Cửa đã khép với dự án lọc dầu
Chủ Nhật,  7/10/2018, 09:34 

Cửa đã khép với dự án lọc dầu

Ngọc Lan

(TBKTSG) - Với việc tập đoàn Xăng dầu (Petrolimex) đề xuất Chính phủ cho dừng triển khai dự án lọc hóa dầu Nam Vân Phong (Khánh Hòa) có tổng trị giá gần 5 tỉ đô la Mỹ, có thể thấy phong trào đầu tư vào các dự án lọc dầu rầm rộ 10 năm trước đã kết thúc.

Việc đầu tư vào các dự án lọc dầu đến thời điểm hiện tại đã không còn mang lại những hiệu quả như mong đợi. Ảnh: TRIỆU TRÙNG ĐIỆP

Cách đây gần hai tuần, tại cuộc họp của Tổ công tác của Thủ tướng, Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) Petrolimex Phạm Văn Thanh đã đề xuất Chính phủ cho phép doanh nghiệp dừng thực hiện dự án Nam Vân Phong với lý do là tập trung vốn đầu tư cho các dự án quan trọng khác.

Dù Petrolimex mới đề xuất và đến nay chưa hoàn tất văn bản chính thức nhưng ngay lúc đó lãnh đạo Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch Đầu tư (KH-ĐT) đã tỏ rõ sự đồng tình. Như vậy, số phận dự án tại thời điểm cách đây 10 năm có tổng vốn đầu tư gần 5 tỉ đô la Mỹ (đến năm 2016 có tăng thêm hơn 1 tỉ đô la nữa trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi - NV) coi như đã dừng lại. Nó cũng nối dài danh sách các dự án lọc dầu tỉ đô đã dừng trước đó như Vũng Rô (hơn 3,2 tỉ đô la Mỹ), Nhơn Hội (Bình Định) hơn 22 tỉ đô la Mỹ.

Việc đầu tư vào các dự án lọc dầu đến thời điểm này đã không còn mang lại những hiệu quả như mong đợi trước đây. Hơn nữa, việc huy động vốn đầu tư vài tỉ đô la Mỹ cũng khó khả thi, cho dù là doanh nghiệp tự vay, tự trả.

Do Petrolimex chưa có báo cáo chính thức gửi Thủ tướng nên chưa có thông tin công khai về các lý do dẫn đến quyết định này. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là sau gần 10 năm theo đuổi dự án, Petrolimex đã làm đến đâu và tại sao họ lại dừng, nhất là trong điều kiện Petrolimex có lợi nhuận hàng trăm triệu đô la Mỹ mỗi năm và đối tác Nhật Bản trong tập đoàn cũng rất mạnh.

Theo thông tin riêng của TBKTSG, sau khi được Chính phủ chấp thuận đưa dự án vào quy hoạch phát triển ngành lọc dầu, Petrolimex đã chỉnh sửa rất nhiều lần báo cáo nghiên cứu tiền khả thi về tổng mức đầu tư, công suất nhà máy, cơ chế ưu đãi, năng lực tài chính... Trên cơ sở các ưu đãi mà dự án lọc hóa dầu Bình Sơn và Nghi Sơn đã được hưởng trước đó, cuối năm 2017, ông Bùi Ngọc Bảo (lúc đó là Chủ tịch HĐQT Petrolimex) đã khẳng định với báo chí rằng: dự án Nam Vân Phong phải có cùng một mặt bằng ưu đãi như dự án Dung Quất hay Nghi Sơn, không thể phân biệt và chỉ tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nghĩa là Nam Vân Phong cũng xin các cơ chế ưu đãi về thu điều tiết. Theo đó, 10 năm đầu vận hành thương mại được áp dụng mức giá bán buôn tại cổng nhà máy là giá nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu 7% đối với các sản phẩm lọc dầu, 5% cho LPG và 3% cho các sản phẩm hóa dầu. Dự án sẽ được bù đắp phần chênh lệch này nếu thuế nhập khẩu xăng dầu thấp hơn các mức nói trên. Ngoài ra, dự án còn được hỗ trợ ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp với mức 10% trong vòng 30 năm, miễn thuế bốn năm đầu hay giảm 50% số thuế phải nộp trong chín năm tiếp theo... cùng rất nhiều các hỗ trợ về giải phóng mặt bằng khác. Cho đến tháng 1-2018, Chính phủ vẫn chưa có ý kiến cuối cùng về các ưu đãi.

Tuy nhiên, các dự án Dung Quất và Nghi Sơn đều chấm dứt việc thu điều tiết kể từ năm 2018, trả xăng dầu về đúng cơ chế thị trường cạnh tranh nên khả năng Chính phủ chấp thuận các đề xuất ưu đãi của Nam Vân Phong là khó vì ngân sách không gánh nổi. Mặt khác, trong suốt nhiều năm Petrolimex cũng chưa có được một đối tác nước ngoài chính thức nào cho dự án.

Theo thông tin của TBKTSG, kể cả Nippon Oil & Energy, đối tác chiến lược hiện giữ 8% cổ phần của Petrolimex cũng không hào hứng gì với dự án, cho dù nếu đầu tư vào dự án lọc dầu thì Nippon Oil có thể nhận quyền phân phối sản phẩm như đối tác Nhật ở Nghi Sơn - quyền mà đến nay các nhà đầu tư nước ngoài khác chưa có.

Thực ra, những động thái trên cũng dễ được lý giải bởi vì thị trường xăng dầu hiện nay không còn là “mỏ vàng” cho các dự án lọc dầu.

Theo tính toán của tập đoàn Dầu khí (PVN) gửi Chính phủ cuối năm 2015, khi đánh giá về cung cầu thị trường thì đến cuối năm 2017, đầu năm 2018, nguồn cung xăng dầu nội địa đạt khoảng 17,59 triệu mét khối, bao gồm 7,27 triệu mét khối/năm của lọc hóa dầu Dung Quất và khoảng 9,6 triệu mét khối/năm của Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn, cùng các sản phẩm xăng, diezel, Jet A1 khác cỡ 17,33 triệu mét khối đáp ứng đủ thị trường trong nước, thậm chí diesel đã dư thừa.

Hiện nay, dù Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn chưa đi vào vận hành chính thức vì đang chỉnh sửa lỗi kỹ thuật, thì thị trường trong nước vẫn đang ổn nhờ có nguồn cung xăng dầu nhập khẩu với mức giá cạnh tranh. Còn Nhà máy Lọc dầu Dung Quất phải ra sức tiết giảm chi phí, vận hành tối đa mới mong cạnh tranh được với hàng nhập khẩu. Tương lai, khi có dự án lọc dầu Long Sơn (có nhà đầu tư Thái Lan nắm cổ phần chi phối), dự kiến sẽ vận hành vào năm 2023, thì thị trường xăng dầu sẽ dư thừa hàng trăm ngàn mét khối mỗi năm mà các nhà sản xuất lại không có quyền xuất khẩu.

Nói tóm lại, việc đầu tư vào các dự án lọc dầu đến thời điểm này đã không còn mang lại những hiệu quả như mong đợi trước đây. Hơn nữa, việc huy động vốn đầu tư 5-6 tỉ đô la Mỹ cũng khó khả thi, cho dù doanh nghiệp tự vay, tự trả. Bài học thực tế trước mắt là dự án nâng cấp mở rộng nhà máy lọc dầu Dung Quất giai đoạn II (từ 6,5 triệu tấn/năm lên 8,5 triệu tấn/năm) nhằm nâng sản lượng và đa dạng hóa khả năng chế biến dầu thô đến nay chưa hoàn tất việc thu xếp vốn 1,27 tỉ đô la Mỹ (30% vốn chủ sở hữu và 70% vốn vay thương mại). Ngoài lý do ngân hàng đứng ra tư vấn thu xếp vốn không phải là ngân hàng thuộc nhóm dẫn đầu, hiện các ngân hàng khác cũng e ngại việc rót vốn lớn vào các dự án lọc dầu do thời gian vay dài và hiệu quả dự án không cao.

Trên thị trường xăng dầu hiện nay, việc nhà nước mạnh tay bán cổ phần của các doanh nghiệp xăng dầu cộng với việc giảm thuế theo các hiệp định thương mại tự do đã khiến thị trường chuyển hướng sang chiếm lĩnh các kênh phân phối, bán lẻ. Doanh nghiệp nào nắm được kênh bán lẻ nhiều nhất mới là doanh nghiệp có nhiều lợi thế vì hiện đã có quá nhiều doanh nghiệp lo nguồn cung cho thị trường với giá cạnh tranh. Petrolimex mạnh tay đầu tư vào việc mở rộng, mua bán, sáp nhập các cửa hàng bán lẻ là một hướng đi đúng và cần nhiều tiềm lực tài chính. Tổng công ty dầu Việt Nam (PV Oil) cũng đang đi theo hướng này.

Vậy lối ra cho các dự án lọc dầu đã không còn rộng nữa.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012