Muốn “chuẩn” cần “chỉnh”!
Thứ Sáu,  20/4/2018, 10:55 

Muốn “chuẩn” cần “chỉnh”!

Lê Triết

(TBKTSG) - Báo chí đưa tin, một nữ sinh 17 tuổi mới đây đã bị xử phạt hành chính về hành vi hút thuốc trên máy bay. Một bản tin thuộc dạng tin nhỏ, mờ nhạt giữa nhiều tin tức đời sống xã hội đáng quan tâm hơn, như tin về vụ cháy chung cư Carina Plaza ở TPHCM gây mất mát rất lớn về con người và tài sản, tin đề nghị thí điểm mở phố đèn đỏ tại các đặc khu kinh tế, tin khảo sát sự hài lòng của người bệnh đối với bệnh viện...

Nhưng, phía sau bản tin nhỏ ấy lại thấy một vấn đề không nhỏ, đó là ý thức về hành vi ứng xử nơi công cộng và những biện pháp chế tài đối với những hành vi được cho là không đúng. Lâu nay thái độ ứng xử chưa văn minh nơi công cộng được nói đến nhiều. Tuy nhiên, một điều không khỏi băn khoăn: xã hội dường như vẫn có lý do này nọ để không phản ứng đến mức quyết liệt với những hành vi không được phép làm nơi công cộng, hoặc đã để cho nó trở nên như là chuyện “bình thường”.

Phải thừa nhận ngành hàng không đã không xem những hành vi lệch chuẩn là chuyện bình thường. Mọi hoạt động của hành khách tại sân bay hay trên máy bay trước hết là hành vi ứng xử nơi công cộng, bên cạnh các hành vi liên quan đến vấn đề an toàn, an ninh hàng không. Và ở đây có thể thấy thái độ của cơ quan chức trách ngành hàng không là khá nghiêm túc, từ việc đề ra các quy định, giám sát việc tuân thủ quy định, đến việc xử lý thẳng tay hành vi vi phạm. Hành khách hút thuốc trên máy bay: phạt. Ứng xử thô lỗ, gây mất trật tự: phạt. Táy máy mở cửa thoát hiểm: phạt. Nói đùa có bom trong hành lý: phạt! Tùy loại hành vi và mức độ vi phạm mà có mức phạt thích đáng, từ phạt tiền đến cấm bay có thời hạn hay cấm bay vĩnh viễn...

Có những hành khách đi máy bay ngơ ngác khi “bỗng dưng bị phạt”. Họ phân trần do đi máy bay lần đầu, do không biết các quy định, do không chú ý các bảng hướng dẫn thực hiện quy định của ngành hàng không nên mới vô ý vi phạm. Dù vô ý, nhưng phạt là phạt! Đã có quy định rồi mà vi phạm là phạt. Cũng giống như việc thực thi pháp luật, không ai được miễn hình phạt với lý do chưa biết luật.

Có lẽ phải “cứng” như vậy mới mong hạn chế số trường hợp vi phạm. Những người đã bị phạt chắc sẽ không khinh suất để bị phạt lần nữa; những người theo dõi tin tức hay đã nghe kể về chuyện phạt chắc sẽ cẩn trọng trong các hành vi của mình khi đi máy bay.

Tiếc rằng những biện pháp chế tài mạnh tay như trong câu chuyện của ngành hàng không nói trên ít thấy thực thi ở những khu vực khác, từ đường phố, bệnh viện, trường học, đến mọi không gian công cộng mà ở đó những hành vi ứng xử cần phải tuân thủ quy tắc, chuẩn mực, tôn trọng người chung quanh. Lấy ví dụ trường hợp cô nữ sinh bị phạt vì hút thuốc trong buồng vệ sinh trên máy bay kia, nếu như cô hút thuốc trong khuôn viên một bệnh viện, một bến xe, hay ở một rạp hát nào đó thì chắc là cô đã không bị phạt, cùng lắm là bị nhắc nhở, dù rằng đã có hẳn một văn bản pháp luật cấm hành vi này. Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá, có hiệu lực từ tháng 5-2013, đã quy định rất chi tiết về những khu vực cấm hút thuốc lá, trong đó nhìn chung là các khu vực công cộng và thường có treo biển cấm. Vậy nhưng thực tế đến nay ít nghe có ai bị xử phạt vì lỗi vi phạm trong những khu vực cấm ấy.

Đã có luật nhưng lại không thực thi các biện pháp chế tài khi có trường hợp vi phạm, lâu ngày khiến nhiều người coi thường. Ý thức hành xử đúng chuẩn mực nơi công cộng dần dần bị nhạt nhòa. Đâu chỉ có chuyện hút thuốc ở khu vực cấm, còn có thể kể thêm chuyện đổ rác bừa bãi nơi công cộng. Ở những nơi có biển cấm đổ rác lại chính là những nơi rác đổ ngổn ngang. Người ta chắc chắn thấy biển cấm nhưng vẫn cứ đổ rác vì đinh ninh rằng chẳng có ai phạt cả. “Căn bệnh” theo đó nặng dần, hành vi khạc nhổ, tùy tiện xả rác nơi công cộng... trở thành chuyện nhỏ.

Để tạo ý thức hành xử đúng đắn nơi công cộng tất nhiên phải xuất phát từ sự giáo dục ngay lúc còn đi học, kế đến là sự tuyên truyền về văn hóa, về pháp luật trong xã hội. Nhưng sau cùng, các biện pháp xử phạt nghiêm khắc sẽ rất cần thiết để uốn nắn các hành vi lệch chuẩn.

Khi khen một hành động được thực hiện hoàn hảo, người ta hay nói vui: “Chuẩn không cần chỉnh!” Nhưng với những hành vi ứng xử nơi công cộng, có lẽ muốn “chuẩn” phải cần “chỉnh”! 

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012