Nguyễn Bính 100 năm
Thứ Sáu,  13/4/2018, 09:29 

Nguyễn Bính 100 năm

Hà Đình Nguyên

(SGTT) - Cuối tháng 3 vừa qua, cuộc hội thảo “100 năm ngày sinh Nguyễn Bính (1918-2018)” đã được tổ chức tại TPHCM. Vậy là chỉ trong vòng nửa năm, chị Nguyễn Bính Hồng Cầu (con gái nhà thơ Nguyễn Bính) đã thực hiện hai sự kiện quan trọng cho cha mình: hoàn thành bộ sách Nguyễn Bính toàn tập và tổ chức buổi hội thảo nói trên.

Nhà thơ có số phận long đong

Ra mắt Nguyễn Bính toàn tập.

Thế hệ chúng tôi biết đến thơ Nguyễn Bính cách đây khoảng nửa thế kỷ, khi còn là học sinh bậc trung học ở miền Nam thuở đất nước còn chia đôi (thơ Nguyễn Bính được đưa vào sách giáo khoa ở cả hai miền). Thuở ấy, chúng tôi thi nhau chép thơ Nguyễn Bính (và các nhà thơ tiền chiến khác như Huy Cận, Xuân Diệu, Lưu Trong Lư, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên...) vào sổ tay. Thơ của các thi sĩ này đa phần thuộc thể loại “thơ mới”, chỉ riêng Nguyễn Bính “một mình, một chiếu” với phong vị chân quê, đẹp như những bài ca dao, thấm đẫm hương đồng gió nội và thấm đẫm cả tâm hồn lứa tuổi mới lớn của chúng tôi...

Rồi tôi gia nhập làng báo, cách đây hơn 20 năm, nghe biết chị Nguyễn Bính Hồng Cầu là ái nữ của nhà thơ Nguyễn Bính, tôi đi tìm. Dạo đó, chị công tác ở Công ty Phát hành sách TPHCM (FAHASA), chị rất vui khi biết tôi rất “cuồng tín” thơ Nguyễn Bính.

“Số phận của bố tôi gắn liền với... long đong”, chị Hồng Cầu tâm sự. Ông sinh ra đã long đong (mồ côi mẹ lúc mới 3 tháng tuổi, ở với cậu ruột); sống long đong (không được tới trường, chỉ học với những người thân, rồi dịch chuyển suốt 3 miền – từ Bắc chí Nam cho tới ngày qua đời); chết long đong (áp ngày giao thừa tết Bính Ngọ (1966) ở nơi sơ tán, trong nhà một người hâm mộ thơ ông); có nhiều tên khác nhau (Nguyễn Bính, Nguyễn Trọng Bính, Nguyễn Thuyết Bính...); chết rồi vẫn long đong (mộ của nhà thơ đã 3 lần cải táng...).

Thơ thì bay bổng, mà sao cuộc đời của nhà thơ truân chuyên quá. Bởi thế, chị Hồng Cầu khấn nguyện với bố mình sẽ cố gắng hoàn thành ba điều tâm nguyện: xây lại cho bố một ngôi mộ “đàng hoàng, xứng tầm” nơi quê nhà ở huyện Vụ Bản (Nam Định); dựng Nhà lưu niệm Nguyễn Bính; hoàn thành và xuất bản tập thơ Nguyễn Bính toàn tập.

Ngày 7-9-2017, điều mơ ước cuối cùng trong 3 điều tâm nguyện của chị Hồng Cầu đã được thỏa mãn. Xây mộ chỉ nửa tháng, dựng Nhà lưu niệm chỉ nửa năm, nhưng để có được bộ Nguyễn Bính toàn tập chị phải mất đến 20 năm ròng thu thập tư liệu.

Sức sống trong dòng chảy hiện đại

Hai người con gái của nhà thơ Nguyễn Bính trong buổi ra mắt sách: Hương Mai và Hồng Cầu.

Thơ Nguyễn Bính vẫn mang sức sống cuồn cuộn trong đòng chảy cuộc sống đương đại. Xưa nay, người ta vẫn nghĩ thơ Nguyễn Bính có phong vị chân quê, đẹp như những bài ca dao, đồng dao thấm đẫm hương đồng gió nội… Thế nhưng, tại hội thảo “100 năm Nguyễn Bính”, thơ ông lại được thể hiện theo những phong cách thật khác. Cô trò Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong trình diễn bài thơ Học trò trường huyện với phong cách rất hiện đại.

Nhà thơ - nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hồng Oanh đã chuyển thể bài thơ Chân quê sang thể loại hát ví dặm Nghệ Tĩnh và vè Bình Trị Thiên. Còn nhà thơ Cát Du thì hát xẩm bài Trăng sáng vườn chè. Trong khi đó, nhà thơ Trần Mai Hường diễn đọc trường thi Lỡ bước sang ngang (có diễn viên phụ họa). Không chỉ có thế, các nhà văn, nhà thơ: Phạm Xuân Nguyên - Trần Mai Hường và Triệu Xuân còn diễn đọc tổ khúc ba bài: Người con gái ở lầu hoa – Đêm sao sáng và Một miền quan tái. Chưa hết, nhà lý luận phê bình Phạm Xuân Nguyên đã làm cả hội trường sửng sốt với một bài hành rất lạ:

“Chao ơi!
Em ngon như rau cải
Em ngọt như rau ngót
Em giòn như cùi dừa
Em hiền như nước mưa
Em nhổ nước bọt xuống mặt biển
Mặt biển thơm lên hai mươi bốn giờ…”

Phạm Xuân Nguyên bảo ông đã đọc những câu thơ trên nhiều lần. Ai cũng hỏi: thơ ai mà “hậu hiện đại” thế? Ông cười: “Thơ Nguyễn Bính chứ thơ ai!”.

Trần Mai Hường diễn đọc "Lỡ bước sang ngang".

Năm 1966, Nguyễn Bính đột ngột qua đời vào ngày giao thừa, 29 Tết. Ông để lại cho đời 14 tập thơ và hàng trăm bài thơ lẻ in ngoài tập, 10 vở kịch thơ, 4 truyện thơ (trong đó Tỳ bà truyện dài 1.548 câu), 4 tiểu thuyết, 1 tập bút ký và nhiều truyện ngắn khác.

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012