Phải tăng liều lượng "thách thức" khi đánh giá CPTPP
Thứ Hai,  5/11/2018, 12:04 

Phải tăng liều lượng "thách thức" khi đánh giá CPTPP

Vũ Dung

(TBKTSG Online) - Khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) của doanh nghiệp nội còn hạn chế khiến không ít đại biểu tiếp tục lo lắng về một hiệp định thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Ông Vũ Tiến Lộc (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Bình) bày tỏ quan ngại về khả năng tận dụng FTAs của doanh nghiệp nội. Ảnh: quochoi.vn

Lợi ích có nhiều...

Tại phiên thảo luận toàn thể tại hội trường xem xét việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) ngày 5-11, đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình), Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho hay: “Tôi nhất trí với tờ trình của Chủ tịch Nước đề nghị Quốc hội phê chuẩn Hiệp định CPTPP ngay tại kỳ họp”.

Theo ông Lộc, đây là cơ hội mở rộng thương mại, đầu tư với ba thị trường mới đầy tiềm năng ở châu Mỹ, đồng thời là cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, cơ hội có thêm việc làm cho người lao động, cơ hội để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống của nhân dân.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều bất ổn, xung đột và chiến tranh thương mại leo thang thì những cơ hội này càng quý giá. Bên cạnh đó, CPTPP được kỳ vọng mang lại những tác động đáng kể về xã hội và phát triển bền vững cho nền kinh tế trong nước.

“Việc thực hiện các yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn lao động, môi trường, phòng chống tham nhũng và minh bạch hoá… dù đòi hỏi nhiều nỗ lực và chi phí tuân thủ, nhưng sẽ mang lại lợi ích to lớn cho người lao động, cho xã hội, cho uy tín và thương hiệu của hàng hóa, dịch vụ “ made in Viet Nam” trong con mắt và trái tim người tiêu dùng toàn thế giới”, ông Lộc nói.

Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cho hay, CPTPP là hiệp định thương mại thế hệ mới với chuẩn cao và minh bạch. Hiệp định mang tính toàn diện vì không chỉ bàn về thương mại, dịch vụ mà còn có nhiều điều khoản phi thương mại khác như vấn đề như đầu tư, sở hữu trí tuệ, lao động, mua sắm chính phủ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp nhà nước.

Hiệp định này nhấn mạnh tiến bộ vì quan tâm tới tất cả thành phần kinh tế trong xã hội, kể cả khu vực yếu thế, bảo vệ lao động, cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia đấu thầu, mua sắm Chính phủ, làm sao cho người dân trong khu vực được hưởng lợi từ việc ký kết CPTPP.

CPTPP cũng là khu vực có thu nhập bình quân đầu người cao, trên 30.000 đô la Mỹ/người, đây sẽ là tiền đề giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm, áp dụng công nghệ, nâng cao khả năng cạnh tranh.

Bên cạnh đó, dù hiện nay FDI đổ vào Việt Nam khá nhiều trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, song, CPTPP sẽ giúp Việt Nam có quyền lựa chọn dòng vốn FDI chất lượng, có công nghệ tốt từ những quốc gia nội khối như Canada, Úc, New Zealand.

...lo không tận dụng được

Nhiều đại biểu tại phiên thảo luận bày tỏ lo ngại việc doanh nghiệp trong nước không tận dụng được những cơ hội mà hiệp định mang lại. Thực tế, đây là những gì đã diễn ra tại những thỏa thuận thương mại mà Việt Nam đã ký trước đó.

Theo Tổng cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm nay, cán cân thương mại hàng hoá của Việt Nam thặng dư 2,7 tỉ đô la nhưng phần thâm hụt ở hầu hết các nước có ký FTA với Việt Nam. Trong 3 năm trở lại đây, Việt Nam luôn nhập siêu từ các nước có ký FTA với Việt Nam.

Cụ thể, trong đó 6 tháng đầu năm 2016 Việt Nam nhập siêu từ các nước có FTA với Việt Nam là 26,7 tỉ đô la; 6 tháng đầu năm 2017 là 32,5 tỉ đô la; 6 tháng đầu năm 2018 nhập siêu là là 29,1 tỉ đô la.

Tại phiên thảo luận, ông Vũ Tiến Lộc cho hay, dù nhiều cơ hội nhưng “không thể không lo lắng”.

Bài học từ việc thực hiện 10 FTA đang có cho thấy rất rõ điều này. Các FTA từng hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội, nhưng phần lợi ích thực sự đạt được của chúng ta còn khiêm tốn. Riêng các lợi ích từ ưu đãi thuế quan, trung bình chúng ta mới chỉ tận dụng được chưa đầy 40% (và chủ yếu thuộc về các doanh nghiệp FDI). Hơn 60% còn lại, vì nhiều lí do khác nhau, đã tuột khỏi tay doanh nghiệp Việt.

Do đó, theo ông Lộc, việc quan trọng hơn là phải xây dựng được các cơ chế bảo đảm nâng cao năng lực của cả chính quyền và doanh nghiệp để có thể hiện thực hóa thành công các cơ hội được mở ra.

Theo đó, phải xây dựng chính sách, pháp luật cần thiết không chỉ để tuân thủ các cam kết trong Hiệp định mà còn để ứng phó với các thách thức và tận dụng được các cơ hội mở ra.

Ông Lộc lấy ví dụ, để thực hiện cam kết về thuế quan trong hiệp định, Việt Nam đã dự kiến ban hành Nghị định về Biểu thuế xuất nhập khẩu ưu đãi. Nhưng Việt Nam lại chưa có dự kiến nào về các chính sách để cân đối, bù đắp phần thu ngân sách bị thiếu hụt từ việc loại bỏ thuế theo cam kết như biện pháp cắt giảm chi, tăng cường hợp tác công-tư, cơ chế hành thu hiệu quả, chống gian lận thuế và chuyển giá….

“Tôi e rằng, nếu chúng ta không có ngay những dự kiến về việc này, thì khi nguồn thu thiếu hụt, Quốc hội và Chính phủ sẽ phải hành xử ra sao? Liệu chúng ta có phải dùng đến các biện pháp tăng thuế, tăng phí, tận thu… khiến doanh nghiệp và người dân bức xúc”, ông Lộc nói.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, năm 2010, các nước mời Việt Nam tham gia CPTPP là vì Việt Nam có thị trường lớn, sức tiêu thụ cao với 95 triệu dân. Chỉ tính riêng Nhật Bản, Mexico, Việt Nam với tổng dân số là 350 triệu dân, đã chiếm 70% dân số của khối. Song, đây cũng là thách thức khi các nước đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường trong nước.

“Đánh giá về thách thức của Chính phủ (về hiệp định) tôi nghĩ rằng còn khiêm tốn. Tôi nghĩ phải tăng liều lượng thách thức và rủi ro khi ký hiệp định này”, ông Ngân nói.

Liên quan tới vấn đề lao động, đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) cho hay, theo Chính phủ, tham gia CPTPP sẽ có tác động tích cực tới một số ngành như thực phẩm, thuốc lá, dệt may, hóa chất, sản phẩm nhựa…Tuy nhiên trên thực tế, đây là những ngành thâm hụt lao động, khó có khả năng nâng cao năng suất lao động và đảm bảo việc làm bền vững.

Vấn đề đáng quan tâm nhất khi gia nhập CPTTP là vấn đề lao động và công đoàn. Theo ông Lợi, cần xem xét toàn bộ hệ thống pháp luật hiện hành, trong đó, ngoài sửa đổi Bộ luật Lao động cần phải sửa cả Luật Công đoàn khi thực thi CPTPP.

Theo Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh, CPTPP không đưa ra tiêu chuẩn riêng về lao động mà chủ yếu khảng định các tiêu chuẩn lao động đã nêu trong tuyên bố năm 1998 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). “Chúng ta là thành viên ILO và có nghĩa vụ tôn trọng, thực thi”, ông Minh nói.

Theo đó, các công ước này cho thành lập tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp. Song, quy định ILO cũng khẳng định tất cả tổ chức của người lao động phải tuân thủ Hiến pháp và Pháp luật của nước sở tại, phù hợp với tôn chỉ mục đích, phương thức hoạt động, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Các tổ chức của người lao động không được thực hiện các hoạt động có khả năng xâm hại tới trật tự an ninh và không được hoạt động ngoài tôn chỉ mục đích điều lệ đã được đăng ký.

Theo kết quả rà soát của Chính phủ, để thực hiện cam kết về lao động trong CPTPP, Việt Nam chỉ cần sửa Bộ luật lao động. Tuy nhiên, Luật Công đoàn có liên hệ nhất định. Do đó, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát và sửa đổi Luật Công đoàn nếu cần.

Mời đọc thêm:

Tham gia CPTPP về tổng thể có lợi cho Việt Nam

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012