Ngành vận tải hành khách chuyển động cùng công nghệ
Thứ Hai,  5/2/2018, 14:25 

Ngành vận tải hành khách chuyển động cùng công nghệ

Anh Quân

(TBVTSG) - Sau nhiều nỗ lực của các công ty của các ngành đường sắt và hàng không, giờ đây hành khách có nhiều thuận tiện hơn trong việc mua và in vé để sử dụng cho các chuyến hành trình của mình. Tất cả là nhờ các công ty đã áp dụng công nghệ thông tin và viễn thông vào sự điều hành bán vé, giúp hành khách tiết kiệm thời gian, chi phí cho việc đi lại và hỗ trợ cho nhà cung cấp dịch vụ nâng cao khả năng cạnh tranh.

Hành khách đang làm thủ tục trực tuyến cho các chuyến bay tại các kiosk ở sân bay Tân Sơn Nhất.

Trong mùa cao điểm phục vụ của ngành đường sắt dịp Tết Nguyên đán 2018 này, hành khách có thể tự in vé và quét mã vé ở cổng vào ga Sài Gòn và Hà Nội vì thiết bị kiểm soát vé tự động mới được chính thức áp dụng tại hai ga xe lửa lớn nhất ở Việt Nam.

Đường sắt dùng công nghệ nội

Trước đây, mỗi lần ngành đường sắt bán vé tàu tết, hành khách phải rất vất vả xếp hàng từ sáng sớm và chờ đợi đến lượt mua vé mà vẫn không mua được. Tình trạng này bắt đầu được cải thiện từ năm 2015 khi ngành đường sắt chính thức bán vé điện tử. Khi mua vé qua Internet, mọi thao tác mà khách hàng cần làm, từ việc đặt vé đến thanh toán, đều được thực hiện trực tuyến, và giờ đây khách có thể tự in vé tàu hoặc cầm mã vé (code) được in trên giấy hoặc lưu trên điện thoại thông minh ra ga rồi quẹt vào thiết bị kiểm soát vé tự động là hoàn tất các thủ tục lên tàu lửa.

Tiện lợi là vậy, song phải mất rất nhiều năm ngành đường sắt mới tìm ra được giải pháp phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Hệ thống bán vé tàu điện tử là kết quả của sự hợp tác giữa Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và Tập đoàn FPT theo hình thức thuê dịch vụ công nghệ thông tin. Theo đó, FPT cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin hoàn chỉnh, từ hệ thống phần mềm quản lý bán vé điện tử đến hạ tầng công nghệ. Theo sự thỏa thuận giữa hai bên, thay vì trả chi phí một lần thì tổng công ty này sẽ trích tỷ lệ phần trăm doanh thu bán vé qua hệ thống điện tử để trả cho FPT.

Ông Đỗ Quang Văn, Giám đốc chi nhánh Vận tải đường sắt Sài Gòn, cho biết trong các hình thức mua vé tàu tết hiện nay, gồm qua trang web, tổng đài 19001520, tại ga Sài Gòn và các đại lý, thì mua vé qua trang web là thuận tiện và nhanh chóng nhất. Lý do là hành khách tự thực hiện tất cả mọi thủ tục từ đặt chỗ, thanh toán, in vé ở trên hệ thống này. Dự kiến, số lượng vé phục vụ hành khách dịp Tết Mậu Tuất 2018 của ngành đường sắt là 300.000 chỗ (tăng khoảng 10.000 chỗ so với năm trước). Nhà tàu, năm nay, còn khẳng định rằng hệ thống vé tàu điện tử đảm bảo một triệu lượt truy cập cùng một lúc nên tình trạng nghẽn hệ thống sẽ khó có thể xảy.

Các số liệu thống kê cho thấy, số lượng vé tàu mua trên trang web tăng qua từng năm với 13% của tổng lượng vé bán ra trong năm 2015, 16%  trong năm 2016 và 19% vào năm 2017. Điều này cho thấy số khách có xu hướng sử dụng dịch vụ trực tuyến ngày càng được ưa chuộng hơn.

Kể từ khi ngành đường sắt áp dụng bán vé tàu điện tử thì không còn cảnh hành khách xếp hàng dài để chờ đợi mua vé tàu. Sau khi thực hiện thành công việc bán vé trực tuyến từ giữa tháng 12-2017, ngành đường sắt cũng chính thức dùng cổng soát vé tự động tại ga Hà Nội và Sài Gòn với sáu làn và 10 cổng soát vé tự động tại ga Hà Nội, ba làn và năm cổng tại ga Sài Gòn. Khi đến nhà ga đi, hành khách chỉ cần cầm vé có mã vạch hoặc vé điện tử được gửi về điện thoại của họ đặt vào đầu đọc của cổng soát vé. Nếu vé hợp lệ, cổng sẽ tự động mở chốt cửa cho một người qua; còn nếu vé không hợp lệ, cổng sẽ không mở và thông báo cho hành khách biết trạng thái qua đèn LED và âm thanh ở trụ cổng soát vé. Trường hợp vé hợp lệ nhưng cổng kiểm soát vé tự động không mở, nhân viên đường sắt sẽ trực tiếp sử dụng mã được cấp để mở cổng khi hệ thống bị lỗi hoặc gặp sự cố.

Trong thời gian đầu áp dụng cổng soát vé tự động, ngành đường sắt vẫn bố trí nhân viên để hỗ trợ, hướng dẫn hành khách là người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ có thai có nhu cầu mang vác hộ hành lý, đẩy xe lăn trong phạm vi nhà ga. Kể từ khi đưa vào vận hành cổng soát vé tự động này, người nhà đưa tiễn hành khách phải đợi ở nhà chờ chứ không được vào tận sân ga như trước. Điều này cũng tương tự như ngành hàng không.

Trong thời gian đầu nhiều hành khách phản ánh các thao tác quẹt vé mất nhiều thời gian hơn so với việc nhân viên đường sắt soát vé. Giải đáp cho vấn đề này, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thừa nhận nhiều hành khách còn lúng túng vì chưa quen và đặt mã vạch chưa đúng cách nên mất nhiều thời gian. Tổng công ty hy vọng sau một thời gian sử dụng và với sự hướng dẫn của nhân viên, hành khách sẽ quen với hình thức soát vé tự động. Việc đưa vào cổng soát vé tự động là nhằm đảo bảo việc kiểm soát an ninh chặt chẽ hơn và hướng đến việc dùng công nghệ để thay thế con người trong những công việc đơn giản.

Vị đại diện của FPT cho biết, việc áp dụng bán vé tàu điện tử đã nhận được nhiều ý kiến phản hồi tích cực từ khách hàng vì hệ thống này giúp họ tiết kiệm thời gian, góp phần giảm tải cho các nhà ga, đặc biệt là trong mùa cao điểm Tết Nguyên đán. Dù việc mua vé trực tuyến mang lại nhiều tiện ích cho hành khách nhưng khi hệ thống gặp trục trặc thì hành khách gặp không ít phiền toái do hệ thống thường bị nghẽn, lỗi đường truyền trong thời gian đầu.

Anh Kim, một hành khách ngụ ở quận 7, TPHCM, cho biết anh đặt bốn vé tàu đi Nha Trang vào tháng 10-2017, nhưng đến khâu thanh toán trực tuyến bằng thẻ Visa thì hệ thống báo lỗi. Dù báo lỗi nhưng tài khoản của anh vẫn bị trừ một khoản tiền tương ứng cho các vé này. Sau khi phản ánh sự việc lên ngành đường sắt thì anh nhận được lời giải thích là do quá trình thanh toán bị lỗi nên hành khách phải chờ trong vòng 15 ngày tiền sẽ được trả lại tài khoản. Thế nhưng phải đến hơn một tháng sau, ngành đường sắt mới hoàn tiền vé cho anh Kim.

Về trường hợp hệ thống thanh toán bị lỗi, ông Bùi Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm giải pháp dịch vụ vận tải hành khách, Công ty hệ thống thông tin FPT, (đơn vị vận hành hệ thống vé tàu điện tử) cho biết, việc bị lỗi trong quá trình thanh toán là do đường truyền Internet bị chậm, gây nghẽn mạng cục bộ. Để giải quyết các giao dịch thanh toán bị lỗi, FPT, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và đối tác thanh toán sẽ mất từ 10-45 ngày (đối với thẻ tín dụng) hoặc 10-15 ngày (đối với thẻ thanh toán nội địa) để thực hiện các thủ tục hoàn tiền cho khách. Trong mùa cao điểm tết, thời gian hoàn tiền có thể còn kéo dài hơn.

Để khắc phục các lỗi ngoài mong muốn trong dịp cao điểm bán vé tàu Tết Mậu Tuất, ngoài việc đảm bảo cho hệ thống vé điện tử hoạt động ổn định, FPT còn phối hợp với các đối tác viễn thông, đối tác thanh toán trực tuyến và các đối tác thanh toán khác của ngành đường sắt, để việc đặt vé và thanh toán tiền mua vé tàu tết diễn ra thuận lợi, nhanh chóng.

Bên cạnh đó, khi khách mua vé sẽ phải thực hiện thêm một số thao tác xác thực với mục đích là hạn chế việc sử dụng robot để đặt giữ chỗ ảo với số lượng lớn và tránh tình trạng “cò” vé tàu tết.

Hàng không dùng công nghệ ngoại

Hành khách đi qua cổng soát vé tự động ở ga Sài Gòn.

Cũng giống như hệ thống bán vé tàu, hệ thống bán vé máy bay được các hãng hàng không thuê từ hệ thống phần mềm quản lý bán vé điện tử đến hạ tầng công nghệ. Tuy nhiên, khác với ngành đường sắt chủ yếu là hành khách nội địa, ngành hàng không còn có nhiều hành khách quốc tế sử dụng đặt vé trực tuyến nên các hãng hàng không của Việt Nam đều phải thuê dịch vụ của các đối tác nước ngoài. Ví dụ như Vietnam Airlines thuê hệ thống bán vé máy bay có máy chủ được đặt ở Mỹ; máy chủ của Vietjet đặt ở Canada; còn máy chủ của Jetstar Pacific đặt tại Úc.

Theo các hãng hàng không, hệ thống đặt vé máy bay trực tuyến hoạt động theo nguyên tắc: tất cả chỗ trên các chuyến bay sẽ được đưa vào một hệ thống, (hệ thống này giống như một “rổ” chung sẽ gom tất cả vé về đây), khi đó tất cả các phòng vé, đại lý trong cả nước và ở nước ngoài đều lấy chỗ từ “rổ” đó ra để bán. Ngay cả những hành khách mua vé qua trang web của hãng cũng được lấy từ chiếc “rổ” chung đó, và hầu hết các hệ thống bán vé máy bay đều đảm bảo cho hàng triệu người truy cập vào cùng một lúc. Vì thế, ngay cả dịp lễ, tết hệ thống vẫn không bị nghẽn mạng.

Vị đại diện của một hãng hàng không trong nước cho biết, hệ thống bán vé máy bay trực tuyến từ các đối tác nước ngoài được bảo mật khá tốt nên mọi thông tin đặt vé của hành khách đều được đảm bảo. Chính vì thế, vào năm 2016 khi tin tặc tấn công vào trang web của Vietnam Airlines các giao dịch đặt chỗ và thanh toán trực tuyến trên trang web của hãng hàng không quốc gia này không bị ảnh hưởng do hãng lựa chọn giải pháp công nghệ tiên tiến có tính bảo mật cao của đối tác cung cấp có hệ thống máy chủ đặt tại Mỹ. Dù không tiết lộ chi phí thuê dịch vụ bán vé trực tuyến, nhưng đại diện của hãng hàng không này cho biết chi phí thuê hệ thống từ nước ngoài chắc chắn cao hơn so với ngành đường sắt.

Nhờ việc áp dụng công nghệ hiện đại, việc thanh toán vé máy bay cũng khá dễ dàng và thuận tiện. Hầu hết các hãng hàng không đều chấp nhận thanh toán qua thẻ thanh toán quốc tế hoặc thẻ thanh toán nội địa có chức năng thanh toán trực tuyến. Hoặc hành khách có thể chọn hình thức đặt giữ chỗ rồi ra ngân hàng, bưu điện để thanh toán. Với nhiều hình thức thanh toán đa dạng nên hành khách ít biết về công nghệ có thể lựa chọn hình thức đặt giữ chỗ rồi thanh toán sau.

Song song với hình thức thanh toán trực tuyến, Vietnam Airlines, Vietjet và Jetstar Pacific cũng cho phép hành khách có thể tự làm thủ tục qua website để đỡ mất thời gian xếp hàng và chờ đợi ở sân bay nhằm tiết kiệm thời gian cho họ. Cùng với hình thức làm thủ tục trực tuyến, tại ba sân bay lớn là Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng, ba hãng hàng không nội địa này cũng đặt thêm các kiosk để hành khách tự làm thủ tục lên tàu bay. Khi lượng hành khách tăng cao vào các dịp lễ tết, một số hãng còn bố trí nhân viên dùng máy tính bảng để làm thủ tục cho hành khách. Tuy nhiên, hình thức làm thủ tục trực tuyến chỉ thuận lợi nhiều đối với hành khách mang hành lý xách tay, còn khách mang hành lý ký gửi thì khi đến sân bay vẫn phải qua quầy để làm thủ tục cân đo và gửi hành lý dành cho những hành khách đã làm thủ tục trên mạng.

Phải nói rằng việc áp dụng công nghệ vào lĩnh vực vận tải đã giúp ích rất nhiều cho hành khách. Hiện nay, những người có thẻ tín dụng, biết chút ít về Internet là có thể trực tiếp mua vé máy bay hay vé tàu qua mạng một cách dễ dàng mà không cần phải thông qua các đại lý và trả phí dịch vụ cho họ.

Xu hướng mua vé qua mạng tăng đã ảnh hưởng đến số lượng đại lý bán vé máy bay. Đại diện một hãng hàng không nội địa cho biết, số đại lý bán vé chính thức của hãng giảm nhẹ do nhiều khách hàng đã chuyển sang mua vé trực tuyến. Nắm được xu hướng này nên các hãng hàng không đang thúc đẩy kênh bán hàng trực tuyến bằng nhiều chương trình khuyến mãi giảm giá khi đặt vé và thanh toán trực tuyến.

Các chuyên gia cho rằng việc áp dụng công nghệ vào cách quản lý bán vé tàu và vé máy bay đã mang lại nhiều lợi ích, sự thuận tiện cho khách hàng. Chính công nghệ đã giúp khách hàng có thể ngồi ở bất cứ nơi đâu có kết nối với mạng Internet, 3G, 4G và mua được vé đến những nơi họ muốn.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012