Bỏ sót hối lộ thương mại trong cạnh tranh?
Thứ Ba,  5/6/2018, 14:30 

Bỏ sót hối lộ thương mại trong cạnh tranh?

Võ Đình Trí

(TBKTSG) - Trong các dự án luật được Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV, Luật Cạnh tranh (sửa đổi) được cho là có nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của thị trường. Tuy nhiên hối lộ thương mại (commercial bribery) là một vấn đề quan trọng của cạnh tranh không lành mạnh nhưng lại chưa được quan tâm đúng mức.

Hối lộ thương mại sẽ dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, làm ảnh hưởng đến các doanh nghiệp khác cùng ngành, người tiêu dùng, thậm chí xã hội. Ảnh: THÀNH HOA

Hối lộ thương mại: muôn hình vạn trạng

Khi nói đến hối lộ, có lẽ nhiều người nghĩ ngay đến cá nhân hay nhóm cá nhân trong tổ chức công quyền nào đó. Nhưng thực tình, hối lộ có thể xảy ra ở bất kỳ tổ chức nào, dù công hay tư. Đối với khu vực tư, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại, hối lộ giữa các doanh nghiệp là một trong những gốc rễ của hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Thực tiễn kinh doanh cho thấy, lằn ranh giữa “giảm giá”, “hoa hồng”, “quà khuyến mãi”, “hậu mãi” và hối lộ là rất mong manh. Thậm chí, các chương trình tài trợ trong một mức độ nào đó cũng có thể coi là hối lộ thương mại. Chẳng hạn, một doanh nghiệp cung cấp dụng cụ thiết bị y tế tài trợ cho bệnh viện, một tổ chức tài chính (ngân hàng, bảo hiểm...) tài trợ cho khách hàng tổ chức hiện thời hay tiềm năng, một công ty bia rượu cung cấp các trang thiết bị cho nhà hàng, quán nhậu.

Hối lộ trong kinh doanh đem lại lợi ích (tham nhũng) cho một cá nhân, một nhóm, thay thậm chí cho cả doanh nghiệp nhưng lợi ích này chắc chắn nhỏ hơn thiệt hại của các bên có liên quan. Nếu lợi ích chỉ thuộc về một cá nhân, một nhóm trong doanh nghiệp thì thiệt hại sẽ thuộc về các cổ đông khác hay chủ sở hữu, và sẽ kéo theo thiệt hại của khách hàng, cũng như các doanh nghiệp trong cùng lĩnh vực. Thậm chí xa hơn, doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn trên thị trường dùng hối lộ để cạnh tranh có thể ép các doanh nghiệp nhỏ đến phá sản, dẫn đến hệ lụy thất nghiệp.

Ở Việt Nam chẳng hạn, các quy định về hối lộ thương mại còn rất sơ sài nên thực tế đã và đang diễn ra rất nhiều hình thức hối lộ, dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh. Điển hình như việc một số ngân hàng thương mại cạnh tranh bằng lãi suất thỏa thuận, chi lãi ngoài, khuyến mãi cho các khách hàng VIP, các công ty bảo hiểm thì giảm phí, tăng hoa hồng, các doanh nghiệp thương mại thì tăng mức chiết khấu, nhưng hầu hết đều không được hạch toán chính thức.

Xử lý hối lộ thương mại để cạnh tranh bình đẳng hơn

Ở Việt Nam, các quy định về hối lộ thương mại còn rất sơ sài nên thực tế đã và đang diễn ra rất nhiều hình thức hối lộ, dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, ví dụ như việc một số ngân hàng thương mại cạnh tranh bằng lãi suất thỏa thuận, chi lãi ngoài, khuyến mãi cho các khách hàng VIP...

Vào khoảng thời gian trước và sau tháng 1-2018, rất nhiều văn phòng luật quốc tế và các công ty đa quốc gia có hoạt động liên quan đến Trung Quốc quan tâm đến Luật Chống cạnh tranh không lành mạnh - AUCL (sửa đổi) của Trung Quốc có hiệu lực từ ngày 1-1-2018. Điểm quan trọng thu hút sự quan tâm là lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ (AUCL có hiệu lực từ 1993), luật này quy định rõ hơn về hối lộ thương mại, cũng như các quy định về tuân thủ, và chế tài mạnh hơn rất nhiều.

Theo luật mới, hối lộ thương mại được định nghĩa là “cung cấp tiền hay hàng hóa hay bất kỳ hình thức nào khác để có được cơ hội giao dịch hay lợi thế cạnh tranh”. Ngoài ra, những đối tượng có khả năng nhận hối lộ không chỉ là nhân viên của bên đối tác, mà còn có thể là bên thứ ba có liên quan (nhà phân phối, đại diện thương mại, thầu phụ, hay một bên khác được ủy quyền có liên quan đến giao dịch).

Một điểm quan trọng khác của luật mới là trách nhiệm của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp phải hoàn toàn có trách nhiệm nếu hành vi hối lộ thương mại được thực hiện bởi nhân viên của mình, trừ trường hợp doanh nghiệp chứng minh được rằng hành động của nhân viên là không liên quan đến nỗ lực của doanh nghiệp nhằm tìm kiếm cơ hội giao dịch hay lợi thế cạnh tranh. Chế tài theo luật mới cũng nghiêm khắc hơn rất nhiều. Nếu như luật 1993 mức phạt cao nhất vào khoảng 30.000 đô la Mỹ thì mức phạt hiện nay lên đến 450.000 đô la.

Như vậy, hối lộ không chỉ xuất hiện trong mối liên hệ với các cơ quan nhà nước mà còn ngay giữa các doanh nghiệp với nhau. Điều này sẽ dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, làm ảnh hưởng đến các doanh nghiệp khác cùng ngành, người tiêu dùng, thậm chí xã hội. Thiết nghĩ, cạnh tranh không lành mạnh là một nội dung quan trọng trong Luật Cạnh tranh, và cần lường trước hết có thể các hành vi ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển lành mạnh của thị trường, vì lợi ích chung xã hội. Do đó, cơ quan quản lý nhà nước cần bao quát hơn trong việc giám sát, và các doanh nghiệp cần quan tâm hơn việc tuân thủ các quy định của Nhà nước, cũng như những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp trong ngành (như ngành dược phẩm, ngành bảo hiểm, ngành kiểm toán...).

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012