.

Ông Elgamal sinh ra ở Qatar, nhưng mang quốc tịch Ai Cập nói với The Washington Post: “Qatar cần duy trì độc lập của mình và không cần phải quỵ lụy trước nhóm nước vùng Vịnh do Ảrập Saudi dẫn đầu”. “Tôi sẽ không rời khỏi Qatar ngay cả khi Ai Cập yêu cầu chúng tôi về nước”, ông tuyên bố.

Nhưng không phải ai cũng có được thái độ như vậy. Đối với cô Hanan, áp lực đang dồn lên từng ngày. Ngày nào người thân và bạn bè ở Ai Cập cũng gửi e-mail và nhắn tin trên Facebook để hỏi thăm về sự an toàn của cô. Một số bạn bè của Hanan sau thời gian đầu hoang mang giờ đã quyết định hoãn chuyến đi của họ vì sợ có thể sẽ không quay trở lại Qatar được.

Qatar tuyên bố không trục xuất công dân của các nước đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với họ, nhưng rất có thể các nước này không cho người dân xuất cảnh đi Doha. Cô Hanan cũng lo như vậy, và đó là lý do tại sao cô mang theo về tất cả những tài sản quý giá nhất.

“Tôi có thể hoãn chuyến đi, nhưng ở lại tôi cũng rất sợ hãi”, cô hoang mang nói. 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.