Tăng lương, bảo hiểm xã hội và năng suất lao động
Chủ Nhật,  28/1/2018, 07:40 

Tăng lương, bảo hiểm xã hội và năng suất lao động

Bùi Trinh

(TBKTSG) - Tính toán từ bảng cân đối liên ngành và số liệu điều tra doanh nghiệp của Tổng cục Thống kê (TCTK) cho thấy hệ số co giãn giữa thu nhập của người lao động so với giá trị tăng thêm theo giá cơ bản tăng rất nhanh, từ 64% năm 2007 lên gần 80% trong giai đoạn hiện nay. Tình trạng này xảy ra do năng suất lao động không tăng nhanh tương ứng với tăng lương.

Nếu tình trạng này không thay đổi sẽ dẫn đến nguồn lực của nền kinh tế ngày càng hẹp lại. Để đạt tăng trưởng sẽ phải cần một lượng vốn rất lớn, nhưng lấy đâu một lượng vốn rất lớn để có được tăng trưởng?

Hiện ngân sách gặp khó khăn, nguồn vốn từ khu vực tư nhân cũng rất hạn hẹp do tuy lương tăng nhưng cũng không thể bù đắp nhu cầu tiêu dùng. Số liệu từ bảng cân đối liên ngành cho thấy tổng thu nhập từ sản xuất chỉ bằng 94% tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình, mà trong tổng thu nhập từ sản xuất của người lao động bao gồm cả bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn.

Trong khi đó, thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội, từ ngày 1-1-2018, gánh nặng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn đè nặng hơn lên người dân và doanh nghiệp với tỷ lệ đóng khoảng 33,5% tổng thu nhập. Điều này có thể làm nền kinh tế thiếu sức cạnh tranh, các doanh nghiệp sẽ không muốn “lớn”, lúc đó người lao động không những không có lợi ích tăng thêm mà còn gặp khó khăn hơn. Động lực mở rộng sản xuất của khối doanh nghiệp trong nước sẽ bị suy giảm, những người muốn khởi nghiệp nản lòng.

Nhìn lại năng suất lao động của Việt Nam trong những năm qua, theo số liệu của TCTK, năng suất lao động theo giá so sánh của khu vực FDI cao hơn khu vực kinh tế ngoài nhà nước hơn 8 lần và năng suất lao động khu vực kinh tế nhà nước cao hơn khu vực kinh tế ngoài nhà nước 5-6 lần. Điều này có thể lý giải rằng khu vực kinh tế ngoài nhà nước cơ bản là kinh doanh cá thể, giá trị tăng thêm của khối kinh tế cá thể chiếm khoảng 72% tổng giá trị tăng thêm của khu vực kinh tế ngoài nhà nước và khoảng 31% trong GDP.

Tuy nhiên,  năng suất lao động bình quân theo giá so sánh của khu vực kinh tế ngoài nhà nước đang tăng lên. Trong giai đoạn 2010-2016, tăng trưởng về năng suất lao động bình quân của khu vực kinh tế ngoài nhà nước tốt nhất trong ba khu vực (4,58% hàng năm). Khoảng cách về năng suất lao động giữa khu vực kinh tế ngoài nhà nước và khu vực FDI ngày càng được thu hẹp, do tăng trưởng về năng suất lao động bình quân hàng năm chỉ là 3,3%.

Phải chăng khu vực FDI sử dụng lao động Việt Nam hoàn toàn không cần tới sáng tạo mà chỉ cần kỹ năng và hoàn toàn mang tính gia công lắp ráp không cần phải thay đổi nhiều về năng suất lao động? Có lẽ do khu vực này cơ bản là gia công nên hàm lượng giá trị gia tăng rất thấp trong chuỗi giá trị của sản phẩm! Như vậy, cần cân nhắc khi vui mừng thái quá với thành tích xuất khẩu, mà xuất khẩu của khu vực FDI trong năm 2017 theo thông cáo báo chí của TCTK chiếm tới 73% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa.

Khu vực kinh tế nhà nước theo phân nhóm của TCTK bao gồm doanh nghiệp nhà nước và các hoạt động quản lý nhà nước, một số hiệp hội hoạt động từ tiền ngân sách và văn hóa, y tế, giáo dục hoạt động từ tiền ngân sách.

Cách tính năng suất lao động của khu vực này là lấy giá trị tăng thêm chia cho số lượng lao động. Giá trị tăng thêm của khối này cơ bản là lương và thu nhập khác. Khi lương và thu nhập khác quá cao dẫn đến năng suất lao động của nhóm này cao một cách giả tạo. Thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội, từ ngày 1-1-2018, ngân sách còn phải gánh thêm một khoản chi không nhỏ nữa, lúc đó năng suất lao động “giả tạo” từ khu vực này còn cao hơn nữa do bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn cũng được tính vào giá trị gia tăng của ngành. Điều này giống y hệt như ngành điện. Ngành này, theo số liệu thống kê, có năng suất lao động cao hơn năng suất chung của nền kinh tế khoảng 20 lần. Khoảng cách đó nói lên rằng lương hoặc lợi nhuận của ngành này quá cao (sau mỗi lần tăng giá điện).

Ở nước ta, lương tối thiểu bình quân tăng khoảng 7%/năm. Hiện Việt Nam đang là nước có mức tăng trưởng về lương nhanh thứ hai châu Á, chỉ sau Ấn Độ, trong khi năng suất tính theo tổng giá trị gia tăng chỉ tăng 4,7%. Điều này sẽ dẫn đến sự lệch lạc về cấu trúc của giá trị gia tăng ngày càng lớn. Nhưng nghịch lý là dù lương tăng nhanh như vậy nhưng người lao động vẫn rất chật vật trong cuộc sống.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012