Homepage E-Paper 22/11/2017
Cơ hội nào cho thương hiệu xe hơi Việt?
Thứ Bảy,  9/9/2017, 12:26 (GMT+7)

Cơ hội nào cho thương hiệu xe hơi Việt?

Hùng Lê

Giữa hàng loạt thương hiệu ô tô của thế giới đã có mặt ở Việt Nam, liệu thương hiệu ô tô VinFast sẽ có chỗ đứng trên thị trường trong tương lai -Ảnh minh họa: Hùng Lê

(TBKTSG Online) - Thể hiện quyết tâm cao, được đánh giá là có tiềm lực tài chính mạnh, tuyên bố có sự hợp tác của các chuyên gia đầu ngành ô tô và các nhà thiết kế ô tô danh tiếng,… liệu VinFast có thể trở thành một thương hiệu xe con thuần Việt và là thương hiệu ô tô mới trên thế giới?

Tuy vậy, ngay khi tập đoàn Vingroup khởi công dự án Tổ hợp sản xuất ô tô VinFast tại khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải, Hải Phòng vào cuối tuần rồi, nhật báo Nikkei đã có bài viết tiêu đề “Meet VinFast, the world’s newest automaker from Vietnam” (tạm dịch: Gặp gỡ VinFast, nhà sản xuất ô tô mới nhất thế giới từ Việt Nam), trong đó có dẫn nhận định của Bloomberg cho rằng VinFast sẽ gặp nhiều thách thức.

Làm được xe con thương hiệu Việt, nhưng…

Trên thực tế, không phải đến giờ mới có doanh nghiệp trong nước đầu tư sản xuất xe con thương hiệu Việt. Một trong số đó phải kể đến là ông Bùi Ngọc Huyên, Giám đốc Công ty Xuân Kiên (Vinaxuki) với hai mẫu xe du lịch 5 chỗ đầu tiên là Hafei HFJ được giới thiệu vào năm 2008. Ở thời điểm đó, lãnh đạo Vinaxuki tin tưởng xe của mình sản xuất sẽ cạnh tranh được trên thị trường với giá bằng khoảng 70% giá các loại xe cùng loại của Hàn Quốc. Tuy nhiên, giấc mơ thương hiệu xe du lịch Việt của Vinaxuki sớm bị dập tắt vì thua lỗ, nợ nần. Ông Huyên đã đem nhiều tài sản như nhà máy, quyền sử dụng đất cho đến các dây chuyền lắp ráp,... đi cầm cố ngân hàng để có nguồn vốn hoạt động.

Điều đáng lưu ý là trước đây, Vinaxuki lắp ráp xe tải rất tốt nhưng lại chuyển sang đầu tư lớn chế tạo khuôn mẫu để sản xuất xe con. Ngay sau đó, thị trường khó khăn, lại gặp hạn về tài chính nên dự án không khả thi. Nhiều ý kiến cho rằng Vinaxuki yếu về năng lực tài chính và “có một giấc mơ hoang đường”.

Ngay cả ông Trần Bá Dương, Chủ tịch Công ty cổ phần ô tô Trường Hải (Thaco), doanh nghiệp ô tô nội địa lớn nhất hiện nay với khoảng 20 năm kinh nghiệm trong ngành công nghiệp ô tô, nhưng cũng chưa có ý định phát triển một dòng ô tô con của riêng mình. Thaco hiện chỉ phát triển thương hiệu riêng là xe tải Thaco và bus Thaco. Riêng mảng xe con, Thaco chỉ hợp tác cùng các thương hiệu ngoại để lắp ráp, phân phối dòng xe Kia, Mazda và Peugeot với tỷ lệ nội địa hóa còn thấp.

Trả lời phỏng vấn VnEconomy vào năm ngoái, ông Dương cho rằng Thaco hoàn toàn có thể sản xuất xe con thương hiệu Việt với tỷ lệ nội địa hóa trên 40%. “Thế nhưng, chắc chắn những chiếc xe đó sẽ không bán được, khi các tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết kế, chất lượng khó lòng mà cạnh tranh với các thương hiệu quốc tế, vốn đã có cả trăm năm phát triển”, ông Dương nói.

Ngay cả Thái Lan được ví như Detroit của Đông Nam Á về phát triển ngành công nghiệp ô tô, nhưng họ cũng không có thương hiệu ô tô Thái Lan nào. Công nghiệp ô tô Thái Lan cũng chỉ toàn sản xuất, lắp ráp xe của các thương hiệu quốc tế như Toyota, Ford, Honda…

Chia sẻ với giới truyền thông về phát triển công nghiệp ô tô, ông Dương cho rằng quan trọng nhất là doanh nghiệp tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu. “Mỗi chiếc xe xuất xưởng có tỷ lệ linh kiện cao do chúng ta sản xuất, thế là thành công. Một chiếc xe sản xuất tại Việt Nam mà đạt tỷ lệ nội địa hóa từ 40% trở lên là đạt yêu cầu, đâu nhất thiết cứ phải là ô tô thương hiệu Việt”.

VinFast có làm nên chuyện?

Nghi thức khởi công tổ hợp nhà máy VinFast- Ảnh: Vingroup cung cấp

Quay trở lại dự án VinFast, giới quan sát đánh giá khác với Vinaxuki. Vingroup dù không có chuyên môn trong ngành công nghiệp ô tô, nhưng doanh nghiệp này không hề đơn độc mà họ đã tập hợp được rất nhiều chuyên gia toàn cầu tham gia trợ giúp nhiều khâu.

Cụ thể, những thiết kế cho xe VinFast sẽ được sáng tạo bởi các studio danh tiếng của Ý - nơi sáng tạo nên những thiết kế sang trọng cho Alfa Romeo, Aston Martin, Audi, Bentley, BMW, Cadillac, Ferrari, Jaguar, Lamborghini, Mercedes-Benz, Porsche, Rolls-Royce, theo thông cáo báo chí của Vingroup. Và các cấu phần quan trọng như động cơ và hệ thống kết cấu chính sẽ được mua thiết kế từ những nhà thiết kế hàng đầu châu Âu và Mỹ...

Ngoài ra, hiện Tập đoàn Siemens (Đức) là một trong các đối tác quốc tế của dự án sản xuất ô tô VinFast. Theo đó, hai bên sẽ hợp tác về hệ thống quản lý và vận hành nhà máy hiện đại theo định hướng cách mạng công nghiệp 4.0. Theo thông cáo báo chí về biên bản ký kết hợp tác về công nghệ giữa hai tập đoàn liên quan đến dự án ô tô, vào ngày 7-9 rồi, Siemens sẽ cùng Vingroup xây dựng doanh nghiệp số, đồng thời giới thiệu cho Vingroup các nhà tư vấn thiết kế phù hợp và các nhà thầu kỹ thuật, đấu thầu và xây dựng (EPC). Ngoài ra, Siemens cũng sẽ phối hợp với Vingroup tổ chức hội thảo giới thiệu các công nghệ tiên tiến nhất và hỗ trợ đào tạo cho Vingroup.

Trong khi đó, về nguồn vốn, Vingroup còn được tập đoàn tài chính Thụy Sĩ Credit Suisse AG cam kết sẽ thu xếp khoản vay lên tới 800 triệu đô la Mỹ cho dự án VinFast, theo thông cáo của Vingroup, cùng với đó là Chính phủ đang rất ưu ái cho phát triển ngành này.

Phát biểu về chiến lược gia nhập lĩnh vực ô tô xe máy của Vingroup tại buổi lễ khởi công dự án 335 ha ở khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải (Hải Phòng), ông Nguyễn Việt Quang, Phó chủ tịch Vingroup, cho rằng tận dụng lợi thế đi sau, VinFast sẽ ứng dụng những công nghệ hiện đại nhất thế giới vào sản xuất, đồng thời ưu tiên tối đa sử dụng năng lượng xanh trong quy trình sản xuất tại nhà máy. Theo kế hoạch, sản phẩm đầu tiên của VinFast sẽ có mặt trên thị trường sau 12 tháng nữa với xe máy điện và sau 24 tháng với ô tô, và trở thành nhà sản xuất ô tô hàng đầu Đông Nam Á với công suất thiết kế lên đến 500.000 xe/năm vào năm 2025.

"VinFast sẽ ứng dụng công nghệ hiện đại nhất thế giới vào sản xuất, đảm bảo tiêu chuẩn khí thải khắt khe Euro 5.0 và Euro 6.0; đồng thời ưu tiên tối đa sử dụng năng lượng xanh trong quy trình sản xuất tại nhà máy. Công ty cũng chủ động đầu tư dây chuyền xử lý pin và ắc quy đã qua sử dụng để bảo vệ môi trường", Vingroup chia sẻ trong thông cáo báo chí.

Dù kế hoạch Vingroup đưa ra khá hoàn hảo để có thể sản xuất các dòng xe sedan, xe đa dụng có tính năng thể thao (SUV), và xe chạy điện trong tương lai, nhưng một số chuyên gia ô tô được hãng tin Bloomberg phỏng vấn nhận định kế hoạch sản xuất ô tô của Vingroup sẽ không dễ dàng.

Theo Bloomberg, tham vọng sản xuất xe hơi của Việt Nam cũng tương tự như nỗ lực của các công ty ở Trung Quốc và Malaysia, muốn tạo ra những thương hiệu ô tô trong nước với giá rẻ hơn để thu hút người tiêu dùng, trong bối cảnh các thương hiệu xe ngoại như Toyota và Volkswagen đã thống lĩnh thị trường khu vực suốt nhiều năm. Tuy nhiên, các công ty Trung Quốc như Geely, BYD, Beijing Auto, và Chery đều đã phải nỗ lực rất nhiều năm để xây dựng một thương hiệu xe nội.

Ông Steve Man, một nhà phân tích về công nghiệp ô tô tại Hồng Kông của Bloomberg Intelligence, cho rằng Vingroup sẽ đối mặt với những thách thức tương tự như những gì mà các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc gặp phải. Tại Trung Quốc, các hãng xe nội vấp phải nhiều khó khăn trong việc thuyết phục người mua.

Ông Michel Tosto, Trưởng bộ phận khách hàng tổ chức thuộc Công ty Chứng khoán Bản Việt, cho rằng dự án ô tô của Vingroup sẽ là một thách thức “rất khó”. Bloomberg dẫn lời ông Tosto, thay vì tự thân vận động, Vingroup nên lập liên doanh với một hãng xe nước ngoài. “Họ không có cả kinh nghiệm lẫn vốn cho việc này. Đây là một thị trường có mức độ cạnh tranh cao đang bị thống lĩnh bởi các thương hiệu nước ngoài”.

Theo giới quan sát, bối cảnh xây dựng thương hiệu ô tô con hiện nay khác với thời điểm 20-30 năm trước mà các nhà sản xuất của Malaysia và Trung Quốc thực hiện, bởi hiện nay cánh cửa thuế nhập khẩu đối với ô tô nguyên chiếc trong nội khối ASEAN sắp không còn là "lực cản" nữa để các doanh nghiệp có thời gian phát triển. Điều này cũng phần nào lý giải vì sao các thương hiệu ô tô hàng đầu thế giới đã có mặt ở thị trường trong nước đã và đang thu hẹp lắp ráp chuyển sang nhập khẩu xe nguyên chiếc vì nhận thấy khó cạnh tranh với xe nguyên chiếc nhập khẩu từ Thái Lan và Indonesia.

VinFast hướng đến ô tô giá thấp, thì chắc chắn sẽ cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu phổ thông mà hầu hết đã có mặt ở Đông Nam Á và Trung Quốc. Mặt khác, mục tiêu đề ra của VinFast "Công nghệ hiện đại, chất lượng châu Âu, nhưng giá rẻ" cũng được xem là thách thức không nhỏ.

Nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh phát triển xe động cơ đốt trong, VinFast có thể sẽ hướng đến sản xuất ô tô điện, một phân khúc mới trong khu vực vốn ít bị cạnh tranh. Theo giới phân tích hướng đi này là khá tốt nhưng khả năng cao là sẽ sử dụng công nghệ Trung Quốc vì hiện nay họ đang khá mạnh trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, xe điện đòi hỏi phải đầu tư rất lớn vào cơ sở hạ tầng là mạng lưới các trạm ắc quy khắp cả nước. Việc này là rất khó khăn đối với Việt Nam, nên xe điện sẽ khó phát triển nhanh được. Trong khi đó, Thái Lan và Malaysia cũng đang khuyến khích sản xuất ô tô điện.

Mục tiêu của VinFast là đạt tỷ lệ nội địa hóa lên tới 60%, điều mà các liên doanh ô tô hơn 20 năm nay chưa thực hiện được, dù họ đã cố gắng tìm mọi cách để tăng tỷ lệ nội địa hóa nhằm giảm giá thành xe để cạnh tranh xe nhập khẩu.

Mặt khác, không phải linh kiện, phụ tùng nào của doanh nghiệp trong nước sản xuất cũng được đưa vào chiếc ô tô một cách dễ dàng. Lãnh đạo Công ty cổ phần Công nghiệp cao su miền Nam (Casumina), từng chia sẻ với TBKTSG Online rằng các hãng xe con Nhật đánh giá lốp xe của Casumina sản xuất có chất lượng không thua kém các đối thủ và giá thành lại cạnh tranh hơn nhưng họ không thể đưa sản phẩm Casumina vào chiếc ô tô của họ vì ngại người tiêu dùng chê chiếc ô tô có quá nhiều phụ tùng nội địa, nhất là lốp xe thể hiện bên ngoài chiếc ô tô.

Đây cũng là tâm lý chung của nhiều người tiêu dùng trong nước lâu nay khi so sánh giữa xe nhập khẩu và xe lắp ráp trong nước dù cùng thương hiệu và cùng mẫu xe. Không ít người tiêu dùng trong nước chấp nhận bỏ thêm hàng trăm triệu đồng để sở hữu xe nhập khẩu từ Thái Lan cùng loại với xe lắp ráp trong nước.

Ông Trần Bá Dương cũng từng chia sẻ rằng tâm lý tiêu dùng của người Việt là đã mua xe con thì phải "mua cái tử tế để dùng lâu dài", chứ không mua hạng xoàng. Điều này cũng để giải thích là việc ra đời một thương hiệu xe hơi thuần Việt không hề đơn giản.

Do đó, dù thị trường trong nước được đánh giá còn rất nhiều tiềm năng do tỷ lệ người dân sở hữu ô tô hiện rất thấp, nhưng để chen chân vào lĩnh vực này không dễ dàng, nhất là đối với những thương hiệu xe ít phổ biến hoặc là thương hiệu mới.

Thực tế là vậy. Tuy nhiên, với việc ông chủ tỉ phú đô la của VinFast, người đã rất thành công trong các lĩnh vực khác trong một khoảng thời gian ngắn, đang gây sự tò mò về khả năng đầu tư sản xuất và phát triển thương hiệu ô tô Việt. Bởi lẽ trong bối cảnh hiện nay, ý tưởng kinh doanh của Vingroup được xem phần nào đã đón đúng điểm rơi trong sự quyết tâm của Chính phủ về phát triển ngành công nghiệp ô tô. Và dự án VinFast ít nhiều xem như một niềm hy vọng mới về phát triển công nghiệp ô tô trong nước để có thể nhận được sự hỗ trợ cao của Chính phủ. Nhiều người đang chờ đợi xem giấc mơ ô tô con VinFast (nếu thật sự có) sẽ thành hiện thực hay không. .

Mời đọc thêm:

>>> Vingroup khởi công nhà máy ô tô, xe máy

>>> Làm được sản phẩm chưa chắc đã được chọn!

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
>>Xem thêm chuyên mục khác:
© 2012 - 2015 Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online.