Khủng hoảng di dân ở Trung Mỹ
Thứ Sáu,  2/11/2018, 13:42 

Khủng hoảng di dân ở Trung Mỹ

Huỳnh Hoa

(TBKTSG) - Đầu tuần này, Chính phủ Mỹ thông báo sẽ cử 5.200 binh sĩ, kể cả binh sĩ có vũ trang, tới biên giới Mỹ-Mexico nhằm bảo đảm an ninh theo lệnh của Tổng thống Donald Trump trong tình huống những đoàn người di cư từ các nước Trung Mỹ tiếp tục đi về phương Bắc và sẽ đến biên giới Mỹ trong khoảng nửa tháng nữa. Đây là lần đầu tiên quân đội Mỹ được huy động cho một nhiệm vụ ở quốc nội.

Đoàn lữ hành di dân từ Honduras đang tiến về biên giới Mexico trên đường đến Mỹ. Ảnh: AFP

Sáng thứ Hai 29-10, khi 800 lính Mỹ đầu tiên lên đường tới biên giới phía Nam bang Texas, Tổng thống D.Trump đã viết trên mạng Twitter: “Nhiều thành viên băng đảng và những kẻ rất xấu xa đã trà trộn vào đoàn lữ hành tiến về biên giới phía Nam của chúng ta. Xin hãy quay lại, các người sẽ không được nhận vào Mỹ trừ phi các người trải qua một tiến trình hợp pháp. Đây là cuộc xâm lược đất nước chúng tôi và quân đội chúng tôi đang chờ các người”.

Lời lẽ đanh thép của thông điệp và quyết định sử dụng quân đội để đối phó đang làm dấy lên những cuộc tranh luận gay gắt trong nội bộ nước Mỹ và các nước liên quan. Trong khi những người ủng hộ ông Trump cho rằng cần phải mạnh tay ngăn chặn tình trạng di dân bất hợp pháp, thì những người phản đối lên án tổng thống và đảng Cộng hòa đã thổi phồng một sự kiện bình thường thành một cuộc khủng hoảng chính trị để tìm lợi thế trong cuộc bầu cử vào ngày thứ Ba tuần tới.

Đoàn lữ hành di dân đầu tiên xuất phát từ thành phố San Pedro Sula của Honduras cách đây hai tuần, họ đi xuyên qua các nước Honduras, Guatemala và Mexico trên hành trình 3.600 ki lô mét, và hiện đã tới tỉnh Chiapas ở cực Nam Mexico. Bắt đầu chỉ vài trăm người, đoàn lữ hành có lúc đã lên tới hơn 7.000 người khi băng qua biên giới vào Guatemala, và nay ước tính còn khoảng 4.000 người.

Ngoài đoàn từ Honduras, trong vài ngày qua đã có thêm hai đoàn lữ hành khác, một đoàn khoảng 300 người khởi hành từ thủ đô San Salvador của nước El Salvador hôm Chủ nhật và một đoàn người Guatemala đã vượt biên giới vào Mexico và xung đột với cảnh sát nước này làm một di dân thiệt mạng và sáu cảnh sát bị thương.

Tuy là những nhóm người riêng biệt, các đoàn di dân này có chung đặc điểm là những người dân bị đe dọa bởi tình trạng bạo lực băng nhóm hoành hành ở một số quốc gia Trung Mỹ, kinh tế suy sụp và nạn thất nghiệp tràn lan. Nhiều người trong số này liều lĩnh làm cuộc hành trình dài dằng dặc, gian khổ và đầy hiểm nguy để tới nước Mỹ, xin hưởng quy chế tị nạn, tìm kiếm công ăn việc làm và xây dựng một cuộc sống mới, cho họ và nhất là cho con cái họ. Họ thường đi cả gia đình, đi thành từng đoàn thật đông người để tránh bị quấy nhiễu bởi các nhóm tội phạm, bị bắt giữ bởi chính quyền các nơi họ đi qua.

Dọc đường đi, đoàn lữ hành đã nhận được sự thông cảm và giúp đỡ của người dân, cả các chính quyền địa phương ở Honduras, Guatemala và Mexico. Tuy nhiên, ông Trump đã vài lần cáo buộc mà không đưa ra bằng chứng rằng các đoàn lữ hành bao gồm nhiều nhân vật tội phạm, khủng bố có nguy cơ gây mất an ninh cho nước Mỹ; thậm chí ông gọi họ là kẻ xâm lược như trong tweet nêu trên. Trong chương trình Fox News Sunday hôm 28-10, bà Kirstjen Nielsen, Bộ trưởng Bộ An ninh nội địa Mỹ, nói: “Chúng ta đang có một cuộc khủng hoảng ở biên giới”, và cho biết ông Trump quyết định sử dụng mọi quyền lực, mọi biện pháp để ngăn chặn di dân vượt biên giới vào Mỹ. “Có một con đường đúng đắn và hợp pháp để vào đất nước này, còn những con đường khác đều không được chấp nhận”, bà Nielsen khẳng định.

Kể từ khi rộ lên thông tin về một đoàn lữ hành di dân từ Honduras tiến về biên giới Mỹ, Tổng thống D.Trump đã lần lượt dọa cắt viện trợ cho các nước Honduras, Guatemala và El Salvador, dọa đình hoãn việc thực thi Hiệp định Thương mại tự do USMCA vừa ký kết với Mexico nếu chính phủ các nước này không ngăn chặn hiệu quả làn sóng di cư tới Mỹ. Với việc điều động quân đội ra biên giới, phối hợp với khoảng 2.000 vệ binh quốc gia đã được bố trí sẵn, ông Trump có ý định thực hiện lời đe dọa “đóng cửa biên giới” với Mexico bất chấp điều đó sẽ gây thiệt hại to lớn cho nền hoạt động kinh tế thương mại của cả hai nước.

Hành động quyết liệt của Chính phủ Mỹ không có gì đáng ngạc nhiên vì đường lối của đảng Cộng hòa là ưu tiên chấm dứt tình trạng di dân bất hợp pháp vào Mỹ, coi di dân là mối đe dọa cho công ăn việc làm của người Mỹ, là gánh nặng cho ngân sách công cộng. Chính phủ Mỹ, kể từ lúc đảng Cộng hòa nắm được cả ba nhánh quyền lực, đã ra sức ngăn chặn di dân bằng mọi cách, kể cả việc xây bức tường biên giới với Mexico, tăng cường bắt giữ người vượt biên vào Mỹ và trục xuất người cư trú bất hợp pháp. Thậm chí để làm nhụt chí người di dân, chính quyền không ngại dùng một biện pháp hết sức nhẫn tâm là chia tách trẻ con ra khỏi cha mẹ chúng khi bắt được họ ở biên giới. Trước nguy cơ bị mất đa số ghế Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tuần tới, đảng Cộng hòa càng ra sức thổi phồng mối đe dọa của “bóng ma di dân”, đánh vào nỗi sợ hãi của cử tri Mỹ để thu hút lá phiếu.

Đối lập với Cộng hòa, đảng Dân chủ tỏ ra khá bàng quan hoặc né tránh vấn đề di dân đang sôi động trong dư luận và hướng sự quan tâm của cử tri vào vấn đề cải cách hệ thống y tế, song song với việc công kích liên tục vào chính sách của Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa, một số quan chức Dân chủ thậm chí còn đề nghị giải tán Cơ quan Kiểm soát di dân và hải quan (ICE) - một đề nghị phi lý và điên rồ.

Thực tế, theo tường thuật của truyền thông đi theo các đoàn lữ hành, phần lớn họ là phụ nữ, trẻ em và thanh niên thiếu việc làm, nguyện vọng tha thiết của họ là có được một nơi ở an toàn, có việc làm và thu nhập để sống bình thường như bao người khác, xa lánh cái nghèo đói và bạo lực ở quê hương. Đối xử tàn nhẫn với những con người khốn khổ này là trái với các “giá trị Mỹ”, sẽ làm hoen ố hình ảnh và uy tín của nước Mỹ trong cộng đồng quốc tế. Và dù sao, nước Mỹ cũng cần lao động, từ những người trồng cây hái quả bình thường cho đến những y tá và kỹ sư có tay nghề. Nhưng tiếp nhận ồ ạt người di dân chỉ vì họ đến theo đám đông cũng không phải là giải pháp hợp lý. Luật lệ phải được áp dụng đồng đều với tất cả mọi người.

Vấn đề di dân chỉ có thể được giải quyết khi những gốc rễ sinh ra nó bị triệt tiêu. Muốn như vậy, thay vì đóng cửa biên giới, cắt đứt quan hệ và viện trợ, dùng vũ lực và nhà tù để ngăn chặn người di cư, Mỹ nên hợp tác nhiều hơn với các chính phủ Trung Mỹ, giúp các nước này cải thiện nền kinh tế, điều kiện sống và an ninh công cộng để người dân có một môi trường sống an toàn và thuận lợi. 

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012