Homepage E-Paper 20/09/2017
Chuỗi khủng hoảng của Uber
Thứ Năm,  29/6/2017, 16:42 (GMT+7)

Chuỗi khủng hoảng của Uber

Trúc Diễm

Ảnh: Reuters

(TBKTSG) - Travis Kalanick, đồng sáng lập và Giám đốc điều hành (CEO) của Uber, vừa bị các nhà đầu tư ép phải từ chức sau hàng loạt khủng hoảng liên quan đến công ty khởi nghiệp này.

Những giờ cuối cùng

CEO của Uber - Travis Kalanick, tuần trước vẫn làm việc bình thường khi ông có mặt tại một khách sạn ở trung tâm thành phố Chicago hôm thứ Ba (20-6).

Ở đó, Kalanick dự định phỏng vấn một số ứng viên cho các vị trí lãnh đạo chủ chốt của Uber. Nhưng trớ trêu thay, ông lại phải đón tiếp hai vị khách không mời mà đến. Họ là hai nhà đầu tư tài chính mạo hiểm Matt Cohler và Peter Fenton đến từ Benchmark. Đây là công ty đầu tư mạo hiểm của Mỹ, chuyên đầu tư vào các công ty khởi nghiệp của Sillion Valley. Benchmark hiện là một trong những nhà đầu tư lớn nhất của Uber.

Họ đến khách sạn không phải để hỗ trợ Kalanick tuyển dụng mà để đưa một lá thư với một loạt yêu cầu, trong đó, việc đầu tiên là đề nghị ông... từ chức. Lá thư này do năm nhà đầu tư lớn nhất của Uber gửi đến, trong đó có Benchmark và Quỹ tương hỗ khổng lồ Fidelity Investments.

Không chấp nhận sự thật phũ phàng, Kalanick, đồng sáng lập Uber, đã phản ứng quyết liệt, theo một số người tham gia cuộc họp nói với tờ The New York Times. Những người này yêu cầu giấu tên vì các chi tiết thuộc loại thông tin bảo mật.

Sau đó, Kalanick, người đóng vai trò xây dựng Uber thành một đội quân vận tải hùng hậu chỉ trong tám năm và làm đảo lộn trật tự của ngành taxi truyền thống, nhanh chóng gọi điện cho Arianna Huffington, một thành viên trong hội đồng quản trị của Uber, để được tư vấn. Bà Huffington khuyên Kalanick rằng những yêu cầu trong bức thư “đáng để xem xét”. Chiều hôm đó, ông Kalanick cùng với ông Cohler và Fenton đã có một buổi họp kín kéo dài để tìm lối đi tốt nhất cho Uber.

Cuối ngày, sau nhiều giờ tranh cãi, lối ra đã rõ ràng: Kalanick đồng ý từ chức với tư cách là CEO của Uber vào lúc 23 giờ 30.

“Tôi yêu Uber hơn tất cả những gì trên thế giới và trong thời khắc khó khăn này, tôi đồng ý với yêu cầu của các nhà đầu tư để rời khỏi vị trí CEO. Như thế Uber có thể tiếp tục phát triển thay vì vướng vào những tranh cãi khác”, Kalanick nói cuối ngày thứ Ba.

Đối với ông Kalanick, việc bị buộc từ chức là một thất bại ê chề của mình. Ông đã biến đổi ngành công nghiệp vận tải toàn cầu bằng việc cung cấp phần mềm dịch vụ gọi xe. Ông cũng đóng vai trò đẩy giá trị của công ty lên gần 70 tỉ đô la Mỹ để trở thành doanh nghiệp khởi nghiệp tư nhân được định giá cao nhất thế giới. Đôi khi, ông đã được ca ngợi như một người có tầm nhìn xa về công nghệ.

Sự ra đi của Kalanick đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của Uber, bao gồm cả việc ai sẽ là người sẽ dẫn dắt công ty. Bởi dù có Kalanick thì Uber hiện vẫn thiếu một loạt vị trí cấp cao như không có giám đốc tài chính (CFO), giám đốc sản xuất (COO), kỹ sư trưởng... 14 người ở những vị trí cấp cao đã rời khỏi Uber, trong đó, một số bị sa thải, một số rời công ty là vì những lý do các nhân khác nhau.

Hiện tại, dù vẫn chưa biết CEO mới của Uber là ai nhưng người này sẽ phải thực hiện một loạt nhiệm vụ không hề đơn giản. Uber phải bổ sung đội ngũ lãnh đạo còn thiếu, giữ lại 14.000 nhân viên làm việc toàn thời gian, cải cách môi trường làm việc và khắc phục mối quan hệ đôi khi trở nên rạn nứt giữa Uber với các lái xe. Ngoài ra, Uber phải duy trì hoạt động kinh doanh đang phát triển. Vị CEO này sẽ phải dẫn dắt công ty hoạt động có lãi, tạo điều kiện thuận lợi cho sự kiện phát hành lần đầu ra công chúng sắp tới.

“Họ cần ai đó sẵn sàng bước vào một công ty đang lộn xộn như Uber, và có thể xử lý công việc độc lập trong khi chờ đội ngũ lãnh đạo mới được thành lập”, Steve Nilsen, đối tác tại công ty nghiên cứu Boyden, nói với Reuters.

Hiện tại, quản lý hoạt động hàng ngày của Uber thuộc về một ủy ban điều hành. Nhưng để tìm kiếm nhân sự thay thế cho ông Kalanick có thể sẽ phức tạp vì ông vẫn sẽ có mặt tại Uber, vẫn có một ghế trong hội đồng quản trị và có quyền biểu quyết.

Khủng hoảng liên tiếp

Sự việc ông Kalanick, đồng sáng lập Uber, bị buộc phải từ chức chỉ là đỉnh điểm trong một loạt vụ xì căng đan trong khoảng sáu tháng gần đây.

Sự kiện nổi bật nhất là vào tháng 2, cựu kỹ sư Uber Susan Fowler đã viết một bài đăng trên blog công khai nêu chi tiết những gì cô nói là lịch sử bị quấy rối tình dục ở công ty và bị phân biệt đối xử. Điều đó đã đẩy Uber rơi vào tình trạng khủng hoảng, mở đường cho các khiếu nại và điều tra khác của các cơ quan chức năng, thậm chí cả các đối tác của Uber.

Kalanick và các lãnh đạo khác của Uber cũng bị chỉ trích vì cách xử lý khủng hoảng ở Ấn Độ sau khi một lái xe Uber bị bắt vì cưỡng hiếp hành khách. Dù lái xe này đã bị kết án năm 2015, Kalanick và các lãnh đạo vẫn tin rằng sự cố là do đối thủ địa phương dàn dựng, các nhân viên cũ của Uber nói với Reuters.

Ngay cả những người thân cận nhất của Kalanick cũng thấy văn hóa của Uber có vấn đề. Garrett Camp, người luôn đồng hành cùng Kalanick và là người đồng sáng lập Uber, đã viết blog vào ngày thứ Ba cho rằng, vấn đề mà Uber đang gặp phải là “rất nghiêm trọng”.

“Trong những năm qua, chúng tôi đã coi nhẹ việc xây dựng văn hóa công ty mà chỉ tập trung quá nhiều vào tốc độ tăng trưởng. Chúng tôi đã thất bại trong việc xây dựng hệ thống mà mọi công ty cần để mở rộng thành công”, Camp viết.

Không chỉ liên quan tới văn hóa công ty, ông Kalanick là một người có tính cách mạnh mẽ, độc đoán và có thể vượt qua trở ngại bằng mọi giá. Trong hành trình để đưa Uber trở thành công ty cung cấp phần mềm gọi xe lớn nhất thế giới, ông Kalanick đã công khai bỏ qua tất cả các quy định và nguyên tắc, chỉ rút lui khi bị phản đối kịch liệt. Ông cũng công khai bỏ qua các quy định về an toàn và giao thông, đánh bại các đối thủ cạnh tranh, thu hút vốn vào những vùng xám của pháp luật để có được lợi thế kinh doanh.

Theo cuộc phỏng vấn với hơn 50 nhân viên, nhà đầu tư và những người thân, ông Kalanick, 40, luôn có động lực phải đạt được mục tiêu với bất cứ giá nào. Đây là một đặc điểm đã khiến Uber chìm sâu vào một loạt khủng hoảng kể từ khi thành lập năm 2009.

“Điểm mạnh lớn nhất của Travis là ông ta sẽ làm tất cả, thậm chí đâm vào tường để đạt được mục đích”, Mark Cuban, nhà đầu tư tỉ đô, chủ của Dallas Mavericks, người đã đào tạo Kalanick nói. “Nhưng điểm yếu nhất của Tranvis cũng là ông ta sẽ đâm vào tường để đạt được mục đích đó. Đây là cách tốt nhất để miêu tả tính cách của ông ta”.

Tính cách này đã khiến ông Kalanick dần bị cô lập với các lãnh đạo, nhân viên và cố vấn cấp cao của Uber. Ông Kalanick, với mái tóc muối tiêu, bước đi nhanh nhẹn, luôn cầm điện thoại iPhone trên tai, được bạn bè cho rằng giỏi về giải quyết con số hơn là ứng xử với con người.

Nhưng tham vọng, mong muốn vượt qua tất cả của ông Kalanick cũng có giới hạn, dù công ty được định giá gần 70 tỉ đô la Mỹ, có mặt trên 70 quốc gia trên thế giới nhưng Uber đã thất bại tại Trung Quốc. Ông Kalanick đã chi hàng tỉ đô la Mỹ để đánh bại đối thủ địa phương là Didi Chuxing nhưng đã phải rút khỏi thị trường này năm ngoái, một phần vì thua lỗ nặng. Uber cũng chi tiêu mạnh tay tại Ấn Độ để giành thị phần, thậm chí còn ngỏ ý trở thành một “công dân Ấn Độ” nếu triển vọng phát triển Uber sáng sủa hơn. Công ty cho biết đã lỗ 2,8 tỉ đô la Mỹ năm 2016, con số này không bao gồm Trung Quốc.

Gần đây vào tháng 2, Uber cũng phải đương đầu với một vụ kiện sở hữu trí tuệ từ Waymo, công ty con của Google trong lĩnh vực kinh doanh xe hơi tự lái. Waymo cho rằng cựu kỹ sư của Google, ông Anthony Levandowski đã lấy cắp bí mật thương mại liên quan đến hệ thống thị giác LiDAR cho xe tự lái.

Đầu tháng 3-2016, theo một tờ trình, ông Levandowski đã nói với các lãnh đạo Uber, trong đó có cả ông Kalanick rằng ông nắm giữ 5 đĩa chứa dữ liệu của Google. Đó là thời điểm vài tháng trước khi Uber mua công ty khởi nghiệp xe tải tự lái OttoMotto của Levandowski với giá 680 triệu đô la Mỹ. Vụ kiện kéo dài này đã ảnh hưởng lớn tới tham vọng của Uber trong ngành công nghiệp ô tô tự lái.

Kể từ đó, Uber đã cố gắng vượt qua chuỗi khủng khoảng dưới thời của ông Kalanick.

Những tháng gần đây, Uber đã sa thải hơn 20 nhân viên sau cuộc điều tra về văn hóa của công ty, bắt tay vào những thay đổi quan trọng để chuyên nghiệp hóa nơi làm việc; tìm kiếm các vị trí lãnh đạo mới. Tuần trước, ông Kalanick tuyên bố ông sẽ vắng mặt vô thời hạn ở Uber, một phần để làm những công việc riêng, phần khác để tưởng nhớ người mẹ vừa qua đời sau vụ tai nạn.

Tuy nhiên, lá thư của các cổ đông cho thấy, vắng mặt vô thời hạn không đủ để yên lòng các nhà đầu tư đã đổ hàng triệu đô la Mỹ vào Uber. Đối với họ, Kalanick phải ra đi. 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.