Doanh nghiệp ngoài nhà nước: Lợi nhuận thấp nhưng đóng thuế nhiều nhất
Thứ Năm,  7/6/2018, 10:31 

Doanh nghiệp ngoài nhà nước: Lợi nhuận thấp nhưng đóng thuế nhiều nhất

Bùi Trinh

LTS: Tiếp theo bài viết Khu vực FDI: Nghịch lý lợi nhuận nhiều, nộp thuế ít trên TBKTSG số ra ngày 17-5-2018, trong số báo này, TBKTSG xin giới thiệu bạn đọc một lát cắt khác về khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa với thực tế lợi nhuận ít, nộp thuế nhiều. Còn trong số báo sau, tình trạng của các doanh nghiệp nhà nước sẽ được phản ánh qua bài viết về chỉ số hiệu quả đầu tư (ICOR). Bức tranh chung về tình hình sản xuất và đóng thuế của ba khu vực doanh nghiệp đang cho thấy những nghịch lý, cần phải được mổ xẻ kỹ hơn nữa để điều chỉnh chính sách cho phù hợp với mục tiêu phát triển.

Ở nhiều quốc gia trên thế giới, khối doanh nghiệp SME luôn đóng vai trò và vị thế quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: MINH TÂM

Theo số liệu điều tra doanh nghiệp, số doanh nghiệp ngoài nhà nước đến cuối năm 2016 chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp (tính cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài).

Chính phủ đã ban hành một số chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) - đối tượng chiếm đa số trong doanh nghiệp ngoài nhà nước, như thông tin, tư vấn, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi từ hộ kinh doanh, khởi nghiệp sáng tạo, tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị... Những chính sách này doanh nghiệp SME rất cần nhưng chưa đủ. Chính sách quan trọng nhất mà doanh nghiệp SME cần là chính sách về thuế, hải quan, tiếp cận vốn, đất đai một cách sòng phẳng và minh bạch, tránh cho doanh nghiệp SME những rủi ro về pháp lý.

Thuế, phí khối doanh nghiệp ngoài nhà nước phải nộp chiếm gần 50% tổng thuế thu được từ khối
doanh nghiệp, trong khi khu vực DNNN nộp ngân sách khoảng 28% và khu vực doanh nghiệp FDI chỉ nộp ngân sách 26% trong năm 2016.

Ở nhiều quốc gia trên thế giới, khối doanh nghiệp SME luôn đóng vai trò và vị thế quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Mỗi quốc gia đều có những chính sách phát triển riêng, trong đó, các cơ chế, chính sách tài chính là yếu tố quan trọng hàng đầu.

So sánh giữa doanh nghiệp ngoài nhà nước (doanh nghiệp SME) với khối doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam, có thể thấy số lượng doanh nghiệp SME chiếm tỷ lệ cao nhất trong giai đoạn 2011-2016, DNNN năm 2016 chỉ chiếm 0,6% và doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 2,8%. Nhưng khối doanh nghiệp SME có tỷ suất lợi nhuận trên một đồng vốn rất thấp, năm 2016 tỷ lệ này của khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước chỉ bằng một nửa khu vực DNNN và một phần sáu khu vực FDI.

Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu thuần của khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước cũng thấp nhất, chưa tới một phần ba so với tỷ lệ này của khu vực nhà nước và khu vực FDI.

Khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước là khu vực thu hút nhiều lao động nhất, lao động trong khu vực này chiếm trên 60% tổng số lao động, trong khi lao động trong khu vực nhà nước chỉ khoảng 10% và lao động trong khu vực FDI khoảng 30% trong tổng số lao động. Nhu cầu lao động và vốn của khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước rất cao nhưng lại tạo ra doanh thu và lợi nhuận thấp nhất, song trớ trêu hơn cả là khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước phải nộp thuế cao nhất (thuế mà thực sự doanh nghiệp phải nộp là thuế trực thu, thuế gián thu như giá trị gia tăng về bản chất doanh nghiệp chỉ nộp thay người tiêu dùng).

Thuế, phí khối doanh nghiệp ngoài nhà nước phải nộp chiếm gần 50% tổng thuế thu được từ khối doanh nghiệp, trong khi khu vực DNNN nộp ngân sách khoảng 28% và khu vực doanh nghiệp FDI chỉ nộp ngân sách 26% trong năm 2016. Xét về thuế trực thu, khu vực FDI chỉ nộp ngân sách 24,5% trong khi khu vực ngoài nhà nước nộp ngân sách là 48%. Từ năm 2011-2016, tỷ lệ đóng góp vào ngân sách của khu vực FDI ngày càng giảm. Tỷ lệ đóng góp vào ngân sách của khu vực FDI giảm từ 32,5% năm 2011 xuống còn 24,5% năm 2016, trong khi đó tỷ lệ nộp ngân sách của khu vực ngoài nhà nước tăng từ 35% năm 2011 lên 48% năm 2016.

Các số liệu này cho thấy chính sách thuế không hề có ưu đãi, khuyến khích gì đối với khu vực kinh tế ngoài nhà nước. Mọi ưu đãi hầu như chỉ dành cho khu vực DNNN và khu vực FDI. Khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước cần những chính sách hỗ trợ cụ thể về thuế, về tiếp cận vốn.

Với những đề xuất về thuế gần đây của Bộ Tài chính, người nghèo và khối doanh nghiệp ngoài nhà nước lại là đối tượng dễ bị tổn thương nhất! 

 

Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012