Homepage E-Paper 25/06/2017
Ì ạch Cổng thông tin một cửa quốc gia
Thứ Tư,  14/6/2017, 16:56 (GMT+7)

Ì ạch Cổng thông tin một cửa quốc gia

Bùi Tâm An

Với doanh nghiệp, câu chuyện quan trọng nhất chưa hẳn là có bao nhiêu thủ tục được kết nối mà là điện tử hóa đã thực sự... điện tử hay chưa. Ảnh minh họa: TL.

(TBKTSG Online) - Sau 3 năm triển khai, việc thực hiện Cổng thông tin một cửa quốc gia (VNSW), công cụ được kỳ vọng sẽ mang đến sự thay đổi lớn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong việc thực hiện thủ tục, vẫn ì ạch dù đã có không biết bao nhiêu kiến nghị, chỉ đạo. Có rất nhiều nguyên nhân được nêu ra cho sự chậm trễ này.

Thông tin về tiến độ của VNSW vừa được Cục Hải quan TPHCM cập nhật tại hội nghị đối thoại với doanh nghiệp Hàn Quốc diễn ra hôm 13-6. Theo đó, tính đến tháng 3, đã có 11/18 bộ, ngành tham gia VNSW với 37/380 thủ tục hành chính. Trong số này, có một số bộ đã tham gia được trên 5 thủ tục như Bộ Giao thông vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế nhưng cũng có tới 3 bộ chỉ mới có 1 thủ tục trên VNSW…

Con số này, nếu so với mục tiêu trong kế hoạch tổng thể triển khai Cơ chế một cửa quốc gia giai đoạn 2016-2020 mà Bộ Tài chính xây dựng là đến năm 2018, tất cả các thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh của các bộ, ngành phải được thực hiện thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia ở cấp độ 4 (mức độ cao nhất ở Việt Nam, cho phép người sử dụng thanh toán lệ phí và nhận kết quả trực tuyến) thì còn rất xa.

Từ nay đến thời điểm đặt ra trong mục tiêu chỉ còn hơn nửa năm và việc đạt được mục tiêu gần như là bất khả thi vì tốc độ triển khai công việc 3 năm qua đã minh chứng cho điều này. Một ví dụ là vào tháng 3-2016, vì quá sốt ruột với Cơ chế một cửa quốc gia sau hơn 2 năm triển khai vẫn chỉ có 9 bộ, ngành tham gia, Bộ Tài chính (đơn vị được giao chủ trì Cổng thông tin một cửa quốc gia) đã “xin” Chính phủ quyết liệt chỉ đạo các bộ ngành (xin nhấn mạnh đây không phải lần đầu tiên). Vậy nhưng, 1 năm sau, cũng chỉ có thêm 2 bộ, ngành tham gia và số thủ tục thì cũng chẳng gia tăng là bao.

Bản thân Chính phủ, cũng không phải một lần đã ban hành những chỉ đạo, nhắc nhở về việc kết nối Cổng thông tin một cửa quốc gia. Tháng 10-2016, Ban chỉ đạo Cơ chế một cửa ASEAN, một cửa quốc gia và tạo thuận lợi thương mại cũng đã được chính thức hình thành.

Trở lại với báo cáo của Cục Hải quan TPHCM, cơ quan này nhận định, sự tham gia hạn chế của các bộ ngành có nguyên nhân từ sự thiếu chỉ huy thống nhất từ phía Chính phủ và thiếu phối hợp của các cơ quan. Bản thân doanh nghiệp cũng chưa nhiệt tình tham gia để trở thành động lực thúc đẩy cho các bộ, ngành.

Hệ quả là việc thực hiện thủ tục hải quan và thông quan hàng hóa vẫn bị ảnh hưởng lớn. Chính vì vậy, cơ quan này đề nghị cần nâng cao hơn nữa vai trò điều hành của Chính phủ và của các bộ, ngành trong thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia.

Tuy nhiên, theo những người hiểu chuyện thì đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Chuyện Chính phủ thiếu sự chỉ đạo cũng khá dễ hiểu vì có quá nhiều lĩnh vực cần quan tâm, điều hành. Nhìn rộng ra ở mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà Chính phủ đã đề ra và Cơ chế một cửa quốc gia là một trong những công cụ hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành 3 Nghị quyết 19 liên tục trong ba năm. Đó là chưa kể đến rất nhiều chỉ thị, chỉ đạo. Còn chuyện các bộ ngành thiếu phối hợp là tất nhiên vì vấn đề này đã tồn tại nhiều năm nhưng chưa được giải quyết hiệu quả.

Nguyên nhân sâu sa, thực ra nằm ở chính những người thực thi trực tiếp. Những người thực thi, dù có nhiều chỉ đạo của cơ quan cấp trên nhưng vẫn chưa thực hiện quyết liệt. Bởi lẽ, chỉ đạo thì rất nhiều nhưng những chế tài xử phạt khi vi phạm hay cơ chế giám sát việc thực thi lại gần như không có.

Một trong các nguyên nhân của cách làm việc “tà tà” này được doanh nghiệp chỉ ra là liên quan đến quyền lợi vật chất rất rõ ràng vì điện tử hóa thì làm sao những người thực hiện có thể gặp mặt trực tiếp với doanh nghiệp để “trao đổi”, “chia sẻ” các vấn đề liên quan.

Chuyện Cổng thông tin một cửa quốc gia cũng tương tự như việc cải cách công tác kiểm tra chuyên ngành theo đề án năm 2026 bắt đầu từ cuối năm 2015 nhưng đến nay cơ quan được giao chủ trì, lại cũng là Bộ Tài chính vẫn còn xin Chính phủ nhắc nhở các bộ ngành sửa văn bản (được chỉ tên cụ thể).

Cũng cần phải thông tin thêm rằng, những thủ tục đã được điện tử hóa, kết nối với Một cửa quốc gia, cho đến thời điểm này, nói như doanh nghiệp là vẫn “điện tử một phần hai”, nghĩa là họ vẫn bị cán bộ thực thi yêu cầu cung cấp hồ sơ giấy…

Vì vậy, nói cho đến tận cùng thì việc triển khai nhanh hay chậm vốn đã quan trọng nhưng quan trọng hơn vẫn là mọi thứ đi vào thực chất để doanh nghiệp được thụ hưởng thực sự. Có thụ hưởng được thì doanh nghiệp Việt Nam mới có phần cơ may cạnh tranh được trong bối cảnh mọi thứ đang thay đổi rất nhanh như hiện nay.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.