Trước mùa thi, lại nói chuyện chọn nghề
Chủ Nhật,  13/5/2018, 11:38 

Trước mùa thi, lại nói chuyện chọn nghề

Lê Hải Đăng

(TBKTSG) - Mùa tuyển sinh đại học đang đến gần, chuyện chọn ngành nghề lại nóng - một vấn đề “nhức đầu” cho cả học sinh lẫn các bậc phụ huynh và cho cả xã hội.

Thí sinh nộp hồ sơ xét tuyển vào 1 trường đại học. Ảnh: Thành Hoa.

Trước tình trạng tỷ lệ sinh viên bỏ học giữa chừng khá cao, nhà trường và giảng viên thì cho rằng do đa số sinh viên chọn nhầm ngành nghề, còn sinh viên thì phàn nàn họ thiếu được trang bị kiến thức, tư vấn hướng nghiệp.

Chọn nghề là việc mà người trẻ phải làm trước khi tham gia kỳ tuyển sinh. Thường thì họ sẽ chọn theo những nghề đã có từ trước, gắn với những ngành học cụ thể, như học để ra làm giáo viên, bác sĩ hay kỹ sư nông nghiệp... Nhưng theo xu hướng phát triển của khoa học công nghệ, hàng năm, có nhiều ngành nghề bị khai tử và đồng thời cũng có những ngành nghề mới được khai sinh. Trên thế giới, cứ trung bình sau năm năm, kiến thức loài người được nhân lên gấp đôi, nên bất kỳ ngành nghề nào cũng đứng trước nguy cơ bị đào thải. Như vậy, chọn đúng nghề theo theo góc nhìn nào đó cũng chưa hẳn là giải pháp đảm bảo an toàn sau khi ra trường. Theo tôi, nền tảng của một nền giáo dục tốt nằm ở đặc tính kế thừa. Bên cạnh việc trang bị kiến thức, kỹ năng cho người học, sự nghiệp giáo dục còn phải tạo những nền tảng giúp họ mở mang tầm nhìn, khả năng thích ứng cũng như năng lực sáng tạo.

Sáng tạo là một yêu cầu thiết yếu trong thời đại này. Nếu không có sáng tạo, giáo dục mãi mãi nằm ở phía sau. Năng lực sáng tạo có sự thừa hưởng từ yếu tố tự nhiên, song đa số trường hợp đều thông qua giáo dục. Thiết nghĩ thay vì định hướng nghề nghiệp một cách hạn hẹp, cần hướng người học theo xu hướng chọn ngành dựa trên tư duy, khả năng thích nghi, ứng biến linh hoạt trước sự đổi thay. Ngành học vốn mang tính thiên hướng. Nó có nội hàm rộng hơn nhiều so với nghề. Trong ngành có nhiều nghề, rồi trong nghề có nhiều lĩnh vực, mỗi lĩnh vực lại có nhiều địa hạt cho người học lựa chọn, thử sức. Như đã nói, giáo dục giúp cho người học mở mang tầm nhìn, phát hiện ra những góc nhìn mới, sáng tạo.

Trên thực tế, thời gian gần đây, việc tư vấn nghề nghiệp được giao phó cho cơ sở đào tạo. Cách làm này tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt, nó chính là kẽ hở để nhiều cơ sở đào tạo quảng bá sản phẩm, dụ dỗ học sinh, sinh viên nhằm mục đích nâng cao chỉ tiêu tuyển sinh. Cách làm này có thể dẫn người học đến những quyết định sai lầm. Tôi cho rằng người tư vấn hướng nghiệp không thể đóng vai trò kép - vừa là chuyên gia, vừa là nhân viên thuộc cơ sở đào tạo, hướng nghiệp. Thực tế, một nền giáo dục tốt quan trọng hơn nền giáo dục định hướng. Vì như đã nói, nó kích thích sáng tạo, nâng cao vai trò của người học trong việc hoạch định tương lai; học sinh được hưởng lợi nhiều hơn so với việc định hướng nghề nghiệp thuần túy, ngoại trừ những ngành nghề đòi hỏi phải xác định sớm thiên hướng như nghệ thuật, thể thao... Sức hấp dẫn của chương trình giáo dục, phương pháp giảng dạy, cách thức chuyển tải tri thức sẽ khiến người học tìm ra điểm mạnh, sở trường, sở thích của mình để theo đuổi, dấn thân lâu dài. Một nền giáo dục được thiết kế tốt sẽ đem lại khả năng sáng tạo và những sự lựa chọn phong phú cho người học. Còn một nền giáo dục với bộ khung cứng nhắc, nhiều môn học dư thừa thì thật khó dẫn đến quyết định sáng suốt cho cả người học lẫn người dạy.

Theo tôi, giáo dục phải giúp người học tìm thấy niềm vui trong việc học và làm nên ý nghĩa cuộc đời bằng giáo dục. Điều này cũng có nghĩa việc thiết kế chương trình giáo dục quan trọng hơn cả việc định hướng nghề nghiệp.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012