Cần sớm có hướng dẫn chi tiết về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội
Thứ Ba,  31/7/2018, 16:12 

Cần sớm có hướng dẫn chi tiết về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội

LS. Trần Quang Vinh

(TBKTSG) - Bộ luật Hình sự năm 2015 và Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2017 (BLHS) chính thức có hiệu lực kể từ 1-1-2018. Đáng chú ý là BLHS đã bổ sung điều 216 về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động.

Hiện nay, trong quan hệ lao động đa số người sử dụng lao động thuê người làm công tác nhân sự để tính toán lương và đóng bảo hiểm cùng các chế độ cho người lao động. Trong ảnh: Người lao động tại một ngày hội việc làm. Ảnh: THÀNH HOA

Điều 216 BLHS quy định người có nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ sáu tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù; mức độ hình phạt sẽ tăng lên nếu số tiền trốn đóng nhiều, số người bị trốn đóng lớn, không đóng số tiền đã thu hoặc đã khấu trừ của người lao động, phạm tội nhiều lần... Bên cạnh đó, điều luật còn quy định thêm hình phạt bổ sung đối với người phạm tội như phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định. Đặc biệt, tội phạm này áp dụng với cả pháp nhân thương mại (tạm gọi là doanh nghiệp).

Nội dung điều 216 BLHS đã quy định về các yếu tố để cấu thành loại tội phạm này. Tuy nhiên, có thể thấy, trên thực tế, nếu chỉ dựa vào nội dung của điều 216 để tiến hành điều tra, truy tố và xét xử thì ranh giới giữa dân sự và hình sự là khá mong manh, rất dễ dẫn đến việc quy kết cảm tính. Các chủ doanh nghiệp nói riêng và người sử dụng lao động nói chung nếu không kiểm soát việc thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm cho người lao động của doanh nghiệp mình một cách chặt chẽ thì có thể sẽ vô tình vi phạm điều luật này.

Hiện nay, trong quan hệ lao động đa số người sử dụng lao động thuê người làm công tác nhân sự để tính toán lương và đóng bảo hiểm cùng các chế độ cho người lao động. Người sử dụng lao động không có thời gian và cũng không thể biết hết được trong tháng này các nhân viên của mình còn sót ai chưa được đóng hoặc được đóng chưa đủ bảo hiểm. Khi một doanh nghiệp có hàng ngàn, chục ngàn người lao động thì người sử dụng lao động càng khó kiểm soát một cách đầy đủ. Việc đóng bảo hiểm được chủ doanh nghiệp gần như giao phó toàn bộ cho bộ phận quản lý nhân sự của doanh nghiệp. Trong trường hợp doanh nghiệp lỡ có thiếu sót trong việc đóng bảo hiểm mà bị cơ quan bảo hiểm xã hội xử phạt vi phạm hành chính thì tại nhiều doanh nghiệp, các quyết định xử phạt được bộ phận văn thư của doanh nghiệp phân bổ cho giám đốc nhân sự hoặc cấp phó giám đốc/phó tổng giám đốc giải quyết rồi báo cáo lại cho giám đốc/tổng giám đốc.

Nếu xảy ra trường hợp sau khi doanh nghiệp chấp hành xong nghĩa vụ do bị phạt hành chính xong, nhân viên phòng nhân sự của doanh nghiệp này lại sơ ý hoặc tính toán sai dẫn đến đóng thiếu nghĩa vụ bảo hiểm cho người lao động, người sử dụng lao động có bị xử lý hình sự theo điều 216 BLHS hay không? Có thể thấy “số phận” doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào quan điểm của cơ quan tiến hành tố tụng mặc dù trong trường hợp này người sử dụng lao động không cố ý trốn thực hiện các nghĩa vụ bảo hiểm đối với người lao động.

Do vậy cần phải sớm có nghị định hướng dẫn chi tiết và rõ ràng về yếu tố cấu thành tội phạm của điều 216 BLHS nhằm tránh rủi ro trách nhiệm hình sự không đáng có cho người sử dụng lao động, đồng thời giúp các cơ quan tiến hành tố tụng có công cụ pháp lý chặt chẽ nhằm xác định kịp thời tội phạm và xử lý đúng người, đúng tội, tránh gây oan sai do quy kết chủ quan.

Về phía người sử dụng lao động, trong thời gian chưa có nghị định hướng dẫn, để đảm bảo an toàn cho mình, cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn nữa đối với những nhân viên được giao trách nhiệm tính toán và nộp bảo hiểm cho người lao động. Ngoài ra, các doanh nghiệp lớn và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nơi thường có sự phân quyền rất lớn cho các giám đốc hành chính nhân sự, kể cả việc giải quyết các văn bản do cơ quan nhà nước gửi đến liên quan lĩnh vực nhân sự, cần điều chỉnh lại quy định nội bộ theo hướng phải gửi bản gốc văn bản này cho đại diện pháp luật của doanh nghiệp đồng thời photocopy và gửi cho giám đốc nhân sự để giải quyết theo thẩm quyền. Có như vậy, người sử dụng lao động mới nắm được tình hình thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm của doanh nghiệp mình một cách đầy đủ.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012