Việc nhiều, không dễ cho Ủy ban Quản lý vốn
Thứ Năm,  1/3/2018, 10:14 

Việc nhiều, không dễ cho Ủy ban Quản lý vốn

Nguyễn Vũ

Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp là một siêu ủy ban, không vì số vốn và tài sản khổng lồ đó, mà vì tầm bao quát của ủy ban đối với một khu vực kinh tế quan trọng, khu vực kinh tế nhà nước. Ảnh: NGUYỄN NAM

(TBKTSG) - Những ngày cận Tết Nguyên đán Mậu Tuất, Chính phủ thành lập Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Việc thành lập được nêu tại một nghị quyết (Nghị quyết 09/NQ-CP) nên chưa đi sâu vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của ủy ban; những điểm này dự kiến sẽ được quy định tại một nghị định sớm được ban hành.

Nghị quyết chỉ mới nêu một số nét lớn của ủy ban như đây là một cơ quan trực thuộc Chính phủ, sẽ là đại diện Chính phủ làm chủ sở hữu các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước cũng như chủ sở hữu phần vốn nhà nước ở các doanh nghiệp khác.

Như vậy việc đầu tiên của vị Chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (là ông Nguyễn Hoàng Anh, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng, cũng vừa được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc bổ nhiệm trước Tết) là phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các cơ quan liên quan để xây dựng cái nghị định cho chính mình.

Nói một cách đơn giản hóa nhất, việc thành lập Ủy ban Quản lý vốn là nhằm tách bạch chức năng quản lý doanh nghiệp ra khỏi chức năng quản lý nhà nước, để các bộ, ngành không còn vừa đá bóng, vừa thổi còi. Trước nay vì nhập nhằng hai vai trò đó nên doanh nghiệp nhà nước dễ bị biến thành sân sau của các nhóm lợi ích, là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng, lạm quyền và thất thoát tài sản. Các vụ án lớn đã và sẽ được xét xử, tình trạng thua lỗ triền miên của nhiều doanh nghiệp nhà nước là minh chứng cho thấy điều đó.

Để làm được điều đó, thiết nghĩ nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của ủy ban cần chú trọng vào ba điểm: con người, động lực và quyền hạn.

Hiện nay việc bổ nhiệm lãnh đạo các doanh nghiệp nhà nước được quy định cụ thể, có doanh nghiệp thì do Thủ tướng, có doanh nghiệp do Bộ trưởng. Như vậy trước mắt một khối lượng công việc khá lớn của các doanh nghiệp nhà nước giao về cho ủy ban quản lý là sửa đổi điều lệ và các văn bản liên quan, xác định rõ ai là người có thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật các nhân sự chủ chốt các các doanh nghiệp nhà nước lớn. Nếu không giao cho ủy ban chức năng thay Thủ tướng hay các bộ trưởng làm việc này, e rằng các vai trò khác của ủy ban xem như khó lòng mang tính khả thi.

Nếu không giao cho ủy ban những quyền hạn nhất định, những cơ chế đặc biệt, những hành lang pháp lý mới, e rằng ủy ban khó lòng đáp ứng kỳ vọng của mọi người cũng như làm tròn vai trò rất quan trọng trong cải cách doanh nghiệp nhà nước.

Trong điều lệ của các tổng công ty, tập đoàn kinh tế nhà nước đều có mục nêu rõ quyền và trách nhiệm của các bộ liên quan, nhất là bộ chủ quản. Nay không còn vai trò bộ chủ quản nữa thì các mục này được sửa đổi như thế nào cũng là một phần việc lớn phải thực hiện ngay. Ở đây mong muốn được can thiệp trong vai trò bộ chuyên ngành như xét duyệt chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh, kế hoạch đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước là rất lớn. Làm sao bộ khung pháp lý của nghị định đang xây dựng ngăn ngừa được sự can thiệp này là một nhiệm vụ cấp bách. Bởi chỉ cần một doanh nghiệp nhà nước, nay dưới sự quản lý của Ủy ban mà vẫn phải xin bộ chuyên ngành phê duyệt kế hoạch kinh doanh thì xem như mọi sự cố gắng tách biệt trở thành công cốc.

Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, nếu muốn thay mặt Chính phủ và các bộ, ngành làm đại diện chủ sở hữu tại các doanh nghiệp nhà nước, sẽ phải đảm đương một khối lượng công việc khổng lồ, trước đây rải đều cho nhiều cơ quan khác nhau. Chẳng hạn, có đủ chuyên môn về lĩnh vực hoạt động của từng doanh nghiệp để tự tin đánh giá, phê duyệt một dự án đầu tư nào đó đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm đa ngành, kể cả tài chính và quản trị doanh nghiệp. Muốn vậy ủy ban phải có đủ sức hút với người có năng lực thật sự; sức hút này phải được thể hiện rõ bằng các chính sách lương thưởng khác biệt với các cơ quan nhà nước khác. Lại một điều không dễ trong cơ chế tài chính nhà nước hiện nay mà ủy ban phải vượt qua khi xây dựng nghị định cho chính mình.

Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp thường được mệnh danh là “siêu ủy ban”, có lẽ vì số vốn và tài sản họ sẽ quản lý lên đến 5 triệu tỉ đồng. Theo một dự thảo, sẽ có 21 tập đoàn, tổng công ty được chuyển giao cho ủy ban, kể cả Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC).

Nhưng thực ra đây là một siêu ủy ban, không vì số vốn và tài sản khổng lồ đó, mà vì tầm bao quát của ủy ban đối với một khu vực kinh tế quan trọng, khu vực kinh tế nhà nước, nhất là với nhiệm vụ cụ thể “đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn và tập trung đổi mới, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động mọi mặt của doanh nghiệp nhà nước”. Nếu không giao cho ủy ban những quyền hạn nhất định, những cơ chế đặc biệt, những hành lang pháp lý mới, e rằng ủy ban khó lòng đáp ứng kỳ vọng của mọi người cũng như làm tròn vai trò rất quan trọng trong cải cách doanh nghiệp nhà nước.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012