Bốn vi phạm điển hình của doanh nghiệp sử dụng tiền nhà nước
Thứ Hai,  28/5/2018, 11:32 

Bốn vi phạm điển hình của doanh nghiệp sử dụng tiền nhà nước

Lan Nhi

(TBKTSG Online) - Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) hiện có quy mô tổng tài sản 3,053 triệu tỉ đồng nhưng hiệu suất sinh lời trên đồng vốn kinh doanh ngày càng kém và mắc phải bốn vi phạm lớn trong việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp.

Dự án mỏ dầu ở Venezuela do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đầu tư, đây là một trong những dự án điển hình về việc vi phạm nguyên tắc đầu tư, quản trị doanh nghiệp, quản lý tài chính... Ảnh:TL

Hiệu quả sử dụng vốn kém

Bản báo cáo thực hiện chính sách pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) giai đoạn 2011-2016 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện được trình ra Quốc hội hôm 28-5, trong phiên thảo luận về báo cáo này.

Theo số liệu hợp nhất hết năm 2016 được Chính phủ báo cáo cho đoàn giám sát của Quốc hội, quy mô tổng tài sản của các DNNN là 3,053 triệu tỉ đồng, tăng 45,8% so với năm 2011. Tổng vốn chủ sở hữu là 1,398 triệu tỉ đồng, tăng 92,2% cũng so với năm đó. Tổng nợ phải trả của các DNNN là 1,628 triệu tỉ đồng (tăng 26% so với 2011). Xét về tổng thể thì các tập đoàn, tổng công ty nhà nước bảo toàn được vốn chủ sở hữu, hệ số bảo toàn vốn bình quân là 1,038 lần. Vốn chủ sở hữu doanh nghiệp sử dụng cho hoạt động kinh doanh chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Hệ số bình quân vốn chủ sở hữu/tổng tài sản theo báo cáo hợp nhất là 0,45 lần.

Còn theo báo cáo của đoàn giám sát, với tổng tài sản và vốn nhà nước được sử dụng lớn như vậy nhưng hiệu suất sinh lời trên đồng vốn kinh doanh của các DNNN đạt 2,1% năm 2015, thấp hơn nhiều so với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (là 5,5%). Tỷ suất lợi nhuận của toàn khối DNNN giảm trong giai đoạn 2012-2016. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) giảm 39%, tỷ suất lợi nhuận/tài sản (ROA) giảm 30%. Nguyên nhân chính là do tăng vốn chủ sở hữu và tài sản nhưng lợi nhuận giảm.

Đoàn giám sát nhận định rằng một số DNNN hoạt động yếu kém, làm ăn thua lỗ, tỷ suất lợi nhuận/vốn chủ sở hữu thấp hơn chi phí vay vốn trung bình của các tổ chức tín dụng. Tỷ lệ nợ phải trả/tổng tài sản cao. Tại một số doanh nghiệp còn xảy ra tình trạng tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, thất thoát tài sản theo nhiều cách khác nhau.

Thống kê cho thấy, ROE và ROA của DNNN giảm dần theo các năm. ROE từ mức 16,4% (2012) giảm xuống còn 11,7% (2015) và 10% (2016). ROA từ mức 6,5% (2012) giảm xuống 5,3% (2015) và 4,6% (2016).

Hiệu quả đầu tư của khối DNNN đạt thấp so với doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp FDI. Hệ số ICOR của khối DNNN trong giai đoạn 2011-2016 cao hơn nhiều so với hai khu vực doanh nghiệp còn lại. Năm 2016, ICOR của DNNN cao gấp 1,58 lần so với doanh nghiệp ngoài nhà nước ; gấp 1,86 lần so với doanh nghiệp FDI.

Bốn vi phạm lớn trong sử dụng vốn nhà nước

Báo cáo giám sát chỉ ra 4 vi phạm lớn trong việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước trong thời gian qua: vi phạm nguyên tắc tuân thủ pháp luật trong kinh doanh; vi phạm nguyên tắc thị trường; vi phạm nguyên tắc quản trị doanh nghiệp và vi phạm nguyên tắc quản lý tài chính. Một số vi phạm để lại hậu quả nặng nề, lâu dài, khó khắc phục về tài chính và buộc phải xử lý kỷ luật cán bộ.

Hầu hết các doanh nghiệp qua thanh tra, kiểm toán đều có vi phạm pháp luật ở các mức độ khác nhau. Việc chấp hành chế độ báo cáo của doanh nghiệp, một số đại diện chủ sở hữu chưa nghiêm, nộp báo cáo tài chính chậm so với thời gian quy định, không công bố thông tin trên các trang web của doanh nghiệp, không chấp hành việc xây dựng đề án tái cơ cấu cũng như phương pháp sắp xếp, cổ phần hóa và thoái vốn. Nhiều thủ tục đầu tư, đấu thầu, mua sắm tài sản không đúng quy định của nhà nước và luật đấu thầu. Tình trạng chỉ định thầu khá phổ biến. Trình độ quản lý doanh nghiệp yếu kém dẫn đến vi phạm pháp luật về quản lý kinh tế, huy động vốn dàn trải. Hoạt động đầu tư tài chính vi phạm nghiêm trọng gây mất vốn và thiệt hại lớn.

DNNN vi phạm nguyên tắc thị trường. Nhiều hợp đồng mua sắm giá bán chưa dựa trên quan hệ cung cầu. Ví dụ, giá khí trong hợp đồng bao tiêu bán cho các nhà máy điện, giá bán điện ưu đãi cá biệt cho doanh nghiệp tư nhân thấp hơn giá bán bình quân (dự án điện phân nhôm do Công ty TNHH Trần Hồng Quân thực hiện tại khu công nghiệp Nhân Cơ- Đắc Nông được bán với giá 5 cent/kWh, thấp hơn giá bán điện bình quân của EVN là 7,5 cent/kWh vào thời điểm 2015). Có doanh nghiệp áp giá cước vận tải nội bộ cao hơn so với thực tế...

Các doanh nghiệp vi phạm nguyên tắc quản trị doanh nghiệp, hệ thống kiểm soát nội bộ tê liệt, lãnh đạo thiếu trách nhiệm, gây hậu quả nghiêm trọng như các vụ việc xảy ra tại Vinashin, Vinalines, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam...

Theo đoàn giám sát, doanh nghiệp cũng vi phạm nguyên tắc quản lý tài chính. Qua thanh tra, kiểm toán đều có sai sót trong việc hạch toán tài sản, nguồn vốn, doanh thu... Các hoạt động tài chính như cho vay, bảo lãnh, quản lý nợ... đều tiềm ẩn nguy cơ mất vốn, khó đòi. Tình trạng doanh nghiệp có hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu cao, kinh doanh chủ yếu dựa vào vốn vay ngân hàng, tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối tài chính...

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012