Từ chuyện... xử phạt cả trò lẫn thầy
Thứ Năm,  4/10/2018, 13:55 

Từ chuyện... xử phạt cả trò lẫn thầy

Thuận Truyền

(TBKTSG) - Bỗng một ngày, tràn ngập các mặt báo những tựa bài “Xúc phạm người dạy, người học: Bị phạt 20-30 triệu đồng”, “Đánh học sinh có thể bị phạt 30 triệu đồng”, “Chửi học sinh phạt 20 triệu...”, “Ép học thêm sẽ bị phạt 10 triệu đồng, thuê viết luận án phạt 20 triệu”... bạn nghĩ gì?

Mối quan hệ giữa phụ huynh và nhà trường - giáo viên cũng đang trở nên xấu, nhất là sau những kỳ họp phụ huynh đầu năm.... Ảnh: TBKTSG

Đây là các nội dung trong dự thảo nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giáo dục vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố. Mô típ lặp đi lặp lại của dự thảo là liệt kê những hành vi bị cho là vi phạm hành chính và quy định hình phạt, chủ yếu là phạt tiền, cho mỗi hành vi. Vì còn ở dạng dự thảo, những nội dung này rồi sẽ được góp ý, dưới góc độ lập pháp.

Tôi thì không nhìn vấn đề dưới góc độ lập pháp, theo dòng thời sự.

Thật ra chuỗi các hành vi vi phạm trong dự thảo nghị định rất dài, các tựa báo không “gói” hết được. Bên cạnh những hành vi bạo lực còn có những hành vi mang tính vụ lợi như thu sai, chi sai, sửa chữa học bạ, sổ điểm... Biết rằng pháp luật vừa có tính dự liệu vừa có tính điều chỉnh những gì đang diễn ra trên thực tế. Nhưng, trước thực tế như ông Nguyễn Huy Bằng, Chánh thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo, thừa nhận rằng những hành vi bạo lực trong quan hệ thầy - trò “có dấu hiệu gia tăng trong thời gian qua gây bức xúc dư luận”, nên phải gọi tên cụ thể, xử phạt chi tiết để “răn đe” chứ không đặt nặng mục đích “chăm chăm xử phạt”, tôi hoang mang về bức tranh các mối quan hệ trong nhà trường. Những khẩu hiệu, tinh thần “Tiên học lễ, hậu học văn”, “Tôn sư, trọng đạo”... trôi đi đâu mất rồi, sao nó không được thực hành đầu tiên ngay trong chính nhà trường?

Dù có lạc quan thế nào thì có lẽ chúng ta cũng phải thừa nhận vị thế bất bình đẳng hiện nay giữa nhà trường - giáo viên và học sinh - phụ huynh, trong đó học sinh - phụ huynh đang ở thế yếu.

Vì sao học sinh lại... vi phạm như vậy, vì sao giáo viên lại... vi phạm như vậy? Vì sao sự... vi phạm lại trở nên nhiều như vậy?  Chúng ta phải làm thế nào trước thực trạng có tính... đạo đức của vấn đề, trước khi hay trong khi bàn đến khía cạnh pháp luật của nó? Cần phải phân tích nguyên nhân gốc rễ, để cứu vãn, phòng ngừa. Sự “răn đe” sẽ không có ý nghĩa nếu vi phạm đã trở nên tràn lan.

Nhìn rộng ra, bức tranh các mối quan hệ trong nhà trường còn bao gồm một nhân vật thứ ba rất quan trọng là phụ huynh và không chỉ giới hạn trong các thể loại hoạt động giáo dục mà tương ứng với nó là các hành vi vi phạm như dự thảo nghị định nói trên đề cập. Mối quan hệ giữa phụ huynh và nhà trường - giáo viên cũng đang trở nên xấu, nhất là sau những kỳ họp phụ huynh đầu năm, vốn thường kết thúc bằng những con số tiền bạc phụ huynh phải “tự nguyện” đóng góp trong sự “bắt buộc”. Dù lỗ hổng “lách luật” -  lạm thu qua các quyết định của các ban đại diện cha mẹ học sinh - có được nỗ lực lấp như thế nào đi nữa, thì cái sự đóng góp tự nguyện mà như bắt buộc này vẫn tồn tại dưới vô số biến thể. Chuyện này có khía cạnh kinh tế, bên cạnh khía cạnh đạo đức hay pháp lý. Khi mà đời sống giáo viên, chi phí hoạt động cho nhà trường chưa được đảm bảo thì sẽ khó ngăn chặn được lạm thu. Giải pháp chính sách đang nằm ngoài phạm vi trường học.

Hay một ví dụ gần đây là câu chuyện chương trình sữa học đường ở Hà Nội. Học sinh mẫu giáo và tiểu học khi tham gia chương trình sẽ được uống sữa trợ giá (ngân sách hỗ trợ 30%, doanh nghiệp cung cấp hỗ trợ 20%). Mặc dù việc tham gia là “tự nguyện” nhưng theo phản ánh của phụ huynh, tinh thần này đã bị bóp méo dưới sự “vận động” của giáo viên khi nó được đặt thành chỉ tiêu có tính chất thi đua lớp, trường. Có nhiều lý do khiến phụ huynh không tự nguyện tham gia chương trình, trong đó có lý do... niềm tin. Tuy doanh nghiệp cung cấp sữa phải qua đấu thầu nhưng thông tin cụ thể về thành phần trong sữa chưa được công bố, tỷ lệ “hỗ trợ” của doanh nghiệp cũng bị đặt dấu hỏi khi so sánh với chi phí bán hàng hiện nay trong ngành này. Trong một mối quan hệ có liên quan đến cả doanh nghiệp - lợi ích của doanh nghiệp như vậy, mọi sự càng công khai, minh bạch càng tốt.

Dù có lạc quan thế nào thì có lẽ chúng ta cũng phải thừa nhận vị thế bất bình đẳng hiện nay giữa nhà trường - giáo viên và học sinh - phụ huynh, trong đó học sinh - phụ huynh đang ở thế yếu. Vị thế bất bình đẳng này một phần mang yếu tố tự nhiên, truyền thống, phần khác xuất phát từ sự bất cân xứng về thông tin. Có công khai, minh bạch thông tin thì phụ huynh và xã hội mới có cơ sở để góp ý, phản biện, bày tỏ rõ quan điểm ủng hộ hay phản đối. Xử lý mối quan hệ giữa hai bên càng khéo léo thì càng có khả năng giảm được những xung đột bên trong nhà trường, hạn chế được những hành vi tới mức bị coi là vi phạm hành chính phải xử phạt.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012