Ngành tài chính trong sức ép chuyển đổi số
Thứ Năm,  8/3/2018, 14:21 

Ngành tài chính trong sức ép chuyển đổi số

Vân Ly

Tuyên Quang

(TBVTSG) - Việc Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM ngừng hoạt động hai ngày cuối tháng Giêng vừa qua do sự cố về công nghệ đã cho thấy nhu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng ở Việt Nam đang trở nên cấp thiết.

Trước đợt khớp lệnh cuối của buổi giao dịch chiều 22-1 tại Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE), các lệnh giao dịch đã không thể được nhập vào hệ thống do phần mềm bị lỗi. Sàn chứng khoán lớn nhất của Việt Nam đã tạm đóng cửa trong hai ngày kế tiếp để khắc phục sự cố kỹ thuật và giao dịch trở lại vào ngày 25-1.

Nỗi lo âu về sự cố công nghệ

Trong thông tin gửi đến báo chí, ông Lê Hải Trà, đại diện hội đồng quản trị HOSE, cho biết nguyên nhân của sự cố nói trên là phần mềm khớp lệnh bị lỗi. Trong trường hợp phần mềm gặp sự cố, hệ thống dự phòng không có tác dụng, vì các máy chủ đều cài chung một phiên bản phần mềm nên bị lỗi như nhau. Do đó, hệ thống phải dừng hoạt động để được vá lỗi.

Ông Trà cho rằng, thị trường chứng khoán hàm chứa những rủi ro, trong đó có các sự cố kỹ thuật như đã xảy ra tại các thị trường trên thế giới và Việt Nam. Tuy vậy, ông Trà vẫn khẳng định hệ thống giao dịch hiện tại của HOSE là một hệ thống tốt, có độ ổn định cao đã từng được sử dụng tại Sở Giao dịch chứng khoán Chicago và Sở Giao dịch chứng khoán Thái Lan trước khi được ứng dụng tại Việt Nam. Hệ thống được bảo trì đầy đủ theo lịch trình và nhiều lần nâng cấp nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của thị trường. Thời điểm xảy ra sự cố phần mềm vừa qua, số lượng lệnh mà hệ thống xử lý mới chỉ khoảng 25% năng lực của hệ thống. Hạn chế của hệ thống hiện tại nằm ở tính linh hoạt và khả năng mở rộng hơn nữa trong tương lai.

Cũng theo ông Trà, HOSE đang đầu tư một dự án công nghệ thông tin hiện đại với nhà thầu là Sở Giao dịch chứng khoán Hàn Quốc, nhằm thay đổi hoàn toàn nền tảng công nghệ thông tin của thị trường chứng khoán Việt Nam, đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng cao trong tương lai. Dự án đã hoàn tất giai đoạn thiết kế, sắp đi vào giai đoạn triển khai và kiểm thử, dự kiến hệ thống mới được vận hành trong năm 2019.

Giới chuyên gia cho rằng, sự cố kể trên không gây thiệt hại trực tiếp cho tài khoản của nhà đầu tư, nhưng gây sự bất tiện cho nhiều nhà đầu tư và hoạt động luân chuyển vốn trên thị trường. Thậm chí nhiều chuyên gia còn cho rằng việc xảy ra lỗi phần mềm hệ thống của HOSE là điều khó chấp nhận. Qua đó cho thấy hệ thống phần mềm nói riêng và cả hệ thống giao dịch của HOSE đã không đạt yêu cầu. Nếu một hệ thống giao dịch có phương án dự phòng thì khi có sự cố nhà quản lý sàn sẽ xử lý kịp thời. Vì không tính đến phương án dự phòng, không có kịch bản ứng phó với sự cố hệ thống nên mới để tình trạng ngừng giao dịch xảy ra. Các chuyên gia cũng cho rằng hệ thống giao dịch là xương sườn của sở giao dịch chứng khoán là linh hồn của đơn vị này nên cần được đầu tư, nâng cấp hệ thống thường xuyên.

Thực tế cho thấy, hiện tài chính – ngân hàng là lĩnh vực được đầu tư công nghệ thông tin và số hóa mạnh mẽ nhất tại Việt Nam do áp lực cạnh tranh và cung cấp những dịch vụ tiện ích cho khách hàng trong xu hướng người dùng thiết bị thông minh ngày càng tăng mạnh.

Ngân hàng trong cuộc đua số hóa

Ngân hàng được giới chuyên gia công nghệ đánh giá là ngành có tốc độ số hóa mạnh mẽ nhất trong các ngành kinh tế của Việt Nam. Hầu hết các ngân hàng nội địa đều đang ứng dụng các xu hướng công nghệ mới nhất, từ di động hóa (Mobilization) đến phân tích dữ liệu lớn (Big Data), thể cung cấp thêm dịch vụ tiện ích cho khách hàng.

Gần đây ngân hàng TPBank đã cung cấp dịch vụ ngân hàng tự động Livebank cho khách hàng của mình. Theo đó, ngân hàng này đầu tư những máy ATM thế hệ mới tại các thành phố lớn, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch rút tiền, chuyển khoản tại máy tương tự như giao dịch trực tiếp với nhân viên ngân hàng tại các văn phòng truyền thống. Điều này giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí mở chi nhánh, phòng giao dịch. Còn khách hàng có thể sử dụng dịch vụ ngân hàng 24 giờ trong ngày thay cho chỉ tám giờ làm việc hành chính như hiện nay.

Ngoài TPBank, hiện còn nhiều ngân hàng khác đang sử dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn để giải đáp tự động thắc mắc của khách hàng, nghiên cứu hành vi để cung cấp dịch vụ phù hợp cho từng nhóm khách hàng. Thêm nữa, các ngân hàng cũng đang chạy đua trong việc cung cấp các dịch vụ thanh toán di động mới như mã vạch ma trận (QR Code), thanh toán không tiếp xúc (không cần quẹt thẻ)…

Giới chuyên gia cho rằng trong năm nay, hoạt động kinh doanh dựa trên nền tảng công nghệ số sẽ đóng góp 44% doanh thu của ngành ngân hàng, một con số khá cao so với tỷ lệ 32% của năm 2014. Có thể nói, trong thời gian tới công nghệ số sẽ thay đổi “bộ mặt” của ngành ngân hàng Việt Nam.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc đầu tư công nghệ và số hóa là quá trình thường xuyên và liên tục. Nên công việc này không bao giờ là đủ và không thể ngừng lại. Bởi luôn có những công nghệ mới được ra đời phù hợp với tình hình thực tế biến đổi của cuộc sống, nhu cầu của khách hàng.

Blockchain cần thiết cho ngành tài chính – ngân hàng

Điện toán đám mây (Cloud Computing), trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence), phân tích dữ liệu lớn… là những công nghệ mới giúp cung cấp dịch vụ tốt hơn, tăng cường sự hiểu biết khách hàng và cá nhân hóa nhu cầu của họ nhiều hơn. Tuy nhiên, có một công nghệ mới đang là xu hướng trên thế giới và bắt đầu được nói đến nhiều ở Việt Nam: blockchain.   

Trao đổi với Thời báo Vi tính Sài Gòn, ông Vũ Mạnh Hoàng, kiến trúc sư mảng giải pháp phần mềm của IBM Việt Nam, cho biết blockchain hay còn gọi là công nghệ chuỗi khối đã bắt đầu được áp dụng trên thế giới từ năm 2015. Đây là công nghệ được chạy trên nền điện toán đám mây.

Được biết, tại Việt Nam, công nghệ blockchain đang được các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây như IBM, Microsoft, Oracle giới thiệu ra thị trường. Với công nghệ blockchain, các doanh nghiệp sử dụng có thể thuê tương tự như thuê dịch vụ điện toán đám mây, dùng bao nhiêu trả tiền bấy nhiêu. Chi phí không quá đắt với doanh nghiệp nào đã từng có kinh nghiệm về dịch vụ điện toán đám mây.

Ông Hoàng giải thích, blockchain là công nghệ nền tảng cho phép các ứng dụng phần mềm chạy trên nó. Với công nghệ này, giao dịch dữ liệu được chia đều cho các điểm, không ai làm chủ dữ liệu, bởi mọi đơn vị đều đưa dữ liệu lên nền tảng. Mỗi bên chỉ quản lý và cập nhật một phần thông tin, không ai được kiểm soát toàn bộ thông tin dữ liệu. Công nghệ blockchain có thể áp dụng được cho tất cả các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác nhau như: tài chính, chính phủ, sản xuất, bán lẻ, giao thông… Nhưng phổ biến nhất trên thế giới là nhóm khách hàng ngành tài chính, ngân hàng do đây là ngành có nhu cầu minh bạch và chia sẻ thông tin rất cao.

“Công nghệ blockchain giải quyết vấn đề minh bạch bởi dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực trên nền tảng điện toán đám mây. Doanh nghiệp khi sử dụng công nghệ này thì thông tin theo thời gian thực nên nhanh chóng. Việc bảo hành, bảo trì hệ thống có nhà cung cấp lo liên tục được cập nhật mà không tốn nhân lực. Khi sử dụng công nghệ này doanh nghiệp chỉ cần tập trung phát triển ứng dụng sao cho nó chạy mượt mà”, ông Hoàng nói.

Theo IBM, đây là công nghệ đơn giản, dễ tiếp cận. Để sử dụng blockchain, một doanh nghiệp lúc đầu có thể xây dựng mảng nhỏ chỉ 5-7 người sử dụng, sau mở rộng hơn theo nhu cầu sử dụng. Tại Việt Nam đã có một số doanh nghiệp ứng dụng công nghệ blockchain trên diện hẹp nhưng IBM dự báo từ nay đến 2020, đây sẽ là một trong 10 công nghệ dẫn đầu trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Nghĩa là năm nay sẽ có thêm những doanh nghiệp của Việt Nam triển khai ứng dụng công nghệ này.

Chẳng hạn như một công ty vận tải hàng hóa biển của Việt Nam áp dụng blockchain thì khi có khách gửi hàng từ Mỹ về Việt Nam, công ty đó sẽ theo dõi được kiện hàng ấy đã di chuyển đến đâu trong cuộc hành trình như đến hải quan Mỹ thế nào, đi trên tàu bao nhiêu lâu rồi, sẽ đến Hải quan Việt Nam vào giờ nào. Điều này có thể thực hiện được là nhờ các đơn vị tham gia vào quy trình gửi kiện hàng đó đều nhập thông tin có liên quan lên hệ thống theo ngôi thứ ngang hàng, thông tin theo kiểu chia sẻ.

Với những doanh nghiệp đang dùng công nghệ cũ, khi muốn sử dụng blockchain thì phải trích xuất một phần thông tin trên nền tảng lõi để đưa vào nền tảng này. Ông Alan Morrison, chuyên gia công nghệ thuộc hãng nghiên cứu PwC, cho rằng các doanh nghiệp, đặc biệt là các tổ chức tài chính, có thể tận dụng blockchain để tự động hóa nhiều khâu trong quy trình hoạt động.

Theo sự dự báo của PwC, đến năm 2020, các hệ thống dựa trên blockchain sẽ được các doanh nghiệp ưu tiên áp dụng nhằm giảm thiểu hoặc loại bỏ nhiều rào cản không cần thiết cho các giao dịch hoặc hợp đồng đơn giản. Lợi thế lớn nhất của blockchain là giúp các bên tham gia vào một giao dịch không cần phải tin tưởng vào nhau mà mọi thứ vẫn trơn tru, đảm bảo.

Được biết, năm ngoái hãng IBM đã xây dựng công nghệ blockchain dành riêng cho bảy ngân hàng lớn nhất châu Âu, gồm Deutsche Bank, HSBC, KBC, Natixis, Rabobank, Societe Generale và Unicredit.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012