Cuộc vận động “thu gom” tài nguyên từ các tập đoàn nước ngoài của Indonesia
Chủ Nhật,  5/8/2018, 07:32 

Cuộc vận động “thu gom” tài nguyên từ các tập đoàn nước ngoài của Indonesia

Lê Linh

(TBKTSG Online) - Indonesia đang bước vào cuộc vận động “thu gom” các lợi ích tài nguyên thiên nhiên, chủ yếu là dầu khí của đất nước từ các công ty nước ngoài, bằng cách từ chối gia hạn các hợp đồng khai thác cho các tập đoàn nước ngoài đã hoạt động ở các dự án tại nước này trong nhiều thập kỷ, theo The Wall Street Journal.

Lấy lại tài nguyên từ các tập đoàn nước ngoài

Mỏ vàng và đồng Grasberg ở tỉnh Papua, Indonesia. Ảnh: dealstreetasia.com

Hôm 3-8, Bộ Năng lượng Indonesia thông báo tập đoàn dầu khí nhà nước Pertamina (Indonesia) được giao tiếp quản lô dầu khí Rokan, một trong những dự án khai thác dầu thô lớn nhất ở Indonesia khi hợp đồng khai thác với tập đoàn dầu khí Chevron (Mỹ) ở lô này hết hạn vào năm 2021.

Vào hồi đầu năm nay, Pertamina đã tiếp quản dự án lô khí tự nhiên lớn nhất Indonesia Mahakam ở ngoài khơi tỉnh Đông Kalimantan khi hợp đồng vận hành và khai thác dự án này với tập đoàn dầu khí Total (Pháp) và tập đoàn dầu mỏ INPEX (Nhật Bản) hết hạn.

Chervon đã đề nghị gia hạn hợp đồng khai thác thêm 20 năm ở lô dầu khí Rokan bao gồm nhiều mỏ dầu nằm phân tán ở ngoài khơi đảo Sumatra, nơi Chervon đã vận hành và khai thác từ năm 1971.

Tuy nhiên, khi các hợp đồng khai thác dầu khí sắp hết hạn được đưa ra đấu thầu lại, công ty dầu khí nhà nước Pertamina đã thắng Chervon. Bộ Năng lượng Indonesia cho biết Pertamina thắng thầu nhờ đánh bại mức đặt thầu mà Chevron đưa ra.

Pertamina cam kết nâng gấp đôi sản lượng ở lô dầu khí già cỗi Rokan đồng thời đầu tư vào đây hàng tỉ đô la mỗi năm. Ngoài ra, Pertamina còn cam kết mức hoa hồng ký hợp đồng khai thác lô dầu khí này trị giá 784 triệu đô la Mỹ.

Trong khi đó hồi đầu tháng này, công ty khai khoáng nhà nước Inalum (Indonesia) đã ký kết thỏa thuận không ràng buộc để mua lại cổ phần kiểm soát của tập đoàn khai khoáng Freeport-McMoRan (Mỹ) tại mỏ Grasberg có trữ lượng vàng lớn thế giới và trữ lượng đồng lớn thứ hai thế giới ở tỉnh Papua, cực đông Indonesia.

Freeport-McMoRan đã phát hiện mỏ này từ thập niên 1980 và vận hành khai thác nó cho đến nay. Hiện nay, Freeport-McMoRan nắm giữ 90,64% cổ phần ở mỏ Grasberg, 9,36% cổ phần còn lại do chính phủ Indonesia nắm giữa. Thỏa thuận mới cho phép Inalum chi đến 3,85 tỉ đô để nâng số cổ phần nhà nước Indonesia tại mỏ này lên 51%.

Động thái mới của Indonesia đồng điệu với xu hướng trên toàn cầu trong đó, các công ty nhà nước tìm cách lấy quyền kiểm soát ở các dự án dầu khí và khoáng sản từ tay các công ty tư nhân nước ngoài.

Tổng thống Joko Widodo viết trên Twitter hôm 2-8 rằng việc tiếp quản hoạt động của Chervon ở Indonesia sẽ đưa Pertamina vào hàng ngũ của những tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới, với công suất khai thác chiếm 60% sản lượng dầu và khí tự nhiên của Indonesia vào năm 2021.

Có yếu tố chính trị

Pertamina sẽ tiếp quản dự án lô dầu khí Rokan từ Chervon sau khi tập đoàn hết hạn hợp đồng khai thác ở lô này vào năm 2021. Ảnh: Reuters

Cử tri Indonesia sẽ đi bỏ phiếu bầu tổng thống vào tháng 4 năm sau và ông Widodo đang tìm kiếm một nhiệm kỳ thứ hai. Các nhà phân tích chính trị cho rằng việc lấy lại quyền kiểm soát các tài sản mà nước ngoài nắm giữ sẽ tăng thêm sức hút chính trị của ông, đồng thời giúp che chắn ông trước những chỉ trích có thể xảy ra khi mùa vận động tranh cử đang bắt đầu.

Một số đối thủ của ông Widodo đã bắn tín hiệu rằng chủ đề trong năm vận động tranh cử của họ sẽ nhắm vào quyền kiểm soát quá lớn của nước ngoài đối với nền kinh tế nghìn tỉ đô của Indonesia.

Trong một bài phát biểu hồi tháng 3-2018, cựu trung tướng quân đội Prabowo Subianto, người có thể đối đầu với ông Widodo trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới, đã thúc đẩy thông điệp dân túy và cảnh báo rằng của cải của Indonesia đang bị giới thượng lưu chuyển ra nước ngoài.

Một trong những lãng đạo từ đảng chính trị của Widodo cũng chỉ trích Widodo vì đã ký thông qua sắc lệnh tổng thống giúp nới lỏng thủ tục cấp phép lao động cho công nhân nước ngoài vì lo ngại làn sóng người lao động Trung Quốc sẽ ồ ạt đổ vào Indonesia.

“Diễn biến này rất tương đồng với dự báo của chúng tôi cho rằng chủ nghĩa dân tộc kinh tế ở Indonesia, đặc biệt là trong lĩnh vực tài nguyên thiên nhiên, sẽ trỗi dậy trước làn sóng chủ nghĩa dân túy đang gia tăng của người Hồi giáo và trước thềm cuộc bầu cử tổng thống vào năm sau”, Peter Mumford, nhà phân tích từ tổ chức tư vấn rủi ro chính trị toàn cầu Eurasia Group (Mỹ), nói về việc Indonesia tiếp quản các mỏ dầu mà Chervon đang khai thác ở Indonesia.

Về phần mình, Chervon ra tuyên bố nói rằng công ty này “thất vọng” khi nhận được tin không được gia hạn hợp đồng khai thác dầu ở Indonesia.

“Quyết định trao cho Pertamina tiếp quản lô dầu khí Rokan dường như có 50% yếu tố kinh tế và 50% yếu tố chính trị. Pertamina nộp hồ sơ dự thầu hấp dẫn hơn về mặt tài chính nhưng sau đó, chính phủ Indonesia cũng nói rõ rằng Indonesia muốn một công ty dầu khí quốc gia tiếp quản các hợp đồng khai thác dầu khí với nước ngoài sắp hết hạn”, Hugo Brennan, nhà phân tích chính trị châu Á ở công ty tư vấn rủi ro Verisk Maplecroft, nói.

Phương hướng chính sách này đang được mở rộng để lấy lại quyền kiểm soát mỏ vàng và đồng Grasberg, đang giúp chính phủ Indonesia thu về hàng trăm triệu đô la tiền thuế và phí nhượng quyền khai thác mỗi năm. Các nhà chính trị Indonesia từ lâu muốn tìm kiếm một thỏa thuận tốt hơn vì cho rằng Freeport-McMoRan đã hưởng được nhiều điều khoản ưu đãi bất hợp lý dưới kỷ nguyên của nhà độc tài Suharto.

Giờ đây, khi chính phủ Indonesia muốn thúc đẩy thương vụ lấy lại quyền kiểm soát ở mỏ Grasberg, các câu hỏi đặt ra là làm sao Indonesia đủ sức mua lại cổ phần kiểm soát của Freeport-McMoRan cũng như chi phí đầu tư hàng tỉ đô cần phân bổ cho mỏ Grasberg trong những năm tới. Chính phủ Indonesia nói rằng sẽ tìm đến các nguồn vốn vay để thực hiện thương vụ này.

Johan Utama, nhà phân tích ở công ty nghiên cứu thị trường năng lượng Wood Mackenzie nhận định khi nhiều dự án dầu khí khác mà các công ty nước ngoài đang nắm giữ tại Indonesia sẽ hết hạn hợp đồng trong những năm tới, Pertamina có thể sẽ tiếp tục được tiếp quản những dự án có ý nghĩa chiến lược nhất.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012