Nhà nước cần sòng phẳng và minh bạch
Thứ Bảy,  6/1/2018, 14:35 

Nhà nước cần sòng phẳng và minh bạch

Thành Nam

Không ít ý kiến đang phân vân sau Vinamilk và Sabeco, Nhà nước còn gì để bán? Ảnh: NGUYỄN NAM

(TBKTSG) - Năm 2017 chỉ tiêu thoái vốn và cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước được Quốc hội thông qua là 60.000 tỉ đồng và 40 doanh nghiệp. Kết quả đạt được nếu tính về giá trị tiền, thì vượt xa chỉ tiêu khi chỉ hai đợt thoái vốn nhà nước khỏi Vinamilk (Công ty Sữa Việt Nam) và lần bán cổ phần nhà nước tại Sabeco (Tổng công ty Rượu - Bia - Nước giải khát Sài Gòn) đã thu về gần 130.000 tỉ đồng. Tuy nhiên xét về số lượng doanh nghiệp, kế hoạch cổ phần hóa chỉ đạt một nửa khi mới có 21/40 đơn vị được phê duyệt phương án cổ phần hóa.

Bán cổ phần, rồi sao nữa?

Thoái vốn Nhà nước năm 2017 sẽ vượt xa chỉ tiêu

Nên nhớ tiến độ mới dừng ở phê duyệt phương án cổ phần hóa, sau đó còn những thủ tục khác trước khi IPO (bán cổ phần lần đầu ra công chúng) và đăng ký giao dịch trên sàn UpCom hay niêm yết trên Hose hoặc Hnx theo như quy định mới về gắn cổ phần hóa với lên sàn.  

Ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính), trong cuộc họp báo mới nhất trước khi kết thúc năm 2017, cho biết năm 2018 giá trị thoái vốn và cổ phần hóa có thể đạt 100.000 tỉ đồng. Khẳng định của ông Tiến không phải không có cơ sở khi việc thoái tiếp vốn nhà nước ở Vinamilk và Sabeco vẫn đang để ngỏ và Chính phủ, như nhận xét của một số thành viên Tổ tư vấn của Thủ tướng, nên tập trung vào việc tạo dựng một môi trường đầu tư, kinh doanh công bằng, minh bạch, thuận lợi cho mọi chủ thể thay vì tiếp tục đi “bán bia, bán sữa”.

Nhà nước vẫn còn đang sở hữu 36% cổ phần Vinamilk, tương đương 522,5 triệu cổ phiếu và một tỷ lệ tương ứng tại Sabeco với 230,9 triệu đơn vị. Tại ngày 28-12-2017 số cổ phần Vinamilk và Sabeco của Nhà nước lần lượt có giá trị vốn hóa 107.217 tỉ đồng và 57.530 tỉ đồng. Việc bán tiếp VNM, SAB sẽ kịch tính và hấp dẫn hơn trong trường hợp Nhà nước quyết định bán một cục cả 36% vì khi đó bên mua có khả năng giành quyền kiểm soát tuyệt đối ở hai doanh nghiệp. Tất nhiên giá bán một cục sẽ phải khác và việc Nhà nước có thể thu được nhiều tiền hơn mức tính toán sơ bộ nói trên hoàn toàn khả thi.

Cổ phần hóa nên chăng lấy niềm tin của giới đầu tư làm điểm tựa. Có thế thì trong tương lai, việc thoái vốn, cổ phần hóa mới khơi dậy được nguồn lực trong dân.

Không ít ý kiến đang phân vân sau VNM và SAB, Nhà nước còn gì để bán? Ý của họ là bán được giá với số tiền khủng bởi những doanh nghiệp ăn nên làm ra tầm cỡ như hai “ông lớn” này đâu còn? Mà nếu còn, chắc cũng đếm trên đầu ngón tay.

Hiện trạng của khối doanh nghiệp quốc doanh dường như đang ủng hộ cho sự băn khoăn đó. Ngay những tháng đầu năm 2018 hàng loạt doanh nghiệp sẽ IPO như Lọc hoá dầu Bình Sơn, PVOil, PVPower, tập đoàn Cao su và còn những doanh nghiệp đã chào bán ra công chúng nhưng ế nhề như Tổng công ty Sông Đà. Trong khi đó Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) còn phải thoái vốn ở nhiều công ty niêm yết và chưa niêm yết.

Phải thừa nhận Nhà nước ngày càng kinh nghiệm trong thoái vốn. Một số công ty trước khi cổ phần hóa hiệu quả kinh doanh thấp, nhưng khoảng một năm trước thời điểm IPO công bố kết quả kinh doanh cải thiện rõ rệt, lợi nhuận tăng, doanh thu tăng khiến nhà đầu tư “không biết đâu mà lần”. Chẳng hạn như Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), theo thông tin trên trang web của công ty, lợi nhuận sau thuế năm 2016 là 4.492 tỉ đồng, nhưng nửa đầu năm 2017 đã đạt 3.832 tỉ đồng, tương đương 85% cả năm 2016. Còn trong buổi giới thiệu cơ hội đầu tư vào doanh nghiệp này ngày 20-12-2017 vừa qua, trả lời giới đầu tư, lãnh đạo công ty dự báo năm 2018 lợi nhuận sau thuế của BSR sẽ là 8.341 tỉ đồng.

Thế nhưng chỉ năm ngày sau buổi giới thiệu trên, ngày 25-12-2017, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi có công văn gửi Chính phủ, các bộ, ngành trung ương đề nghị tháo gỡ khó khăn hoạt động đầu tư kinh doanh của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (thuộc BSR). Công văn chỉ ra nếu Chính phủ đồng ý đề xuất của Bộ Tài chính thu điều tiết 7% áp dụng từ năm 2018 thì lợi nhuận của BSR sẽ giảm nhiều. Vậy dự báo lợi nhuận sau thuế của BSR tại buổi giới thiệu liệu nên được hiểu thế nào cho đúng trong khi thời điểm IPO của BSR chỉ còn hai tuần?

Một trường hợp khác là Tổng công ty Hàng hải Vinalines. Hồi giữa năm 2017 Vinalines công bố báo cáo tài chính năm 2016 đã kiểm toán, theo đó doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ giảm 20% so với năm trước đó. Giá vốn bán hàng tăng mạnh, doanh thu hoạt động tài chính giảm, nên Vinalines lỗ thuần hơn 1.600 tỉ đồng.

Nhưng Vinalines lại ghi nhận một khoản thu nhập khác hơn 4.000 tỉ đồng, nên lợi nhuận sau thuế cuối cùng ở mức xấp xỉ 2.150 tỉ đồng. Đơn vị kiểm toán đưa ra hàng loạt ý kiến loại trừ.

Vinalines đang trong quá trình thực hiện các thủ tục cổ phần hóa, chuẩn bị IPO. Dư luận đã từng biết rõ trước năm 2016, tổng công ty này thua lỗ và có nợ cao. Không ít nhà đầu tư tự hỏi thực trạng thật của Vinalines thế nào và đấy là câu hỏi lớn đối với họ khi quyết định có nên tham gia mua cổ phần doanh nghiệp này.

Sự thành công của cổ phần hoá phụ thuộc vào bán cổ phần ra công chúng và bán với giá nào. Có những doanh nghiệp giá khởi điểm IPO thấp, nhưng nhà đầu tư vẫn không mặn mà. Ngược lại, giá khởi điểm cao mà công ty kinh doanh hiệu quả, triển vọng sáng sủa, họ vẫn mua cổ phần. Cổ phần hóa nên chăng lấy niềm tin của giới đầu tư làm điểm tựa. Có thế thì trong tương lai, việc thoái vốn, cổ phần hóa mới khơi dậy được nguồn lực trong dân. Tiền nhàn rỗi trong dân còn nhiều và đủ sức bao sân các đợt IPO của doanh nghiệp nhà nước. Chỉ cần “ông chủ” Nhà nước bán hàng sòng phẳng, minh bạch là sẽ bán được.  

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012