Ấn Độ lại khủng hoảng tiền mặt
Thứ Năm,  3/5/2018, 15:43 

Ấn Độ lại khủng hoảng tiền mặt

Minh Đức

Một cây ATM tê liệt vì không có tiền ở New Delhi, Ấn Độ (EPA)

(TBKTSG) - Ấn Độ tuần qua lại tiếp tục rơi vào tình trạng khủng hoảng thiếu tiền mặt, lần thứ hai trong vòng 18 tháng. Cũng như lần trước, các nhà kinh tế đổ lỗi nguyên nhân của việc này là do chính sách điều hành của chính phủ.

ATM tê liệt

Tuần trước, ông Sampath Kumar Lohati, một nhân viên bảo hiểm, đã phải chạy xe quanh thành phố Warangal ở bang Telangana phía Nam Ấn Độ để cố gắng rút tiền. Sau hơn 4 giờ, ông đành phải trở về nhà với chiếc túi rỗng.

“Tôi đã thử ít nhất 50-60 máy rút tiền tự động (ATM), nhưng tất cả đều cạn kiệt”, ông Lohati nói với The New York Times. Phải tới ngày hôm sau, ông Lohati mới có thể rút được tiền khi một cây ATM ở gần nhà ông được nạp thêm.

Ông G. Ravinder, 55 tuổi, kiến trúc sư đồng thời là chuyên gia tư vấn tại Warangal, cho biết ông trả chi phiếu (cheque) cho người lao động làm trong các dự án của mình, nhưng họ không thể đổi lấy tiền mặt. Ngân hàng Nhà nước Ấn Độ (State Bank of India), ngân hàng lớn nhất của đất nước, nơi ông đăng ký giao dịch cũng không cho phép ông rút đủ tiền mặt từ các chi nhánh.

“Tôi đã đến ngân hàng để rút 40.000 rupee, nhưng họ nói chỉ có thể trả 20.000 rupee. Như thế thì tôi làm ăn kiểu gì?”, ông thắc mắc.

Tình trạng tê liệt của các ATM và việc ngân hàng hạn chế cho rút tiền đã xảy ra ở tám bang trong tuần qua. Chính phủ Ấn Độ cho rằng, nguyên nhân của tình trạng thiếu tiền mặt là do “sự gia tăng đột biến về nhu cầu tiền tệ” trong ba tháng qua. Chỉ riêng trong hai tuần đầu của tháng 4, nhu cầu tiền mặt đã tăng lên 450 tỉ rupee, tương đương 6,9 tỉ đô la Mỹ.

“Chính phủ đang thực hiện tất cả các bước để đảm bảo rằng các máy ATM đều được cung cấp đủ tiền mặt và các máy chưa hoạt động sẽ sớm trở lại bình thường “, Bộ Tài chính Ấn Độ ra tuyên bố.

Đây là lần thứ hai trong vòng 18 tháng, Ấn Độ lâm vào tình trạng xáo trộn do thiếu tiền mặt. Lần thứ nhất xảy ra khi Thủ tướng Modi bất ngờ tuyên bố hủy bỏ lưu hành các tờ tiền mệnh giá phổ biến nhất là 500 và 1000 rupee, chiếm hơn 80% lượng tiền lưu hành ở nước này. Thủ tướng giải thích quyết định trên là để trấn áp tham nhũng, buộc lộ diện các khoản tiền trốn thuế đang được che giấu trong “nền kinh tế đen” của Ấn Độ và quan trọng hơn nữa là để số hóa nền kinh tế.

Quyết định đột ngột nói trên không chỉ khiến nhiều người có thu nhập thấp, tiểu thương và dân thường vốn phụ thuộc vào nền kinh tế tiền mặt bị ảnh hưởng nặng nề, mà các doanh nghiệp cũng gặp khốn đốn do thiếu tiền.

Cho đến tận bây giờ, nhiều máy ATM trên cả nước vẫn đang được cài đặt lại để có thể nhận biết các đồng tiền mới thay thế cho những đồng bị cấm. Đó cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng lộn xộn hiện tại.

Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI), ngân hàng trung ương của quốc gia, tuần trước khẳng định họ có đủ tiền mặt trong kho, đồng thời đang gia tăng in các đồng rupee mới trên toàn quốc.

“Sự thiếu hụt có thể được cảm nhận ở vài nơi, chủ yếu do vấn đề kỹ thuật của việc lắp đặt thêm máy ATM và hiệu chỉnh lại các máy vẫn đang hoạt động”, RBI cho biết trong một tuyên bố được CNN trích dẫn.

Mất niềm tin

Lãnh đạo phe đối lập đã so sánh tình hình hiện nay với những hỗn loạn xảy ra cách đây 18 tháng, khi lệnh cấm 2 tờ tiền phổ biến vừa được công bố. Họ chỉ trích Thủ tướng Modi và đảng cầm quyền BJP của ông, cho rằng tình trạng thiếu hụt như hiện nay bắt nguồn từ các quyết sách của chính phủ, và sự mất lòng tin của người dân vào các ngân hàng sau một số vụ bê bối.

Ông Mamata Banerjee, Thủ hiến bang Tây Bengal, một nhà phê bình thường xuyên các chính sách của Thủ tướng Modi, viết trên twitter: “Đã có báo cáo về các máy ATM hết tiền ở một số bang. Tiền mệnh giá lớn bị thiếu, gợi lại những ngày trước. Liệu tình trạng khẩn cấp về tài chính có xảy ra?”.

Các nhà kinh tế nhận định, tình trạng thiếu tiền mặt không bắt nguồn từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố. Sau khi quyết định hủy bỏ một số đồng tiền năm 2016, chính phủ đã không in kịp các đồng tiền mệnh giá khác để đáp ứng nền kinh tế đang phát triển của Ấn Độ. Nhà nước tin rằng người dân Ấn Độ (vốn thích tiền mặt), sẽ chuyển sang thích ứng với các giao dịch kỹ thuật số, nhưng thực tế không phải vậy.

Trong khi đó, những người tích trữ và những đối tượng hoạt động trên thị trường tự do bắt đầu dự trữ đồng tiền mới mệnh giá lớn 2.000 rupee (khoảng 30 đô la). Thay vì mở rộng nguồn cung cấp để bù đắp, chính phủ lại quyết định ngừng in các đồng tiền giá trị cao, buộc các ngân hàng phải cung cấp tiền mệnh giá thấp cho các ATM. Điều này khiến cho việc rút tiền thì lâu, còn tiền trong máy thì nhanh hết.

Niềm tin của công chúng về sự an toàn của các ngân hàng Ấn Độ cũng giảm sút trong thời gian qua, khiến mọi người muốn cất giữ tiền mặt ở nhà. Tháng 2 vừa qua, Ngân hàng Quốc gia Punjab, một ngân hàng lớn của nhà nước và các thanh tra của chính phủ đã cáo buộc nhà kinh doanh kim hoàn Nirav Modi biển thủ 1,8 tỉ đô la. Điều đáng nói là kế hoạch này đã diễn ra liên tục trong nhiều năm nhưng không bị phát hiện, cho thấy khả năng kiểm soát của ngân hàng đang có vấn đề.

Chính phủ của ông Modi cũng cảnh báo các ngân hàng về những khoản nợ xấu và năm ngoái phải cam kết lấy 32 tỉ đô la từ các quỹ của người đóng thuế để giúp đỡ các ngân hàng yếu kém. Song song với giải pháp đó, chính phủ đã ra quy định, theo đó những người có hơn 1.500 đô la trong tài khoản ngân hàng gần như không được bồi thường và phải chịu tổn thất nếu ngân hàng sụp đổ.

Radha Rani, một quản lý cấp cao của Ngân hàng Ấn Độ (Indian Bank), một ngân hàng nhà nước ở Warangal, thừa nhận: “Nhiều người đã sợ hãi”.

“Họ đang giữ tiền trong nhà hoặc đầu tư vào bất động sản. Họ sợ mất tiền nếu gửi vào ngân hàng. Nhiều người đã trực tiếp nói với chúng tôi điều đó”, ông nói với The New York Times.

Trong khi đó, vào thời điểm này mùa thu hoạch và mùa cưới đang đến, làm tăng nhu cầu về tiền mặt. Nếu tình trạng thiếu hụt tiền không nhanh chóng được xử lý, sẽ có nhiều người lo lắng và đi rút tiền ngân hàng về nhà. Điều này có khả năng gây ra một cuộc khủng hoảng lớn hơn: phá sản ngân hàng.

“Chúng tôi gửi tiền của mình vào ngân hàng với giả định rằng bất cứ khi nào cần chúng tôi đều có thể rút được . Khi ngân hàng không cho rút đủ tiền, mọi người sẽ nghĩ gửi tiền ở ngân hàng không an toàn”, ông Ravinder (nhân vật ở đầu bài viết) nói. “Đó là lý do tại sao mọi người ồ ạt rút tiền của họ từ các ngân hàng”.

Arun Kumar, Giáo sư tại Viện Khoa học Xã hội ở New Delhi, cho biết nếu cuộc khủng hoảng tiền mặt kéo dài, uy tín của Đảng BJP và ông Modi sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Những người bị tác động nhiều nhất là các công nhân, lực lượng ủng hộ chủ chốt của BJP.

“Nếu tình trạng thiếu hụt này tiếp tục và ảnh hưởng tới các ngành nghề chưa được tổ chức tốt, sẽ có những đổ vỡ từ khu vực đó. Điều này rất nguy hiểm cho đảng cầm quyền”, ông nói với The New York Times. 

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012