Vốn đầu tư lớn, lo khó quản lý
Thứ Sáu,  14/9/2018, 07:18 

Vốn đầu tư lớn, lo khó quản lý

Minh Huy

(TBVTSG) - 100 triệu đô la từng là khoản đầu tư khổng lồ cho các công ty khởi nghiệp nhưng con số này giờ đã trở thành mức đầu tư phổ biến. Các công ty khởi nghiệp được nhận vốn lớn đứng trước áp lực về mặt quản lý, phải thay đổi kế hoạch, phải gia tăng trưởng bằng mọi giá… trong khi nhiều công ty chưa chắc đã sẵn sàng.

Sự phổ biến của các vòng gọi vốn có giá trị từ 100 triệu đô la Mỹ trở lên – được biết đến như một mega-round ở Thung lũng Silicon (Mỹ) – đang tạo ra cơn sốt quanh các công ty công nghệ đủ khả năng hoặc sẵn sàng tiếp nhận khoản đầu tư khổng lồ này.

Không còn là chuyện hiếm

Vào cuối tháng 4 qua, khi ông Mike Massaro đặt mục tiêu thu hút 40-75 triệu đô la cho công ty xử lý thanh toán Flywire (Mỹ) của mình, ông chỉ liên lạc với một nhóm nhà đầu tư quen biết từ trước. Tuy nhiên, “tiếng lành đồn xa” và các nhà đầu tư khác đã dồn dập chào mời các khoản đầu tư trị giá tổng cộng 200 triệu đô la, buộc ông phải từ chối một nửa số lời đề nghị trong số này.

Trong khi đó, công ty phần mềm xử lý bảng lương Gusto (Mỹ) nhận được khoản đầu tư 140 triệu đô la vào tháng 7 nhưng ông Joshua Reeves, Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập công ty, tin rằng họ có thể gọi được số vốn nhiều gấp năm lần con số này. Convene, một công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực bất động sản ở Mỹ, gần đây gọi được 152 triệu đô la vốn đầu tư và phải nói không với hơn 100 triệu đô la bổ sung. Không lâu sau đó, một làn sóng các nhà đầu tư khác gọi điện để hỏi xem công ty này có đang tìm kiếm thêm nguồn tài chính hay không, theo ông Ryan Simonetti, Giám đốc điều hành của Convene.

Chuyện công ty khởi nghiệp có thể thu hút được 100 triệu đô la trở lên từng là điều hiếm thấy nhưng giờ đây lại là chuyện ngày càng phổ biến. Theo nhà cung cấp dữ liệu Crunchbase, các nhà đầu tư đã tham gia vào 273 mega-round hồi năm ngoái, một con số cao kỷ lục. Năm nay, kỷ lục này có thể bị phá dễ dàng bởi đã có 268 mega-round diễn ra trong bảy tháng đầu năm nay. Riêng trong tháng 7, các công ty khởi nghiệp đã xác lập được một kỷ lục mới với việc đạt được hơn 50 vụ thỏa thuận tài chính có tổng giá trị 15 tỉ đô la.

Trong vài tuần qua, Letgo, một công ty quảng cáo rao vặt trực tuyến, đã gọi vốn được 500 triệu đô la. Trong khi đó, Actifio, một công ty lưu trữ dữ liệu, được đầu tư 100 triệu đô la. Công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực không gian làm việc chung MyDreamPlus được rót vốn 120 triệu đô la. Ấn tượng hơn, trang web du lịch Klook nhận được 200 triệu đô la. Những vòng đầu tư quá lớn như vậy ngày càng trở nên phổ biến đến mức công ty CB Insights (Mỹ), chuyên theo dõi hoạt động đầu tư vào công ty khởi nghiệp, thậm chí cho rằng mega-round giờ đây chỉ nên được sử dụng để gọi một vòng đầu tư có giá trị ít nhất 200 triệu đô la.

Ông Mike Massaro, Giám đốc điều hành Flywire.

Nhà đầu tư tham vọng

Sự nhảy vọt về vốn mạo hiểm nói trên được thúc đẩy bởi các nhà đầu tư tương đối mới, trong đó có tập đoàn SoftBank (Nhật Bản), các công ty Trung Quốc và quỹ đầu tư quốc gia. Họ nhìn thấy cơ hội tận dụng sự xâm nhập của công nghệ vào mọi ngành công nghiệp và muốn rót tiền đầu tư trước khi các doanh nghiệp non trẻ này trở thành công ty đại chúng. Bằng cách thâm nhập vào thị trường công nghệ, họ cũng góp phần giảm bớt nỗi lo về nguy cơ xảy ra bong bóng đầu tư tại Thung lũng Silicon bởi vì nguồn tiền đầu tư hiện tại dường như vô hạn.

Nhiều nhà đầu tư mới, trong đó có Quỹ Tầm nhìn (Vision Fund) trị giá 93 tỉ đô la của hãng SoftBank (Nhật Bản), quản lý các quỹ lớn hơn nhiều so với thị trường vốn mạo hiểm truyền thống của Mỹ. Những quỹ khổng lồ này đang tìm kiếm các công ty khởi nghiệp sẵn sàng tiếp nhận khoản đầu tư khổng lồ một lần. Lý do là việc viết nhiều tờ séc nhỏ tốn thời gian và lợi nhuận từ những lần đặt cược ít ỏi sẽ không mang lại sự khác biệt đáng kể ngang tầm vóc của một quỹ lớn như thế. Vì vậy, các nhà đầu tư đang cạnh tranh để rót vốn vào bất kỳ công ty khởi nghiệp nào có triển vọng tăng trưởng và khả năng sử dụng từ 100 triệu đô la trở lên. “Ngay khi họ cảm thấy có một công ty tiềm năng, họ sẽ thực sự dành nhiều tài nguyên cho nó”, ông Anand Sanwal, Giám đốc điều hành CB Insight, nhận định.

Hoạt động đầu tư của SoftBank đã “phủ bóng” hầu hết thị trường vốn mạo hiểm. Sự xuất hiện của Quỹ Tầm nhìn SoftBank, với mức đầu tư tối thiểu 100 triệu đô la, đã thúc đẩy một số công ty đầu tư mạo hiểm truyền thống, trong đó có Sequoia Capital, thay đổi để theo kịp đối thủ. Theo nhà cung cấp dữ liệu Pitchbook, quỹ đầu tư của bảy công ty khác nhau đang tăng vốn.

Nhưng Quỹ Tầm nhìn SoftBank không phải là nhà đầu tư hoạt động tích cực nhất. Trong bảy tháng đầu năm nay, công ty Tencent Holdings (Trung Quốc) đã tham gia 31 vòng tài trợ từ 100 triệu đô la trở lên, so với 18 vòng của SoftBank, theo dữ liệu của công ty CB Insights. GIC và Temasek Holdings, hai quỹ đầu tư có liên hệ với chính phủ Singapore, cũng như Alibaba và Sequoia Capital China (hai doanh nghiệp Trung Quốc), cũng thuộc số những nhà đầu tư mega-round tích cực nhất trong năm nay.

Với xu hướng nói trên, các nhà đầu tư ban đầu phải bảo đảm rằng những công ty được họ rót vốn quen thuộc với việc quản lý khoản tiền lớn, từ đó đặt nền móng cho khả năng tiếp tục đầu tư trong tương lai. Các nhà đầu tư lớn cũng đòi hỏi công ty khởi nghiệp có những ý tưởng lớn. Chẳng hạn như Quỹ tầm nhìn Softbank đã thúc ép cô Tina Sharkey, Giám đốc điều hành công ty thương mại điện tử Brandless (Mỹ), trình bày phiên bản hoành tráng, tham vọng nhất của lộ trình kinh doanh của công ty tại vòng gọi vốn mới nhất. Sau khi nghe cô Sharkey phác thảo một tầm nhìn tham vọng hơn, theo đó tận dụng những yếu tố như công nghệ, dữ liệu… để mang lại sự hiệu quả kinh doanh, SoftBank quyết định đầu tư 224 triệu đô la vào công ty hồi tháng 7 qua. Tuy nhiên, sự tác động của việc vốn lớn tràn ngập này đối với những đơn vị nhận được sự đầu tư thật không dễ chịu gì.

Ông Joshua Reeves, Giám đốc điều hành công ty Gusto, lo ngại tiền đầu tư nhiều có thể khiến công ty bị sao nhãng.

Áp lực lớn về quản lý

Ở chiều ngược lại, tiền đầu tư dồi dào đang làm thay đổi kế hoạch khởi nghiệp của một công ty công nghệ. Họ phải vận động nhanh hơn, mở rộng tham vọng và gọi vốn đầu tư nhiều hơn bao giờ hết ngay cả khi họ có thể chưa sẵn sàng. “Nếu đối thủ cạnh tranh gọi vốn được 150 triệu đô la trong lúc bạn muốn thận trọng và chỉ gọi 20 triệu đô la, bạn sẽ bị bỏ lại phía sau”, ông Bill Gurley, chuyên gia của quỹ đầu tư mạo hiểm Benchmark Capital (Mỹ) giải thích.

Flywire thuộc số những công ty thay đổi kế hoạch do nhận được tiều đầu tư khủng. Họ ban đầu dự định không tiến hành thêm vòng gọi vốn nào cho đến năm sau do tài khoản ngân hàng vẫn còn 15 triệu đô la từ vòng gọi vốn trước đó. Dù vậy, sau khi chứng kiến “cơn số đầu tư” trong ngành công nghiệp thanh toán, ông Massaro nghĩ rằng nhiều tiền hơn sẽ giúp Flywire phát triển nhanh hơn. Một vòng gọi vốn có thể kéo dài đến sáu tháng nhưng vòng mới nhất của Flywire được khép lại chỉ sau hơn hai tháng. Với số tiền đầu tư được rót thêm, công ty này dự kiến hoàn thành một số kế hoạch tuyển dụng nhanh hơn phân nửa so với dự kiến và mở rộng sang thị trường mới sớm hơn hai năm.

“Kỳ lân” khó chết

Không có nhiều nhà đầu tư mạo hiểm dự báo về sự giảm tốc của mega-round.

Những người từng cảnh báo về nguy cơ xảy ra bong bóng công nghệ đã thôi nói về điều này. Hồi năm 2015, chuyên gia Gurley của Benchmark Capital từng dự báo về cái chết của “kỳ lân”, tức công ty khởi nghiệp được định giá từ 1 tỉ đô la trở lên. Tuy nhiên, kể từ năm 2015 đến giờ, số lượng “kỳ lân” đã tăng từ 80 lên 258, theo CB Insights. Giờ đây, ông Gurley không còn tìm cách phát đi tín hiệu báo động mà buộc phải điều chỉnh để phù hợp với thực tế và “cuộc chiến tiền bạc” hiện nay.

Cũng thay đổi quan điểm là bà Annie Lamont, chuyên gia tại quỹ đầu tư mạo hiểm Oak HC/FT (Mỹ). Cách đây ba năm, bà dự báo về sự sụt giảm của giá trị các công ty khởi nghiệp và lượng tiền đầu tư vào những doanh nghiệp này nhưng điều này cho đến giờ vẫn chưa xảy ra. Một phần lý do, theo bà Lamont, là hầu hết công ty khởi nghiệp dễ dàng được đầu tư nhiều hơn và nỗi lo về nguy cơ lao dốc của thị trường vốn mạo hiểm giảm đi đáng kể.

Theo bà, nếu có công ty khởi nghiệp nào “bốc hơi”, giới đầu tư vẫn xem như không có chuyện gì xảy ra và tiếp tục tìm kiếm doanh nghiệp kế tiếp để rót vốn.
H.M

Tương tự, kế hoạch ban đầu của Convene là không tìm kiếm thêm vốn trong năm nay. Tuy nhiên, họ đã đổi ý sau khi các nhà đầu tư thúc giục công ty hành động sớm hơn. Ông Simonetti, Giám đốc điều hành công ty, giải thích rằng các thương vụ kinh doanh được xúc tiến nhanh hơn so với năm năm trước và việc có thêm vốn giúp đẩy nhanh tốc độ giao dịch.

Dù vậy, việc đẩy nhanh kế hoạch mở rộng không phải là sự lựa chọn duy nhất. Những công ty khởi nghiệp dư dả tiền bạc có thể đủ sức tăng lương cho nhân viên và giảm giá sản phẩm, dịch vụ. Họ sẵn sàng chịu thua lỗ trong thời gian ngắn hạn để giành được nhiều khách hàng hơn. “Trong thế giới siêu kết nối ngày nay, các công ty cần thuê, mở rộng quy mô và gia nhập thị trường mới nhanh hơn bao giờ hết, nếu không đối mặt nguy cơ bị người khác vượt qua”, ông Jeff Housenbold, một nhà quản lý tại công ty SoftBank Investment Advisers (Nhật Bản), nhận định.

Nỗi lo lớn ở đây là công ty khởi nghiệp có nguy cơ trở nên quá phụ thuộc vào tiền đầu tư từ bên ngoài và không bao giờ tìm thấy con đường dẫn đến lợi nhuận. Bên cạnh đó, họ còn đối mặt sức ép phải “tăng trưởng bằng mọi giá” một khi được rót một lượng vốn khổng lồ. Ông Reeves, nhà sáng lập công ty phần mềm Gusto (Mỹ), cho biết những vấn đề nói trên là lý do ông lựa chọn không tối đa hóa giá trị vòng gọi vốn bất chấp việc nhận được nhiều sự quan tâm. Doanh nhân này cũng cho rằng tiền đầu tư nhiều có thể khiến công ty bị sao nhãng bởi những thành công không phải là nhờ có nhiều vốn hoặc đội ngũ nhân viên quy mô hơn mà là nhờ có nhiều khách hàng hoặc doanh thu hơn.

(The New York Times)

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012