Hè rồi, chơi thôi!
Thứ Tư,  20/6/2018, 09:44 

Hè rồi, chơi thôi!

Nguyễn Quang Bình

(TBKTSG) - Mấy chữ “Hè rồi, đi chơi thôi!” trên thư quảng cáo các chương trình du lịch hè của một công ty lữ hành được in đơn sơ, không màu mè, lọt vào hộp thư điện tử của tôi. Một mùa hè lại đến!

Nhớ thời còn đi học, mỗi lần sắp đến hè là lòng rạo rực, muốn quẳng tất cả sách vở, bút mực và luôn cả những kiến thức mới nhồi nhét cho kỳ thi cuối năm, để leo lên chiếc xe đạp cà tàng dông một thôi lên rú cách nhà chừng năm bảy cây số. Chẳng suy tư gì thêm cho nhọc. Bọn con trai chúng tôi bấy giờ còn đơn giản lắm. Mặc ai đến hè yêu đương xa cách ủ ê “lòng man mác buồn”(1), cả đám “húi cua” cứ vui với thiên nhiên và không gian hào sảng.

Chợt nhìn cách lũ trẻ hưởng thụ ngày hè thời nay có khác, thậm chí có đứa không được hay không thích nghỉ hè nữa kia! Thú chơi dã ngoại hình như không còn hấp dẫn trẻ như ngày xưa. Mặt khác, nhiều bậc cha mẹ ngày nay bắt con mình học ngày học đêm, học chính khóa, ngoại khóa, và rồi học... luôn cả ngày hè, để chúng được điểm cao, thi chuyển cấp tốt, vào đại học ngon lành.

Cách nay mấy năm, cùng đi Nha Trang nghỉ hè với người thầy cũ, chúng tôi leo lên xe buýt đi một vòng tham quan thành phố biển xinh đẹp. Hè, nhưng xe vẫn chật ních, học trò đi học hè tốp này tốp nọ lên xuống tấp nập, đến nỗi thầy tôi bấy giờ đã ở tuổi 74 phải ngao ngán: “Thế này thì chúng mình hành học trò quá!”.

Không biết thầy tôi lúc trẻ có ham dạy kèm không, nhưng chắc chắn ở cái tuổi “thất thập” điều ông nhận xét khó sai. Đối với nhiều cha mẹ trẻ thời nay, vì cái thuận tiện cho vừa tâm lý và vừa thể lý mà thường ép buộc con cái làm theo ý mình. Tôi từng chứng kiến có rất nhiều em bị bắt học đêm học ngày, học cho tới khi nào đạt điểm giỏi mới vừa ý mẹ cha.

Sau chín tháng dùi mài trong đống sách vở ở trường, đừng tưởng rằng bọn trẻ không bị áp lực, căng thẳng. Không chỉ từ phía học đường, chúng còn chịu sức ép từ gia đình, cha mẹ, thậm chí các cơ quan công sở cũng thường tổ chức tặng quà khen thưởng cho con cái của nhân viên mình cuối năm đạt học sinh giỏi. Với việc gây nên áp lực buộc lũ trẻ chỉ có tập trung vào mỗi chuyện học như vậy, có lẽ những người lớn đã vô tình làm mất đi những năm tháng tuổi thơ vui chơi hồn nhiên của chúng.

Bắt học trò gò mình vào học, không cho chúng chơi, không cho chúng vận động theo ý thích, thì chính người lớn đã tước đi tính sáng tạo của chúng. Nói vậy không phải là không có cơ sở. Một thí nghiệm do George Land thực hiện vào năm 1968 dưới đơn đặt hàng của NASA (Cơ quan Hàng không và Không gian Hoa Kỳ), đơn vị này “thắp đuốc” đi tìm người thông minh nhưng quá khó phát hiện. Thực nghiệm được tiến hành trên 1.600 trẻ với nhiều lứa tuổi khác nhau. Kết quả cho thấy 98% số trẻ nhỏ dưới 5 tuổi còn giữ được đầu óc sáng tạo, nhưng càng lớn, tỷ lệ càng giảm dần, chẳng hạn với trẻ 10 tuổi chỉ còn 30%, lên 15 tuổi chỉ khoảng 12%, và sau đó thực nghiệm với 280.000 người vị thành niên thì chỉ 2% được cho là còn giữ được đầu óc sáng tạo(2).

Cũng đừng sợ trẻ vì quá vận động mà mất sức, sinh bệnh. Một thí nghiệm khác mới đây tại Đại học Clermont Auvergne (Pháp) cho thấy hoạt động cơ bắp của trẻ khác xa với người lớn. Sở dĩ trẻ có nhu cầu vận động thân thể nhiều vì cơ chế sinh lý của các cơ bắp của chúng cần phải hoạt động, sức bền thể lý của chúng có thể ngang bằng với các lực sĩ tập các bài tập nặng và lấy lại sức lực nhanh chóng hơn người lớn(3).

Không cho trẻ chơi, nghỉ hè nhốt chúng trong nhà, thì rất dễ đưa đến trầm cảm, căn bệnh tâm lý của thời đại máy tính.

Xin mượn lời của nhà sinh lý học vận động Sebastien Ratel của Đại học Clermont Auvergne đã nói khi ông cho rằng đừng “bế” trẻ trong phòng, cứ cho chúng nô đùa tự do... Cha mẹ và người lớn cứ thử ra thi vận động với chúng, sẽ thấy là mình “hụt hơi” trước.

Khi mình nhồi cho trẻ học, bắt chúng bận rộn với chữ nghĩa, tri thức, bắt chúng ngồi yên học bài một cách ép buộc, thì càng tước đi tính sáng tạo và làm giảm độ thông minh vốn có nơi con người.

(1) Mượn lời nhạc của Thanh Sơn trong bài Nỗi buồn hoa phượng
(2) http://lenwilson.us/you-were-once-a-creative-genius/
(3) http://www.slate.fr/story/161482/enfants-infatigables-courir-muscles

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012