Tăng trưởng kinh tế giảm phụ thuộc vào tín dụng
Chủ Nhật,  22/7/2018, 09:25 

Tăng trưởng kinh tế giảm phụ thuộc vào tín dụng

Phong Hiếu

(TBKTSG) - GDP sáu tháng đầu năm 2018 tăng trưởng 7,08% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất trong vòng tám năm qua. Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng chậm hơn so với cùng kỳ năm 2017. Đến cuối tháng 6-2018, tín dụng tăng khoảng 6,5%, thấp hơn nhiều mức tăng cùng kỳ năm ngoái là 8,7% (số liệu ước tính của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia).

Sự phụ thuộc của tăng trưởng GDP vào tín dụng ngày càng giảm do đóng góp của khu vực FDI đối với nền kinh tế. Ảnh: Thành Hoa

Theo phân tích của nhiều chuyên gia trong và ngoài nước, tăng trưởng kinh tế Việt Nam chủ yếu dựa vào vốn và lao động (do tốc độ tăng năng suất lao động - TFP còn rất khiêm tốn), nghĩa là về cơ bản, muốn tốc độ tăng GDP cao thì phải tăng đầu tư cao. Nguồn vốn nói chung và tín dụng nói riêng tác động thuận chiều đến tăng trưởng kinh tế. Đối với tín dụng, có giai đoạn số liệu này thậm chí được sử dụng để ước tính cho tăng trưởng kinh tế, ví dụ tín dụng thường phải tăng từ 1,5 lần hoặc 2 lần so với số liệu tăng trưởng GDP.

Nhưng sự so sánh này đến nay có lẽ không còn phù hợp. Nhớ lại năm 2017, tín dụng chỉ tăng 18,17% (thấp hơn mức tăng năm 2016 là 18,71%), trong khi tăng trưởng GDP vẫn đạt 6,81%, cao hơn mức tăng của các năm từ 2011-2016. Số liệu tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng GDP trong sáu tháng đầu năm 2018 tiếp tục cho thấy tín dụng không phải là nhân tố quyết định đối với tăng trưởng kinh tế như trước.

Vậy điều gì ẩn sau diễn biến trái chiều giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và tốc độ tăng trưởng GDP hiện nay?

Thứ nhất, tín dụng tăng thấp nhưng tăng trưởng GDP ở mức khá cao cho thấy chất lượng dòng tín dụng ngày càng cải thiện. Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cơ cấu tín dụng sáu tháng đầu năm 2018 tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực công nghiệp chế biến - chế tạo (tăng 7,7%), nông nghiệp - nông thôn (tăng 7,2%), doanh nghiệp nhỏ và vừa (tăng trên 3%). Tín dụng cho các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như đầu tư chứng khoán, bất động sản tăng thấp. Như vậy, tín dụng đã chảy chủ yếu vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh để đóng góp cho tăng trưởng GDP chứ không còn tập trung vào các lĩnh vực đầu cơ như bất động sản, chứng khoán như nhiều năm trước. Điều này phù hợp với chủ trương điều hành của NHNN.

Kể từ năm 2017, NHNN đã ban hành Thông tư 19/2017/TT-NHNN quy định tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung hạn và dài hạn sẽ giảm về mức 45% từ ngày 1-1-2018 và 40% từ ngày 1-1-2019, đồng thời quy định hệ số rủi ro đối với các khoản phải đòi để kinh doanh bất động sản là 200%. Đầu năm 2018, NHNN tiếp tục ban hành Công văn số 563/NHNNTTGSNH yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) chuyển dịch cơ cấu tín dụng theo hướng ưu tiên tập trung vốn cho sản xuất kinh doanh, hạn chế mức độ tập trung tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản, xây dựng, cân đối nguồn vốn, sử dụng vốn để cho vay trung và dài hạn, đảm bảo khả năng thanh khoản. Chủ trương nắn dòng vốn của NHNN đã phát huy hiệu quả.

Thứ hai, sự phụ thuộc của tăng trưởng GDP vào tín dụng ngày càng giảm do đóng góp của khu vực FDI đối với nền kinh tế. Trong sáu tháng đầu năm 2018, công nghiệp là ngành tăng trưởng tốt nhất với mức tăng 9,28%. Trong đó, tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến - chế tạo đạt 13,02%, là mức tăng cao nhất trong bảy năm gần đây. Đóng góp chính cho tăng trưởng ngành công nghiệp chế biến - chế tạo là sản xuất thiết bị điện tử và linh kiện, đặc biệt là Samsung. Các doanh nghiệp FDI hầu như không vay (hoặc có vay nhưng vay vốn nước ngoài) nên mặc dù sản xuất, kinh doanh tăng trưởng nhưng không ảnh hưởng trực tiếp đến số liệu tín dụng trong nước.

Thứ ba, tác động của tăng trưởng tín dụng thường có độ trễ. Một số nghiên cứu kinh tế cho thấy độ trễ tác động của tín dụng đến tăng trưởng kinh tế là khoảng 4-6 tháng. Điều đó hàm ý tốc độ tăng trưởng tín dụng chững lại có thể báo hiệu cho một sự sụt giảm của tốc độ tăng trưởng kinh tế trong khoảng nửa năm sau. Tuy nhiên, dự báo này cần phải được đặt trong mối tương quan với các yếu tố khác vì như đã phân tích ở trên, tác động của tín dụng đối với tăng trưởng kinh tế giai đoạn hiện nay đã không còn mang tính quyết định.

GDP sáu tháng cuối năm 2018 dự kiến sẽ giảm nhiệt do sự chậm lại của ngành khai khoáng (điều kiện thời tiết về cuối năm mưa bão nhiều) và ngành công nghiệp chế biến - chế tạo sản phẩm linh kiện điện tử, quang học (do tăng trưởng của cùng kỳ năm 2017 quá cao). Trong khi đó, NHNN nhiều khả năng tiếp tục điều hành tín dụng theo hướng mở rộng tín dụng có hiệu quả gắn với nâng cao chất lượng tín dụng. Việc kiểm soát chặt chẽ dòng vốn sẽ tiếp tục được NHNN thực thi, đồng thời chính sách điều hành thị trường tiền tệ có thể sẽ thận trọng hơn trước những rủi ro về lạm phát, tỷ giá.

Tăng trưởng tín dụng thấp, ngân hàng vẫn lãi lớn

Trái ngược với xu hướng giảm tốc của tăng trưởng tín dụng, lợi nhuận sáu tháng đầu năm 2018 của ngành ngân hàng hứa hẹn đột phá mạnh mẽ. Mặc dù chưa công bố báo cáo tài chính quí 2-2018, một số ngân hàng đã thông tin về mức tăng trưởng lợi nhuận khả quan như Vietcombank (tăng 52,7%), VIB (tăng 230%), OCB (tăng 260%), TPBank (tăng 212%)...

Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của ngành ngân hàng đã thể hiện khá rõ ràng ngay từ quí 1-2018. Theo đó, số dư tín dụng tăng thấp nhưng thu nhập lãi thuần tăng mạnh nhờ lãi suất đầu ra được duy trì trong khi lãi suất huy động giảm nhẹ, đồng thời chất lượng tín dụng được cải thiện giúp giảm các khoản thoái thu lãi. Thu nhập dịch vụ tăng trưởng mạnh nhờ đẩy mạnh các dịch vụ thanh toán, dịch vụ thẻ và đại lý bảo hiểm. Xếp thứ ba về thu nhập thuần phải kể đến các khoản thu khác, chủ yếu là thu hồi nợ đã xử lý rủi ro nhờ sự khởi sắc của thị trường bất động sản và những quy định mới của Nghị quyết 42. Cuối cùng, không thể không kể đến những khoản lãi nhờ thoái vốn đầu tư ngoài ngành, thoái vốn sở hữu chéo và các khoản lãi từ kinh doanh trái phiếu chính phủ, kinh doanh ngoại hối cũng tăng trưởng tốt. Tất cả tạo nên một bức tranh lợi nhuận đa phần tươi sáng cho ngành ngân hàng, không chỉ về con số lợi nhuận tuyệt đối đạt được ngày càng lớn, mà còn là cơ cấu lợi nhuận có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang các nguồn thu ngoài lãi.

 

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012