Homepage E-Paper 26/06/2017
Luật Quản lý tài sản công: Cần lường trước những thách thức trong thực hiện
Thứ Hai,  19/6/2017, 08:25 (GMT+7)

Luật Quản lý tài sản công: Cần lường trước những thách thức trong thực hiện

Vũ Sỹ Cường

Một ngôi nhà công vụ tại Hà Nội. Ảnh: HẢI NGUYỄN

(TBKTSG) - Trong hầu hết các quốc gia, tài sản công luôn chiếm tỷ trọng cao nhất về giá trị trong tổng tài sản quốc gia, là nguồn lực kinh tế quan trọng. Vì vậy, việc tiếp tục sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (luật sửa đổi đổi tên thành Luật Quản lý, sử dụng tài sản công) là rất cần thiết.

Dự thảo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công đang được Quốc hội thảo luận đã có nhiều điều mới so với trước đây. Dự thảo luật đã cụ thể hóa nhiều vấn đề về nguyên tắc quản lý tài sản, tách bạch quản lý tài sản của các cơ quan nhà nước với các tài sản sử dụng kinh doanh, bao quát được các tài sản theo nguyên tắc quản lý. Dự thảo cũng quy định rất rõ về cơ chế quản lý, cơ quan quản lý tài sản công, phân loại tài sản công. Những điểm mới của dự thảo luật được kỳ vọng sẽ cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản công trong tương lai. Tuy nhiên, để có thể áp dụng luật này, trong thực tiễn quản lý, vẫn có một số thách thức cần giải quyết.

Trong dự thảo luật, tài sản công được định nghĩa “là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý”. Điều đó cho thấy những tài sản chung khác của cộng đồng nhưng không do Nhà nước đại diện chủ sở hữu thì không áp dụng luật này. Nói cách khác thì tài sản của các hiệp hội, tổ chức phi lợi nhuận, hoạt động vì cộng đồng hay các tổ chức công khác không phải là Nhà nước vẫn cần có luật riêng để điều chỉnh.

Cho dù vậy, phạm vi điều chỉnh của luật cũng là quá rộng, trong khi mỗi loại tài sản lại có những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật khác nhau, đòi hỏi mô hình tổ chức quản lý và thực hiện khác khau. Hệ quả là sẽ cần rất nhiều các văn bản hướng dẫn thực hiện dưới luật và cũng sẽ cần tham chiếu nhiều luật chuyên ngành khác khi thực thi. Điều này dẫn đến nguy cơ chồng chéo khi thực hiện luật với các luật chuyên ngành khác nếu không có những rà soát thật kỹ lưỡng.

Dự thảo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công đã có tham vọng quá lớn khi muốn quản lý mọi tài sản thuộc về Nhà nước theo nghĩa rộng. Điều này sẽ đặt ra nhiều thách thức không nhỏ cho cơ quan hành pháp khi phải triển khai luật vào thực tiễn.

Bên cạnh các nguồn hình thành tài sản công từ việc Nhà nước giao tài sản bằng hiện vật hoặc giao ngân sách nhà nước để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản, dự thảo luật còn bổ sung quy định cho phép sử dụng nguồn quỹ khấu hao tài sản và nguồn kinh phí hợp pháp khác để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản hoặc đi thuê tài sản. Đặc biệt, đơn vị sự nghiệp công lập được phép huy động vốn, nhận góp vốn, liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản theo quy định của pháp luật. Dự thảo luật cũng quy định cụ thể tám hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công, bao gồm: giao quyền sử dụng tài sản; cấp quyền khai thác tài sản; cho thuê tài sản; chuyển nhượng quyền khai thác, quyền sử dụng tài sản; góp vốn, liên doanh, liên kết; sử dụng tài sản công để thanh toán các nghĩa vụ của Nhà nước.

Việc áp dụng quy định này vào thực tiễn sẽ gặp những thách thức không nhỏ vì nguyên tắc kế toán của khu vực công hiện nay vẫn có những khác biệt đáng kể so với khu vực doanh nghiệp. Hơn nữa, dữ liệu về quản lý tài sản và định giá tài sản công còn nhiều hạn chế. Vì vậy, để tính đúng, tính đủ giá trị tài sản công, nhất là trong các đơn vị sự nghiệp công lập, để đảm bảo việc khai thác hiệu quả nguồn lực này sẽ không dễ dàng.

Dự thảo luật bổ sung quy định về huy động vốn để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản tại đơn vị sự nghiệp công lập. Điều 57 của dự thảo quy định đơn vị sự nghiệp công lập có hoạt động dịch vụ theo chức năng, nhiệm vụ được giao được huy động vốn của các tổ chức, cá nhân để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản khi đáp ứng đủ các điều kiện gồm: có dự án đầu tư mua sắm tài sản được cấp có thẩm quyền phê duyệt; Nhà nước không bố trí hoặc bố trí không đủ vốn cho việc đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản; có phương án huy động và hoàn trả vốn; đơn vị sự nghiệp công lập tự chịu trách nhiệm về việc hoàn trả vốn huy động. Tuy nhiên, trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ (ví dụ, trường đại học mang một phần đất được giao trong khuôn viên trường để làm tài sản bảo đảm khi thực hiện vay vốn, huy động vốn, nhận góp vốn, liên doanh, liên kết) nhưng sau đó lại rơi vào tình trạng khó khăn thì xử lý tài sản công này như thế nào cũng là thách thức trong thực tiễn.

Dự thảo luật quy định rõ hơn các yêu cầu bắt buộc khi khai thác, sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh dịch vụ, cho thuê, liên doanh, liên kết; đồng thời bổ sung bốn yêu cầu mới, gồm: được cấp có thẩm quyền quy định tại luật này cho phép; không làm mất quyền sở hữu về tài sản của Nhà nước; tính đủ khấu hao tài sản cố định và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Việc tính đủ khấu hao tài sản cố định sẽ làm giá dịch vụ công trong các đơn vị sự nghiệp tăng lên đáng kể. Đây cũng là vấn đề cần tính tới để đảm bảo an sinh xã hội và bảo vệ người yếu thế.

Cuối cùng, dự thảo luật chưa có những quy định cụ thể về chế tài khi thực hiện trong khi lại đặt ra rất nhiều yêu cầu. Điều này khiến cho việc triển khai luật trên thực tế dễ rơi vào tình trạng hình thức.

Tóm lại, dù có rất nhiều điểm tích cực, song dường như dự thảo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công đã có tham vọng quá lớn khi muốn quản lý mọi tài sản thuộc về Nhà nước theo nghĩa rộng. Điều này sẽ đặt ra nhiều thách thức không nhỏ cho cơ quan hành pháp khi phải triển khai luật vào thực tiễn.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.