Vai trò của các hội, nhìn từ VFF
Thứ Hai,  7/5/2018, 15:45 

Vai trò của các hội, nhìn từ VFF

Phạm Thanh Nam

Thực trạng hoạt động của các tổ chức xã hội tại Việt Nam hiện nay đang chưa thể hiện được vai trò của nó do chưa huy động được sự tham gia rộng rãi của các cá nhân và xã hội.

(TBKTSG) - Vụ việc tranh cử chức danh Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) khóa 8 với sự tham gia của nhiều bên đại diện cho cơ quan quản lý nhà nước đã đặt ra câu hỏi về cơ chế quản lý nhà nước đối với các tổ chức xã hội như VFF?

Từ chuyện tranh cử chức Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Việt Nam

Theo thông báo mới nhất từ VFF, hiện có bốn ứng cử viên tranh cử chức Chủ tịch VFF khóa 8, gồm: ông Trần Quốc Tuấn (Phó chủ tịch VFF khóa 7), ông Cấn Văn Nghĩa (Giám đốc Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình), ông Lê Quý Phượng (trường Đại học Thể dục Thể thao TPHCM) và ông Nguyễn Công Khế (Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần tập đoàn truyền thông Thanh Niên).

Qua danh sách các ứng cử viên cho chức Chủ tịch VFF khóa 8, dễ nhận thấy rằng trong bốn ứng viên này thì có tới ba ứng viên thuộc diện quản lý của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, mặc dù thủ tục tranh cử của các đại diện thuộc cơ quan nhà nước khá phức tạp. Để được tranh cử vị trí này, theo quy định, các ứng viên đang công tác tại các cơ quan nhà nước buộc phải đáp ứng các tiêu chí trong đề án nhân sự và hồ sơ phải trình đơn vị chủ quản, đặc biệt là Bộ Nội vụ, để xem xét, phê duyệt. Trong khi đó, nhiều ứng cử viên thuộc các đơn vị tư nhân lại từ chối tranh cử hoặc không ra ứng cử.

Tới thực trạng hoạt động của các tổ chức xã hội tại Việt Nam

Kinh nghiệm của nhiều nước phát triển cho thấy nền kinh tế thị trường thường có ba trụ cột: nhà nước pháp quyền, thị trường và các tổ chức xã hội. Tuy nhiên, thực trạng hoạt động của các tổ chức xã hội tại Việt Nam hiện nay đang chưa thể hiện được vai trò của nó do chưa huy động được sự tham gia rộng rãi của các cá nhân và xã hội.

Một mặt, các hội đặc thù, dưới sự bảo trợ của Nhà nước, nhận được nhiều ưu đãi và hỗ trợ nhưng hiệu quả hoạt động lại khá thấp. Ở chiều ngược lại, các tổ chức xã hội ở khu vực tư nhân lại bị hạn chế về cả điều kiện thành lập lẫn lĩnh vực hoạt động, do đó không có nhiều đơn vị, cá nhân độc lập muốn tham gia.

Theo báo cáo ước lượng chi phí kinh tế cho các tổ chức quần chúng công được nhóm chuyên gia của Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) thực hiện, các tổ chức quần chúng như Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn thanh niên và Công đoàn được Nhà nước bao cấp hoặc hỗ trợ bằng ngân sách và hưởng nhiều đặc quyền từ vị trí của mình trong xã hội. Mỗi năm ước tính tổng chi phí xã hội cho các tổ chức này khoảng 1,7% GDP, gấp đôi dự toán cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế và gấp 5 cho Bộ Khoa học và Công nghệ(1).

Còn theo báo cáo “Khảo sát khả năng tự phát triển của các tổ chức xã hội Việt Nam” của MSD (Trung tâm Nghiên cứu quản lý và phát triển bền vững thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam), môi trường pháp lý cho sự phát triển của các tổ chức xã hội không thuộc Nhà nước vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về vấn đề thành lập và hoạt động.

Tuy các văn bản pháp quy có quy định việc thành lập và hoạt động với một số loại hình cụ thể (như hội, tổ chức khoa học và công nghệ, bảo trợ xã hội, tư vấn pháp luật...) nhưng các văn bản này chưa theo kịp và chưa đáp ứng các nhu cầu phát triển nhanh và đa dạng của tổ chức xã hội. Điều này dẫn đến việc các tổ chức xã hội gặp khó khăn ngay ở khâu đăng ký với thời gian đăng ký thành lập kéo dài từ sáu tháng đến một năm.

Việc các tổ chức xã hội thành lập khó khăn chủ yếu vẫn do tư duy quản lý cứng nhắc của các cơ quan có thẩm quyền cùng hệ thống văn bản pháp luật rối rắm. Việc thành lập một tổ chức xã hội vẫn được xem là một việc nhạy cảm, nhất là tại các địa phương.

Hội vẫn chưa được “cởi trói”

Việc thành lập các hội ở khu vực tư nhân vẫn tạo ra tâm lý dè dặt nhất định tại một số cơ quan quản lý. Điều này dẫn đến tâm lý muốn kiểm soát, quản lý các hội. Điển hình trong trường hợp Liên đoàn Bóng đá, đa số các ứng cử viên tranh cử vị trí Chủ tịch đều thuộc diện quản lý của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch.

Tuy nhiên bản thân việc kiểm soát và các rào cản từ Nhà nước lại khiến các hội rơi vào thế bị động. Một mặt, các văn bản hiện hành của pháp luật Việt Nam liên quan đến việc thành lập, tổ chức và hoạt động của hội chỉ quy định chung chung và còn nhiều khoảng trống. Điều này làm cho nhiều nhà lãnh đạo của các hội rất khó hoạt động vì tâm lý e ngại vi phạm pháp luật. Mặt khác, khi phụ thuộc vào cơ quan quản lý nhà nước, các hội dễ rơi vào trạng thái thụ động ngồi chờ chỉ thị từ một cấp quản lý nào đó. Kết quả là các hoạt động của hội chỉ mang tính sự vụ, ngắn hạn.

Nên tạo không gian cho sự phát triển của các hội

Hội là tổ chức tự nguyện của công dân, tổ chức cùng ngành nghề, sở thích... có chung mục đích tập hợp, đoàn kết hội viên, hoạt động thường xuyên, không vụ lợi nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội, hội viên, của cộng đồng. Vì vậy, để đảm bảo các hội có được đầy đủ chức năng và sứ mệnh, trước tiên, Nhà nước cần nhìn nhận rõ vai trò của các hội trong quản lý xã hội, để các hội không chỉ là công cụ hay cánh tay nối dài của cơ quan công quyền, mà phải đóng vai trò là một diễn đàn để quần chúng bày tỏ quan điểm, nguyện vọng và là tác nhân trung gian để người dân đóng góp trí tuệ cho công cuộc phát triển đất nước. 

(1) http://vepr.org.vn/vepr-ngan-sach-chi-14.000-ty-dong-moi-nam-nuoi-cac-to-chuc-doan-the2.html

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012