Lối rẽ đến… tòa
Thứ Sáu,  9/2/2018, 17:45 

Lối rẽ đến… tòa

Trương Trọng Hiểu

(TBKTSG) - Tòa án nhân dân TPHCM mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ kiện giữa Vinasun và Grab vào đầu tuần này. Vụ kiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng: cuộc chiến pháp lý giữa taxi truyền thống và “taxi công nghệ” chính thức bắt đầu.

Quản lý Uber, Grab: khó khăn khi theo tư duy mới?

Vinasun kiện đòi Grab bồi thường hơn 40 tỉ đồng

Luật cạnh tranh có phát huy tác dụng?

Grab hay “taxi công nghệ” cho đến giờ vẫn chưa được xem là... taxi hay là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Vinasun hay nói rộng ra là taxi truyền thống. Ảnh: THÀNH HOA

Luật Cạnh tranh của Việt Nam hiện tại có nhiều quy định khá liên quan đến hành vi bị khởi kiện của Grab. Trước hết, đó là quy định ngăn cấm hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh và khuyến mãi nhằm cạnh tranh không lành mạnh. Ngoài ra, luật này cũng ngăn cấm hành vi bán hàng hóa “dưới giá thành toàn bộ nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh” (điều 13.1).

Nhưng để cáo buộc hành vi này, tiến trình xử lý cần phải chứng minh doanh nghiệp bị cáo buộc vi phạm có sức mạnh thị trường. Điều quan trọng nữa là để áp dụng các quy định này, vụ việc cần phải được đệ trình ra Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng.

Với quy định hiện tại, cơ quan tài phán kinh điển là tòa án vẫn sẽ tham gia vào quy trình tố tụng, nhưng chỉ xuất hiện sau khi giai đoạn xử lý hành vi tại cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh đã hoàn tất, và có nội dung cũng như tính chất hoàn toàn khác. Việc tòa án thụ lý vụ việc ngay từ đầu và mở phiên tòa để khẳng định bị đơn vi phạm Luật Cạnh tranh chưa hề được ghi nhận trong luật này.

Hẳn nhiên, Luật Cạnh tranh không quên khẳng định lại luân lý pháp lý nền tảng là quyền được yêu cầu bồi thường thiệt hại của bị hại. Và đương nhiên, điều này chỉ có thể thực hiện được theo trình tự tố tụng dân sự tại tòa. Nhưng như đã nói ở trên, yêu cầu bồi thường thiệt hại do một hành vi phạm luật rất cần có kết luận về sự vi phạm của hành vi đó. Cho dù cho đến thời điểm hiện tại, cơ chế sử dụng kết quả qua lại giữa phán quyết của cơ quan  quản lý cạnh tranh và tòa án chưa được nêu ra một cách rõ ràng như nó đang được thể hiện ở các nền pháp lý khác thì mắt xích quan trọng này cũng không thể bỏ qua.

Đâu là lối ra?

Như đã đề cập, không thể phủ nhận quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Vinasun. Và tòa án vẫn có đủ quyền để thụ lý một vụ kiện như vậy. Nhưng kể cả tòa có đưa vụ việc ra xét xử thì quyết định này cũng chỉ mới phản ánh mặt hình thức: thủ tục tố tụng. 

Có chăng, thay vì lựa chọn Luật Cạnh tranh làm cơ sở để rồi gặp... ngõ cụt, yêu cầu của Vinasun - khi chưa qua tay cơ quan quản lý cạnh tranh là Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng - cần phải rẽ vào một lối khác nhờ thực trạng... chồng lấn pháp luật hiện thời.

Nói cách khác, cùng với Luật Cạnh tranh, nhiều văn bản khác vẫn đang tiếp tục quy định về khuyến mãi và quảng cáo. Luật Thương mại, Luật Quảng cáo cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành có lẽ là cơ sở pháp lý quan trọng cho tình huống này.

Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi liên quan cũng cần được liệt kê để khẳng định tính sai phạm trong hành vi của bị đơn. Nhưng một lần nữa, việc chứng minh của Vinasun cũng sẽ không dễ dàng nếu như trước tòa, Vinasun không trưng ra một quyết định xử phạt đã được ban hành nào. Và khó khăn hơn nữa là chứng minh về ràng buộc thiệt hại. Liệu Grab có trách nhiệm gì trước thiệt hại của Vinasun (dù có thực) khi Grab hay “taxi công nghệ” cho đến giờ vẫn chưa được xem là... taxi hay là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Vinasun hay nói rộng ra là taxi truyền thống?

Suy cho cùng, khó khăn lớn nhất vẫn là nền tảng pháp lý. Thể chế pháp lý thiếu, liệu Grab hay các nhà đầu tư khác có đủ tự tin để dấn thân cùng với các mô hình kinh doanh mới? Thể chế pháp lý yếu, liệu Vinasun hay các chủ thể kinh doanh còn thua đau trên thương trường có tìm được chỗ dựa vững chãi để bảo vệ mình?

Với tranh chấp hiện tại, liệu rồi Vinasun có thành công, hay ít ra thì cũng rung cây mà nhát được khỉ? 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012