Lợi nhuận ngân hàng tiếp tục hướng vào chiều sâu
Thứ Sáu,  27/7/2018, 07:35 

Lợi nhuận ngân hàng tiếp tục hướng vào chiều sâu

Phong Hiếu

(TBKTSG) - Mùa báo cáo tài chính (BCTC) quí 2-2018 tiếp tục phát đi những tín hiệu tích cực về ngành ngân hàng. Thu nhập thuần từ lãi tăng mạnh, những khoản thu nhập bất thường và sự gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi là những điểm nhấn về kết quả kinh doanh của các ngân hàng trong sáu tháng đầu năm.

Thu nhập lãi thuần tăng mạnh

Theo số liệu thống kê của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, dư nợ tín dụng sáu tháng đầu năm 2018 của toàn hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) chỉ tăng khoảng 6,5%, thấp hơn nhiều mức tăng cùng kỳ năm ngoái là 8,7%. Tăng trưởng cho vay tại tám ngân hàng đã công bố BCTC (Vietcombank, MBBank, VPBank, VIB, TPBank, BacABank, Vietbank, KienLongBank) có vẻ khả quan hơn mức tăng bình quân nhưng cũng chỉ đạt khoảng 7-11% (ngoại trừ TPBank tăng trưởng dư nợ 16,3%). Điểm đáng chú ý là tổng thu nhập lãi thuần của tám ngân hàng đã công bố BCTC tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó, tại từng ngân hàng, thu nhập lãi thuần đều tăng trưởng với tỷ lệ cao hơn khoảng 2-3 lần tỷ lệ tăng trưởng của dư nợ. Thực ra, tăng trưởng thu nhập lãi thuần chủ yếu vẫn đến từ tăng trưởng dư nợ tín dụng, nhưng là tăng trưởng tín dụng từ giữa năm 2017 đến nay. Tín dụng cả năm 2017 tăng trưởng đến 18,17%, nghĩa là tăng trưởng tín dụng trong sáu tháng cuối năm 2017 cao hơn nhiều sáu tháng đầu năm, đã là tiền đề khá lớn cho tăng trưởng thu nhập lãi năm 2018.

Hai lý do khác có thể tác động tích cực đến thu nhập lãi thuần, nhưng không phải đối với tất cả ngân hàng. Một là, tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM) của các ngân hàng đã được cải thiện. Điều này có thể dự đoán dựa trên chiến lược và xu hướng dịch chuyển sang mảng bán lẻ nói chung và cho vay tiêu dùng nói riêng của hầu hết các ngân hàng. Lợi nhuận biên của các món vay nhỏ luôn hấp dẫn hơn các khoản vay lớn mà rủi ro lại được phân tán. Một số ngân hàng cũng có thể hưởng lợi từ việc tăng lãi suất cho vay (các tháng cuối quí 2) trong khi mặt bằng lãi suất huy động ít biến động. Hai là, nếu ngân hàng ít phát sinh nợ quá hạn mới trong sáu tháng đầu năm 2018, chi phí thoái thu lãi giảm sẽ tác động tích cực đến thu lãi cho vay. Số liệu sơ bộ cho thấy nợ quá hạn, nợ xấu có biến động tăng/giảm trong sáu tháng đầu năm tùy ngân hàng, nhưng mức biến động không lớn. Chi phí dự phòng vì thế cũng không thay đổi quá nhiều so với cùng kỳ năm ngoái (ngoại trừ VPBank có chi phí dự phòng tăng vọt 36,3% do nợ quá hạn, nợ xấu tăng mạnh).

Những nguồn thu nhập bất thường

Kể từ năm 2017 đến sáu tháng đầu năm nay, các ngân hàng đón nhận nhiều khoản thu nhập bất thường. Nổi bật nhất là các khoản phí độc quyền phân phối bảo hiểm, được ghi nhận ngay trong năm đầu tiên ký kết hợp đồng độc quyền giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm. Khoản thu nhập này có thể lên đến hàng ngàn tỉ đồng như trường hợp của Techcombank và SHB trong năm 2017. Trong sáu tháng đầu năm 2018, BCTC của VPBank tiếp tục xuất hiện khoản thu nhận hỗ trợ 900 tỉ đồng, nhiều khả năng là khoản phí độc quyền phân phối bảo hiểm còn lại từ Công ty Bảo hiểm AIA Việt Nam (năm 2017 đã nhận khoảng 900 tỉ đồng).

Khoản thu nhập bất thường thứ hai được nhiều người đề cập là thu nhập từ các khoản nợ xấu. Nợ xấu tất nhiên đã được trích lập dự phòng. Khi thu hồi các khoản nợ này, ngân hàng sẽ hoàn nhập chi phí dự phòng, làm tăng lợi nhuận. Đối với các khoản nợ đã xử lý rủi ro (trích lập dự phòng 100% và đưa ra ngoài bảng cân đối kế toán), ngân hàng sẽ ghi nhận toàn bộ nợ xấu thu hồi được vào thu nhập bất thường (thu nhập khác). Đối với các ngân hàng đã tất toán toàn bộ trái phiếu VAMC (Vietcombank, Techcombank, ACB và MB), thu nhập tiềm năng từ các khoản nợ xấu này rõ ràng hơn vì có tài sản đảm bảo đầy đủ. Trong sáu tháng đầu năm 2018, thu nhập khác của tám ngân hàng đã công bố BCTC quí 2-2018 tăng trưởng 134% so với cùng kỳ năm ngoái. Vietcombank và MB, hai ngân hàng đã tất toán toàn bộ trái phiếu VAMC, chính là những ngân hàng tăng thu nhập khác nhiều nhất.

Ngoài ra, không thể không kể đến khoản thu nhập do bán các khoản đầu tư, góp vốn. Thực hiện chủ trương thoái vốn đầu tư ngoài ngành và quy định về hạn chế sở hữu chéo, các ngân hàng đã bán khoản đầu tư, góp vốn, làm phát sinh nhiều khoản lãi đột biến trong năm 2017. Trong sáu tháng đầu năm 2018, Vietcombank đã bán toàn bộ cổ phần OCB giúp lợi nhuận từ hoạt động góp vốn, mua cổ phần tăng 407 tỉ đồng so với cùng kỳ năm ngoái. Eximbank cũng phát sinh lợi nhuận bất thường từ việc bán cổ phiếu Sacombank, ước tính khoảng 521 tỉ đồng.

Sự tăng trưởng của các khoản thu ngoài lãi

Tổng thu nhập thuần từ dịch vụ của tám ngân hàng đã công bố BCTC tăng 35,4% so với cùng kỳ năm 2017. Trong đó, điểm đáng lưu ý là chưa có ngân hàng nào phát sinh thu phí độc quyền phân phối bảo hiểm như trong năm 2017 (khoản thu phí độc quyền phân phối bảo hiểm của VPBank được ghi nhận ở thu nhập khác). Tuy nhiên, các khoản hoa hồng và thưởng doanh số bảo hiểm ngày càng đóng góp lớn vào kết quả hoạt động dịch vụ. Điển hình là tại MB, thu nhập thuần từ kinh doanh bảo hiểm tăng đến 120% và chiếm 41,2% tổng thu nhập thuần từ dịch vụ (cùng kỳ năm 2017 chỉ chiếm 28,1%). Các dịch vụ thanh toán, dịch vụ thẻ, tư vấn tài chính cũng tiếp tục có sự tăng trưởng tốt và đóng góp đáng kể vào kết quả lợi nhuận.

Sáu tháng đầu năm 2018 cũng là giai đoạn thuận lợi cho hoạt động kinh doanh trái phiếu chính phủ (TPCP) và kinh doanh ngoại hối. Lãi suất TPCP đã liên tục giảm và tạo đáy trong tháng 2-2018, sau đó nhích dần lên nhưng vẫn ở mức thấp, tạo điều kiện cho các ngân hàng chốt lãi danh mục TPCP đã mua những năm trước. Trong khi đó, biến động của tỷ giá trong quí 2-2018 đã tạo điều kiện cho các ngân hàng tăng lãi từ kinh doanh chênh lệch giá ngoại tệ. Tổng lợi nhuận từ kinh doanh chứng khoán của tám ngân hàng đã công bố BCTC tăng 106,6% so với cùng kỳ năm 2017, trong khi lợi nhuận kinh doanh ngoại hối cũng tăng khá (28,8%).

Tỷ trọng thu nhập thuần ngoài lãi của tám ngân hàng đã công bố BCTC tăng lên 22,4% từ mức 18,8% cùng kỳ năm 2017 (đã loại trừ khoản thu phí độc quyền phân phối bảo hiểm 900 tỉ đồng tại VPBank và khoản thu bán cổ phần 407 tỉ đồng tại Vietcombank). Điều này phù hợp với định hướng chung của ngành là giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng vốn ẩn chứa nhiều rủi ro.

Nhìn một cách tổng quan, lợi nhuận ngành ngân hàng trong nửa đầu năm 2018 tiếp tục tăng trưởng ấn tượng. Sự ấn tượng không chỉ đến từ con số lợi nhuận tăng thêm, mà còn từ chất lượng thu nhập. Đóng góp của các hoạt động ngoài tín dụng liên tục được cải thiện cả về lợi nhuận tuyệt đối lẫn tỷ trọng trong tổng lợi nhuận. Các dòng thu nhập ngày càng đa dạng và bổ trợ cho nhau. Ngay trong chính hoạt động rủi ro nhất là mảng tín dụng, tăng trưởng lợi nhuận cũng dần hướng vào chiều sâu với rủi ro được ngân hàng chủ động phân tán và chất lượng tín dụng được kiểm soát. Đâu đó vẫn còn những TCTD phải chật vật với quá trình tái cơ cấu, nhưng có lẽ sau những sóng gió của giai đoạn khủng hoảng tài chính, từng TCTD đã tự nhìn nhận lại phương hướng và cách thức để phát triển bền vững, thay vì tăng trưởng ồ ạt như trước đây. 

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012