Homepage E-Paper 28/07/2017
Tạo dòng tiền tươi trong khởi nghiệp
Thứ Tư,  12/7/2017, 07:47 (GMT+7)

Tạo dòng tiền tươi trong khởi nghiệp

Trương Tâm

(TBKTSG) - Dòng tiền trong doanh nghiệp được ví như máu trong cơ thể, rất quan trọng. Một công ty khởi nghiệp có tiềm năng tạo ra doanh thu một triệu đô vào năm thứ ba nhưng lại không thể sống nổi 18 tháng bởi vì một lý do đơn giản là cạn tiền. Câu hỏi thường trực của các công ty khởi nghiệp là làm thế nào để tạo dòng tiền đều đặn giúp duy trì sự tồn tại và tăng trưởng?

Trong phạm vi bài viết này, xin chia sẻ một gợi ý từ trải nghiệm và quan sát trong cuộc sống. Trước khi trả lời câu hỏi nêu trên, xin kể qua câu chuyện nhỏ về một doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh lon ống giấy dùng trong ngành thực phẩm ở Long An. Ban đầu, sản phẩm của công ty chỉ bán trực tiếp cho các doanh nghiệp sản xuất, đóng gói thực phẩm. Điều này khiến doanh nghiệp gặp phải những rủi ro nhất định trong quản trị dòng tiền vì thời gian thanh toán. Để khắc phục, họ chủ động đưa sản phẩm ra chợ bán cho các bạn hàng nơi mà người chủ doanh nghiệp luôn có thể nhận tiền mặt trong thời gian ngắn nhất. Dĩ nhiên, kèm theo đó, giá bán phải cạnh tranh hơn.

Ta thấy công ty có hai dòng doanh thu. Một đến từ các doanh nghiệp khách hàng. Một đến từ các chủ sạp ở chợ. Với dòng doanh thu thứ nhất, công ty có lợi nhuận cao hơn nhưng thời gian tiền về lâu hơn, thậm chí đôi khi còn phải cho đối tác khất nợ. Dòng doanh thu thứ hai, tuy nhỏ lẻ nhưng là tiền tươi thóc thật và đều đặn. Nhờ cân đối giữa hai dòng tiền, tình trạng tài chính của công ty luôn ở trạng thái khỏe mạnh.

Mô hình kinh doanh này không có gì đặc biệt. Nguyên tắc rất đơn giản, lúc nào cũng phải tạo dòng tiền tươi đều đặn cho doanh nghiệp. Muốn vậy, cần phải có dòng sản phẩm phù hợp với khách hàng đại chúng hay những khách hàng sẵn sàng trả tiền mặt.

Trong ví dụ trên, chủ doanh nghiệp đã tạo ra một dòng sản phẩm, gọi nôm na là “hàng chợ”, với đặc điểm dễ bán, lợi nhuận có thể thấp nhưng tiền thu về nhanh. Mấu chốt của câu chuyện tạo dòng tiền tươi chính là ở điểm này. Đây là điều cơ bản mà nhiều bạn trẻ vấp phải khi khởi nghiệp. Họ không tìm ra được “hàng chợ” và đối tượng khách hàng phù hợp như nêu trên để bán.

Đừng tưởng câu chuyện này hiếm gặp trong giới khởi nghiệp. Xin kể câu chuyện về bạn trẻ Ngô Chí Công ở Đồng Tháp, chuyên về hoa sen sấy khô. Là dân kỹ thuật, tốt nghiệp thạc sĩ ở Pháp về, Công hiểu nguyên lý và cách thức để sấy hoa sen sao cho sản phẩm vừa đảm bảo thẩm mỹ, vừa có thể giữ lâu từ sáu tháng đến một năm.

Trong khởi nghiệp, việc tạo và duy trì được dòng tiền đều đặn không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành tốt mà còn tăng giá trị của chính doanh nghiệp trong mắt các nhà đầu tư.

Đây là sản phẩm tâm huyết nên Công dành nhiều thời gian và công sức để đưa sản phẩm ra thị trường. Điều này không sai nhưng thử nhìn sẽ thấy thời gian đầu sản phẩm không dễ bán. Bán được một bông, nhanh lắm thì đến sáu tháng sau bạn mới bán được bông thứ hai. Doanh thu không đều đặn trong khi con người luôn cần thu nhập để duy trì cuộc sống mỗi ngày.

Trong lúc khó khăn về dòng tiền, Công nhận ra triết lý tạo hai dòng tiền nên đã chủ động tạo thêm dòng tiền ngắn qua việc phát triển thêm dòng sản phẩm lá sen, gồm cả lá sen tươi và lá sen sấy khô dùng trong nhà hàng (để lót, gói thức ăn), các cửa hàng lưu niệm làm nền cho tranh vẽ hoặc trang trí. Trong trường hợp này, lá sen có thể được ví nôm na như “hàng chợ”, dễ bán và phù hợp với khách hàng đại chúng. Mặc dù lá sen cho lợi nhuận thấp hơn nhưng mang về nguồn tiền đều đặn.

Ở đây, hoa sen sấy khô là cái bạn có, lá sen là cái thị trường quan tâm hơn. Hoa sen là sản phẩm định vị nên thương hiệu và là nguồn đảm bảo lợi nhuận cho sự tăng trưởng doanh nghiệp. Lá sen lại là sản phẩm mang tiền về nuôi cơm mỗi ngày. Nói vậy không có nghĩa phủ nhận nhu cầu của thị trường về sen khô mà chỉ muốn nhấn mạnh đến sự khác biệt giữa hoa sen và lá sen trong mối tương quan dòng tiền dài hạn và ngắn hạn.

Bài học mà ta có thể rút ra ở đây là bạn trẻ mới khởi nghiệp đôi khi chỉ chú tâm vào cái mình có, theo đuổi nó mà không nhận ra cái thị trường đang cần.

Vậy tại sao lại có sự lệch pha trong góc nhìn như thế? Thưa, nguyên nhân thường thấy là vì họ quá yêu sản phẩm của mình và vì yêu như vậy nên mặc định khách hàng cũng có cùng suy nghĩ. Điều này xảy ra cũng vì họ mới khởi nghiệp nên còn thiếu kinh nghiệm. Có người nhạy, vấp ngã lần đầu, tự nhiên ngộ được rất nhanh. Nhưng cũng có người, vấp ngã nhiều lần mà đâu vẫn vào đó.

Trong khởi nghiệp, việc tạo và duy trì được dòng tiền đều đặn không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành tốt mà còn tăng giá trị của chính doanh nghiệp trong mắt các nhà đầu tư. Dễ thấy, có hay không có nguồn vốn tiếp sức từ nhà đầu tư thì doanh nghiệp vẫn sống khỏe. Chỉ riêng yếu tố này, vị thế trong khi thương lượng của doanh nghiệp khởi nghiệp đã rất khác.

Cũng có người sẽ đặt câu hỏi rằng khởi nghiệp cần nhất sự tập trung, làm sao có thể vừa làm sản phẩm vừa chạy “hàng chợ”? Thưa, điều quan trọng ở đây là thời điểm và sự linh động. Chủ doanh nghiệp lon ống giấy nêu trên không tạo ra một sản phẩm mới khác biệt mà chỉ tìm ra một phân khúc khách hàng mới. Hoa sen và lá sen cũng từ cây sen mà ra. Vấn đề vẫn nằm ở suy nghĩ. Khi chưa bắt đầu mà đã mặc định không có giải pháp thì giải pháp sẽ không bao giờ có. 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.