Chuyển đổi số: thách thức từ nhận thức
Thứ Ba,  5/6/2018, 07:45 

Chuyển đổi số: thách thức từ nhận thức

Tâm An

(TBKTSG) - Quá trình chuyển đổi số, hay còn gọi là “số hóa”, đang diễn ra mạnh mẽ ở nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á khi các doanh nghiệp của Thái Lan, Philippines, Indonesia được đánh giá là tích cực đầu tư cho công nghệ mới. Trong lúc đó, tại Việt Nam, phần lớn doanh nghiệp còn... chưa bắt đầu.

Như chưa bắt đầu

Báo cáo toàn diện về triển vọng kinh doanh và thương mại toàn cầu - HSBC Navigator 2018 vừa được Ngân hàng HSBC phát hành mới đây đã đưa ra những nhận định khái quát về tình hình ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ.

Theo báo cáo này, những doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát tỏ ra rất lạc quan về tăng trưởng trong kinh doanh dịch vụ thời gian 12 tháng tới khi có đến 78% ý kiến bày tỏ quan điểm này, cao hơn khá nhiều so với tỷ lệ bình quân của doanh nghiệp toàn cầu (61%). Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp Việt Nam, yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng là môi trường kinh doanh thuận lợi (60% ý kiến đồng ý), kế đến là nhu cầu dịch vụ tăng (44%). Rất ít doanh nghiệp tin rằng sự tăng trưởng đến từ việc tận dụng công nghệ như quan điểm của các doanh nghiệp trên toàn cầu.

Bên cạnh đó, báo cáo của HSBC cũng cho thấy doanh nghiệp Việt Nam thích sử dụng các cách thức truyền thống để tăng trưởng. Họ chọn cách mở rộng kinh doanh ra thị trường mới; hợp tác với các nhà cung cấp dịch vụ khác (tỷ lệ chọn khá cao) thay vì sử dụng thương mại điện tử như phần đông doanh nghiệp toàn cầu.

Vấn đề là, theo ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc HSBC Việt Nam, thị trường và người tiêu dùng Việt Nam hiện không nằm ngoài những xu hướng chung trên toàn thế giới. Tầng lớp trung lưu đang gia tăng nhanh chóng, người tiêu dùng đang thay đổi cách tìm kiếm, lựa chọn, thanh toán hàng hóa và dịch vụ vì công nghệ mới cho phép. Số lượng khách hàng mua sắm trực tuyến tại Việt Nam cũng tăng cao chưa từng có, trong đó có rất nhiều khách hàng thuộc thế hệ thiên niên kỷ (sinh trong giai đoạn 1980-2000) - những người xem việc trải nghiệm cũng quan trọng không kém việc sở hữu sản phẩm. Vì vậy, việc thay đổi để mang lại những trải nghiệm mới lạ cho khách hàng là rất quan trọng với doanh nghiệp.

Ông Huân Trần, cố vấn kỹ thuật số tại Microsoft - Khu vực châu Á Thái Bình Dương, người có nhiều năm làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp tại Việt Nam và khu vực thì có cái nhìn khá bi quan. Từ trải nghiệm của bản thân, ông Huân nêu quan điểm cá nhân rằng, trong khi các doanh nghiệp ở Thái Lan, Philippines hay Indonesia đã có những bước chuyển đổi mạnh mẽ thì hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam lại chưa làm gì. Thách thức lớn nhất, nằm ở nhận thức của lãnh đạo các doanh nghiệp.

Ông Huân cho biết, câu hỏi ông thường nhận được từ phía doanh nghiệp là có giải pháp cụ thể nào để giải quyết vấn đề đang gặp phải. Tức, doanh nghiệp vẫn thực hiện chuyển đổi số theo cách thức rất truyền thống là ứng dụng các phần mềm riêng lẻ để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, quản trị. Hay nói cách khác là ứng dụng kiểu “fast follower” - đi theo sau những người đã thành công. Các doanh nghiệp không có sự cam kết của lãnh đạo, vẫn nhìn việc đầu tư cho công nghệ như nhìn một dự án công nghệ thông tin (IT) phải đo lường ngay được hiệu quả. Bên cạnh đó là mức độ đầu tư còn khá hạn chế.

Theo ông Huân, với bối cảnh hiện tại, công nghệ thay đổi liên tục thì sự hiểu và làm như các doanh nghiệp Việt Nam đang làm không còn phù hợp. Bởi lẽ, khái niệm chuyển đổi số đã thay đổi. Đó phải là việc ứng dụng công nghệ để tạo ra sự khác biệt về sản phẩm, quy trình phục vụ khách hàng hoặc thay đổi quy trình sản xuất... Đầu tư cho công nghệ cần được nhìn theo hướng đổi mới, sáng tạo, nghĩ là có rủi ro kèm theo và mang tính dài hạn. Việc chuyển đổi phải mang tính hệ thống, có nền tảng cũng như có cơ chế rõ ràng để quá trình diễn ra liên tục.

“Tôi từng biết có ngân hàng thuê một doanh nghiệp khởi nghiệp về công nghệ về để dẫn dắt quá trình chuyển đổi. Người này, với vai trò một trưởng bộ phận phải đi thuyết phục những người cùng cấp tham gia và kết quả là không đi đến đâu. Bởi lẽ, không ai chịu ai. Kinh nghiệm của tôi là, người dẫn dắt quá trình này phải chính là người chủ cao nhất của doanh nghiệp, người có quyền quyết định tất cả chứ không phải ai khác”, ông Huân nói.

Áp lực cận kề, chuyển đổi là vấn đề sống còn

Ông Huân cho rằng, đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ để tạo ra sự khác biệt về sản phẩm, quy trình phục vụ khách hàng hiện nay là bài toán sống còn, không phải là câu chuyện để vươn ra toàn cầu như ngày xưa. Bởi lẽ, nếu không thay đổi thì ngay cả thị trường, người tiêu dùng trong nước vốn là của mình cũng có thể rơi vào tay đối thủ và bị đẩy ra khỏi cuộc chơi.

Để tránh viễn cảnh đó, theo ông Huân, ngay từ bây giờ, các doanh nghiệp phải bắt đầu với những bước đi nhỏ, với những sản phẩm cụ thể rồi lan dần ra. Qua quá trình này, doanh nghiệp sẽ tích lũy được kinh nghiệm, xây dựng nền tảng cho những bước tiến lớn hơn trong tương lai. “Lộ trình để một doanh nghiệp chuyển đổi thường là ba năm. Kinh nghiệm là doanh nghiệp hãy bắt đầu với những bước đi nhỏ, liên tục nhằm chuẩn bị nền tảng cho thay đổi lớn, hoàn toàn không phải là chờ mọi thứ xong xuôi, công nghệ sẵn sàng rồi mới bắt đầu”, ông Huân khuyến nghị. Điều này cũng bởi mọi thứ đang thay đổi rất nhanh, có những thứ ngày hôm nay là không thể nhưng ngày mai đã hiện hữu, khả thi.

Các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần thay đổi một số quan niệm như chấp nhận đi thuê người khác làm những thứ không phải thế mạnh cũng như ngừng lo sợ về việc mất bí quyết kinh doanh, thông tin không bảo mật khi mọi thứ “lên mây” (điện toán đám mây). Ví dụ như ngân hàng thì có thể hợp tác với các doanh nghiệp khởi nghiệp về công nghệ tài chính (FinTech).

Đồng quan điểm, ông Phạm Hồng Hải cũng cho rằng việc chuyển đổi công nghệ số nếu muốn thành công thì doanh nghiệp không thể tự thực hiện riêng lẻ mà cần hợp tác với các đối tác có chuyên môn như các nhà cung cấp dịch vụ, các công ty công nghệ, các dự án khởi nghiệp có ý tưởng phù hợp. Đây là cách để tận dụng và khai thác được năng lực lõi của mỗi bên.

Bên cạnh đó, với các doanh nghiệp Việt Nam, việc quan trọng lúc này là cần có tâm lý cởi mở với xu hướng phát triển công nghệ và can đảm thoát ra khỏi khu vực an toàn hiện tại để tìm tòi, áp dụng công nghệ mới bên cạnh cách làm cũ. Điều này đòi hỏi quyết tâm lớn của người đứng đầu doanh nghiệp, chấp nhận những cơ hội và cả những rủi ro có thể xảy ra khi thay đổi. Một trong những yếu tố tiên quyết là phải có có đội ngũ nhân lực thực thi, triển khai. Vì vậy, việc cần làm là xây dựng năng lực nội tại, phát triển đội ngũ có tư duy và khả năng vận hành. 

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012